I GZ 30/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Dariusz Dudra po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R. S.A. we W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 września 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 8/23 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi R. S.A. we W. na decyzję Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 17 października 2023 r., nr DIR-IX.6343.18.2022.AG.3 w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej jako: WSA, Sąd I instancji) postanowieniem z 29 września 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 8/23, odmówił wnioskodawcy R. S.A. we W. (dalej jako: skarżąca, spółka) wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej z 17 października 2022 r. w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania. W uzasadnieniu wniosku o wstrzymanie spółka podniosła, że wykonanie zaskarżonej decyzji skutkować będzie niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, tym bardziej w świetle problemów korporacyjnych spółki, to jest sytuacji, w której spółka nie posiada zarządu. W zaskarżonym postanowieniu WSA wskazał, że – jak wynika dokumentów przedstawionych w postępowaniu dotyczącym prawa pomocy (sygn. akt V SPP/Wa 37/23) – spółka została zwolniona od kosztów sądowych. Postanowieniem z 19 marca 2020 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym dla Wrocławia-Fabrycznej umorzył w całości postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec spółki z powodu bezskuteczności egzekucji. W toku czynności egzekucyjnych komornik ustalił, że spółka nie prowadzi działalności i nie posiada majątku. Nie jest właścicielem nieruchomości, nie odnotowano również, aby strona nabywała prawa majątkowe lub rzeczy podlegające opodatkowaniu lub zwolnione z opodatkowania. Komornik nie ustalił również innych wierzytelności ani praw należnych spółce. Zdaniem WSA w rozpoznawanej sprawie nie można mówić nawet o hipotetycznej możliwości wystąpienia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Skoro bowiem oddalono wniosek o ogłoszenie upadłości w rozumieniu art. 13 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 1520 ze zm.), to wykonanie zaskarżonej decyzji (poprzez wyegzekwowanie należności na rzecz Skarbu Państwa) w ogóle nie jest możliwe. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła spółka, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na stwierdzeniu, że nie istnieje ryzyko narażenia skarżącej na szkodę w przypadku wykonania decyzji, albowiem w przeszłości egzekucja wobec spółki była bezskuteczna, podczas gdy stan bezskuteczności egzekucji nie jest stanem przesądzonym, ponieważ spółka – obecnie pozostająca bez majątku – może majątek uzyskać, choćby poprzez wpływ potencjalnie przysługujących wierzytelności, zwrotów i innych świadczeń, a zatem możliwość wykonalności decyzji, pomimo aktualnego stanu bezskuteczności egzekucji, nie jest wykluczona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, a zaskarżone postanowienie WSA w Warszawie odpowiada prawu. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli: (1) zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub (2) spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Samo przedstawienie zakresu żądania, a mianowicie wniesienie o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, uniemożliwia zweryfikowanie sytuacji strony w kontekście przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Stosownie do art. 61 § 1 p.p.s.a. wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Zasadą jest zatem wykonalność decyzji ostatecznej. Sąd jednak może, choć nie musi – stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. – na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności. W myśl art. 61 § 3 p.p.s.a. przesłanką wstrzymania zaskarżonego aktu jest zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, warunkiem jednak wydania takiego postanowienia jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W analizowanym przepisie chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot wyegzekwowanego świadczenia albo przez przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy. Natomiast trudne do odwrócenia skutki mogą być zarówno prawne, jak i faktyczne. Rodzaj i zakres