I GZ 312/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc po rozpoznaniu w dniu 11 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 lipca 2024 r., sygn. akt I SPP/Gl 372/23 w przedmiocie odrzucenia sprzeciwu od zarządzenia starszego referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach z 22 maja 2024 r. w sprawie ze skargi M. K. na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z dnia 9 lutego 2023 r., nr COF.OUR.6375.21002.2022 BY. GJ.ZZ 03404991 w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 29 lipca 2024 r. sygn. akt I SPP/Gl 372/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej zwany: sądem I instancji), działając na podstawie art. 259 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej zwanej: p.p.s.a.), odrzucił sprzeciw M. K. (dalej zwanego: skarżącym) od zarządzenia starszego referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach z 22 maja 2024 r., na mocy którego na podstawie art. 257 p.p.s.a. pozostawiono bez rozpoznania wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, złożony w postępowaniu z jego skargi na postanowienie Poczty Polskiej S.A. Centrum Obsługi Finansowej w Katowicach z 9 lutego 2023 r. w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. W uzasadnieniu postanowienia sąd I instancji wskazał, że skierowaną na adres skarżącego przesyłkę zawierającą odpis ww. zarządzenia awizowano dwukrotnie: 31 maja 2024 r. oraz 10 czerwca 2024 r. – co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki oraz pisma Poczty Polskiej z 17 lipca 2024 r. Przesyłka została wydana wnioskodawcy 17 czerwca 2024 r. Sąd uznał, że wymóg dwukrotnego awizowania omawianej przesyłki sądowej, został spełniony. Czternastodniowy termin do odbioru przesyłki zawierającej odpis zarządzenia z 22 maja 2024 r. rozpoczął swój bieg 31 maja 2024 r. (tj. w dniu pozostawienia w placówce pocztowej wskazanej przesyłki), zatem skutek doręczenia tej przesyłki (pomimo osobistego jej odebrania przez wnioskodawcę 17 czerwca 2024 r.) nastąpił 14 czerwca 2024 r. Sąd I instancji uznał, że termin do złożenia sprzeciwu upłynął 21 czerwca 2024 r. Skarżący nadał natomiast przesyłkę listową zawierającą sprzeciw 24 czerwca 2024 r. (data stempla pocztowego), a zatem już po upływie ustawowego terminu. W zażaleniu na przedmiotowe postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie w całości. Uzasadniając zażalenie podniósł, że sąd I instancji naruszył art. 259 § 1 p.p.s.a. powołując się na przesyłkę Poczty Polskiej z 17 lipca 2024 r. Skarżący wskazał także, że nie był obecny w miejscu zamieszkania od 31 maja do 12 czerwca, a odebrana przesyłka pocztowa była awizowana 10 czerwca z końcowym terminem odbioru do 17 czerwca 2024 r. Skarżący zaznaczył, że po tym terminie Poczta Polska w Gostyninie odsyła przesyłkę, a więc termin 14 dni upływał 18 czerwca 2024 r., czego sąd nie wziął pod uwagę. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z uchwałą NSA w składzie siedmiu sędziów z 30 listopada 2009 r. sygn. akt I GPS 1/09 (opubl. w ONSAiWSA 2010/2/17) na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego, wydane na podstawie art. 259 § 2 p.p.s.a., o odrzuceniu sprzeciwu wniesionego od postanowienia referendarza sądowego w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy, przysługuje zażalenie. Uchwała ta wyjaśniła wątpliwość związaną z brakiem wyraźnego określenia procedury odwoławczej w postępowaniu sprzeciwowym w sprawach z zakresu prawa pomocy. Postanowienie odrzucające sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego, wydane w oparciu o art. 259 § 2 p.p.s.a., nie mieści się bowiem w katalogu postanowień wymienionych w art. 194 § 1 p.p.s.a., a ustawa procesowa nie zawiera także przepisu wskazującego wprost, że na postanowienie o odrzuceniu sprzeciwu przysługuje zażalenie. Środek zaskarżenia użyty przez stronę w niniejszej sprawie jest zatem prawidłowy. Zażalenie jest jednak niezasadne. Z uwagi na zarzuty zawarte w zażaleniu oraz ich uzasadnienie na wstępie zaznaczyć należy, że rozpoznając zażalenie Naczelny Sąd Administracyjny bada jedynie, czy sąd I instancji prawidłowo stwierdził, że należało odrzucić sprzeciw – nie może się zatem wypowiadać w kwestii zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego odrzucenie sprzeciwu było prawidłowe. Zgodnie bowiem z art. 259 § 1 p.p.s.a. od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy można wnieść sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia tego postanowienia. Uchybienie temu terminowi powoduje odrzucenie sprzeciwu, co wynika z art. 259 § 2 p.p.s.a. Zgodnie z art. 73 § 1 p.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65 – 72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie 7 dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (§ 2 art. 73 ustawy). W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż 14 od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (§ 3). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, o czym stanowi § 4 art. 73 p.p.s.a. W okolicznościach sprawy znaczenie ma przede wszystkim to, że z upływem ostatniego dnia terminu, o którym mowa w art. 73 § 3 p.p.s.a., przyjmuje się fikcję prawną doręczenia, która polega na tym, że w razie nieodebrania pisma złożonego w urzędzie pocztowym za datę doręczenia pisma przyjmuje się datę, w której upłynął termin jego odbioru. Tak dokonane doręczenie stwarza domniemanie doręczenia pisma i wyznacza początek biegu terminu do podjęcia czynności prawnej (por. NSA w postanowieniu z 30 sierpnia 2016 r. sygn. akt II GZ 861/16; treść tego jak i dalej powołanych orzeczeń dostępna jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). W sprawie, jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, przesyłka skierowana do skarżącego i zawierająca odpis zarządzenia starszego referendarza sądowego z 22 maja 2024 r. została awizowana po raz pierwszy 31 maja 2024 r., i w tym samym dniu pozostawiona w urzędzie pocztowym wobec nieudanej próby jej doręczenia. W tym dniu rozpoczął bieg czternastodniowego termin, o którym mowa w art. 73 § 1 i 3 p.p.s.a. Skutek prawny w postaci doręczenia zastępczego nastąpił 14 czerwca 2024 r., a w konsekwencji, termin na wniesienie zażalenia upływał 21 czerwca 2024 r. Z tej przyczyny trafnie WSA w Gliwicach odrzucił zażalenie wniesione 24 czerwca 2024 r. (data stempla pocztowego). Wskazać przy tym trzeba, że późniejsze wydanie pisma stronie na jej żądanie, pomimo upływu terminu, o którym mowa w art. 73 § 3 p.p.s.a. (a zatem bezpodstawnie przetrzymywanego przez operatora pocztowego), nie może obalić skutku doręczenia pisma w trybie art. 73 p.p.s.a. Zatem dniem doręczenia zastępczego jest dzień, w którym bezskutecznie upłynął ustawowo przewidziany termin odbioru pisma sądowego prawidłowo złożonego w pocztowej placówce oddawczej, a nie dzień późniejszego faktycznego wydania go w tej placówce adresatowi (por. post NSA z 15 października 2014 r. sygn. akt I FZ 340/14). Okoliczność odbioru odpisu zaskarżonego postanowienia po upływie 14 dni od daty pierwszego zawiadomienia o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej, tj. 17 czerwca 2024 r. nie mogła zatem wpłynąć na ocenę, że sprzeciw na zarządzenie starszego referendarza sądowego został wniesiony z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 259 § 1 p.p.s.a. W orzecznictwie sądów administracyjnych, zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłek, a także adnotacje znajdujące się na zwróconych do nadawcy przesyłkach wypełnione przez pracowników poczty, korzystają z domniemania prawdziwości, jako dokumentu urzędowego. Obalenie fikcji doręczenia (domniemanie faktyczne) może natomiast nastąpić, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia są niezgodne z rzeczywistością. Należy zauważyć, że sąd badając, czy czynność procesowa została dokonana w terminie ustawowym, nie jest uprawniony do badania przyczyn ewentualnego uchybienia temu terminowi (por. postanowienie NSA z 12 lipca 2013 r. sygn. akt II OZ 606/13). Wobec tego zawarta w zażaleniu argumentacja dotycząca m. in. okoliczności, że Poczta Polska wydała korespondencję po terminie przewidzianym przepisami prawa i ma to znaczenie odnośnie do liczenia terminu do wniesienie zażalenia, mogłyby stanowić ewentualną podstawę do przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia jako ewentualnie wyłączająca winę w niedochowaniu terminu – stosownie do treści art. 86 § 1 p.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego okoliczność podniesiona przez wnoszącego zażalenie, czyli faktyczne odebranie przez niego korespondencji w urzędzie pocztowym po terminie nie mogło mieć wpływu na rozstrzygnięcie. Rzeczywiste oddanie przesyłki w placówce pocztowej skarżącemu po terminie wskazanym w art. 73 § 3 p.p.s.a. nie ma bowiem prawnej doniosłości przez wzgląd na skutki upływu czternastodniowego terminu określone ustawą, a konkretnie cytowanym już wyżej art. 73 § 4 p.p.s.a. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., oddalił wniesione zażalenie.