wystąpienia tych skutków musi być oceniony na podstawie obowiązującego prawa oraz sytuacji faktycznej, w jakiej znalazła się strona obciążona obowiązkami określonymi w decyzji (por. np. postanowienie NSA z 17 lipca 2008 r., II GZ 139/08, cytowane orzeczenia dostępne na stronie internetowej CBOSA). Z powyższego przepisu wynikają dwa rodzaje obowiązków. Z jednej strony wskazany przepis obciąża wnioskodawcę ciężarem uprawdopodobnienia przesłanek w nim określonych. Z drugiej zaś nakłada na Sąd obowiązek dokonania wszechstronnej i rzetelnej oceny wskazanych we wniosku okoliczności z uwzględnieniem zasad logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego, dostępnej wiedzy oraz innych elementów, które pozwalają domniemywać, że wskazane okoliczności mieszczą się w hipotezie art. 61 § 3 P.p.s.a. (zob. postanowienia NSA z 15 grudnia 2005 r. sygn. akt I FZ 633/05, z 16 listopada 2010 r. sygn. akt I FZ 433/10, z 23 września 2014 r. sygn. akt II GZ 518/14). W rozpoznawanej sprawie należy zgodzić się z konkluzją Sądu I instancji, że z brzmienia art. 59 § 2 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. 2022 r. poz. 471 ze zm.) wynika, że postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Analizując bowiem hipotetyczną możliwość zaistnienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, należy wskazać, że oddalenie wniosku o ogłoszenie upadłości stanowi przesłankę bezskuteczności egzekucji. Zatem – jak słusznie uznał WSA – z dniem oddalenia wniosku o ogłoszenie upadłości wskutek braku środków na zabezpieczenie choćby kosztów postępowania, prowadzone postępowania egzekucyjne i zabezpieczające ulegają umorzeniu z mocy prawa. W związku z powyższym, w analizowanej sprawie nie występuje nawet hipotetyczna możliwość wystąpienia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zaskarżona decyzja zobowiązująca do zwrotu dofinansowania mogłaby być bowiem wykonana jedynie poprzez wyegzekwowanie tych środków na rzecz Skarbu Państwa. Podkreślenia wymaga, że jeżeli wobec spółki oddalono wniosek o wszczęcie postępowania upadłościowego z uwagi na brak środków na zaspokojenie samych kosztów tego postępowania (na podstawie art. 13 ust. 1 Prawa upadłościuowego, zgodnie z którym sąd oddali wniosek o ogłoszenie upadłości, jeżeli majątek niewypłacalnego dłużnika nie wystarcza na zaspokojenie kosztów postępowania), to spełniona jest przesłanka bezskuteczności egzekucji (por. np. wyrok NSA z 27 kwietnia 2017 r., II FSK 1500/15). Z takim przypadkiem mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie, na co jasno wskazują postanowienia sądu rejestrowego dołączone do akt prawa pomocy – V SPP/Wa 37/23. Odnosząc się jeszcze do argumentacji skarżącej podniesionej w zażaleniu, wskazać należy, że sąd orzekając o ewentualnym wstrzymaniu decyzji, bierze pod uwagę stan faktyczny istniejący w momencie rozstrzygania. Jak wykazano powyżej, prowadzenie jakiejkolwiek egzekucji w stosunku do spółki jest w tym momencie bezprzedmiotowe, zatem nie występuje tutaj groźba wystąpienia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Sąd nie może bazować na sytuacji przyszłej i niepewnej, jak ewentualne wpłynięcie środków na konto spółki, o której pisała kuratorka skarżącej w uzasadnieniu zażalenia. Na gruncie rozpoznawanej sprawy nie jest prawdopodobne, że do takiej sytuacji dojdzie, ponieważ analiza dokumentów dołączonych do akt prawa pomocy wskazuje na coś zupełnie przeciwnego. Komornik sądowy przed umorzeniem postępowania egzekucyjnego dokonał gruntownej analizy, w której stwierdził m.in., że spółka nie posiada żadnych wierzytelności ani praw jej należnych. Należy także stwierdzić, że skarżąca we wniosku o wstrzymanie ani w zażaleniu nie uprawdopodobniła, że sytuacja majątkowa spółki mogłaby ulec zmianie. Nie dołączono do wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji żadnych dokumentów, które pomogłyby stwierdzić zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Brak ten skutkował oddaleniem wniosku przez Sąd I instancji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w przedstawionych okolicznościach stanu faktycznego brak jest podstaw do uchylenia postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 29 września 2023 r. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.