I GZ 297/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca sędzia NSA Beata Sobocha-Holc po rozpoznaniu w dniu 19 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia B. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 25 czerwca 2025 r., sygn. akt III SA/Po 657/24 w zakresie odrzucenia skargi kasacyjnej i zwrotu wpisu sądowego w sprawie ze skargi B. D. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z dnia 11 października 2024 r., nr 799/24/2024 w przedmiocie przyznania pomocy finansowej producentowi rolnemu postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 25 czerwca 2025 r. sygn. akt III SA/Po 657/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej: WSA w Warszawie, sąd pierwszej instancji), działając na podstawie art. 178 w zw. z 176 § 2 p.p.s.a. odrzucił skargę kasacyjną B. D. (dalej: skarżący) na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu (dalej: organ, Dyrektor ARiMR) z 11 października 2024 r. w przedmiocie przyznania pomocy finansowej producentowi rolnemu oraz na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 i § 2 p.p.s.a. postanowił o zwrocie uiszczonego wpisu od skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że wyrokiem z 18 marca 2025 r. sąd pierwszej instancji oddalił skargę skarżącego na ww. decyzję organu. Skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł w ustawowym terminie skargę kasacyjną od ww. wyroku. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III WSA w Poznaniu z 22 maja 2025 r. wezwano pełnomocnika skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej przez złożenie – w terminie 7 dni – wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy (art. 176 § 1 dnia 30 sierpnia 2002 r. p.p.s.a) – pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Z uwagi na nieobecność pełnomocnika skarżącego pod wskazanym w skardze kasacyjnej adresem, stosownie do treści art. 73 p.p.s.a. pismo zawierające ww. wezwanie złożono na okres 14 dni w placówce pocztowej, o czym dwukrotnie – 29 maja 2025 r. i 6 czerwca 2025 r. – zawiadomiono pełnomocnika skarżącego, pozostawiając awizo w skrzynce nadawczej (k. 83 akt sądowych), z informacją o możliwości odbioru pisma w placówce pocztowej w terminie 7 dni od awizowania. Z racji nieodebrania przezeń w placówce pocztowej wezwania w terminie 14 dni od dnia pierwszego awizowania przesyłki, zważywszy, że pierwsze zawiadomienie miało miejsce 29 maja 2025 r., uznać należało, że termin do odbioru przesyłki upływał 12 czerwca 2025 r. Pełnomocnik skarżącego przesyłki zawierającej ww. wezwanie nie odebrał, a w konsekwencji w zakreślonym 7-dniowym terminie nie złożył oświadczania, o którym mowa w art. 176 § 2 p.p.s.a. Pełnomocnik skarżącego wniósł zażalenie na powyższe postanowienie zaskarżając je w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: 1. art. 73 § 1 i § 2 p.p.s.a. przez błędne przyjęcie, że zaistniała po stronie pracownika Poczty Polskiej w dniach odpowiednio 29 maja 2025 r., oraz 6 czerwca 2025 r., próba doręczenia przesyłki sądowej w sprawie adresowanej na adres pełnomocnika skarżącego, mimo że pełnomocnik skarżącego nie otrzymał w tych dniach przewidzianego prawem awiza stanowiącego, informację o możliwości odebrania przesyłki z placówki pocztowej co jednocześnie wskazuje o braku wiedzy po stronie pełnomocnika skarżącego, o okoliczności skierowana na jego adres zarządzenia sądu wzywającego do usunięcia braków formalnych złożonej przez niego skargi kasacyjnej; 2. art. 65 § 1 p.p.s.a. przez błędne uznanie, że informacja Poczty Polskiej, a w zasadzie dokonany przez nią zwrot przesyłki adresowanej przez sąd na adres pełnomocnika skarżącego, wystarczają jako dowód podjęcia próby doręczenia tej przesyłki, mimo że pełnomocnik skarżącego nie otrzymał w dniach odpowiednio 29 maja 2025 r., oraz 6 czerwca 2025 r., awiza informującego go o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej i terminie jej odebrani; 3. zasady zaufania do organów władzy publicznej (art. 2 Konstytucji RP) przez uznanie doręczenia za skuteczne mimo braku dowodu. W uzasadnieniu pełnomocnik skarżącego wskazał, że próba doręczenia przesyłki sądowej przez operatora pocztowego Poczty Polskiej, w szczególności jego pracownika, nigdy nie nastąpiła. Pełnomocnik skarżącego nie otrzymał bowiem w dniach odpowiednio 29 maja 2025 r., oraz 6 czerwca 2025 r., żadnego awiza. Pełnomocnik skarżącego nadmienił, że nie przebywa on w dniach roboczych, w godzinach powszechnie uznanych za godziny pracy (od 8:00 do 16:00), pod wskazanym przez siebie w skardze kasacyjnej adresem prowadzonej Kancelarii. Pełnomocnik wynajmuje ww. lokal od K. S. prowadzącego Kancelarię Komorniczą w Bydgoszczy. Pracownicy K. Ś., wykonujący pracę pod wskazanym adresem, katalogują wszelkie awiza kierowane do pełnomocnika skarżącego i następnie przesyłają ich fotokopie za pośrednictwem urządzenia umożliwiającego porozumiewanie się na odległość (SMS). Jako dowód pełnomocnik skarżącego załączył kopie dokumentów awizo z okresu kwiecień – lipiec 2025 r., stanowiące wydruk wiadomości SMS oraz oświadczenie K. S. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Kwestią sporną w sprawie jest, czy wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi zostało prawidłowo doręczone pełnomocnikowi skarżącego w trybie art. 73 p.p.s.a. Warunkiem odrzucenia skargi kasacyjnej w opisanej wyżej sytuacji jest bezskuteczny upływ ustawowego terminu do uzupełnienia braków formalnych tego pisma. W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącego zarzuca sądowi pierwszej instancji, że wbrew jego twierdzeniom nie zostało mu skutecznie doręczone wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi z uwagi na wadliwe działanie Poczty Polskiej, której pracownik nie pozostawił pod wskazanym adresem do korespondencji żadnego zawiadomienia o możliwości odebrania przesyłki. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego akta sprawy i argumentacja przedstawiona na tę okoliczność przez pełnomocnika skarżącego – pozwala uznać, że w niniejszej sprawie ziściły się przesłanki do zastosowania instytucji doręczenia zastępczego uregulowanej w art. 73 p.p.s.a. Sposób doręczania pism sądowych, w tym wezwań, w razie niemożności doręczenia pisma do rąk własnych lub innych upoważnionych osób został uregulowany w art. 73 p.p.s.a. Przepis § 1 tego artykułu stanowi, że w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65 – 72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zgodnie natomiast z art. 73 § 2 p.p.s.a. zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. Natomiast w myśl art. 73 § 3 p.p.s.a. w przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Wreszcie, § 4 tej regulacji stanowi, że doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1. Powyższe przepisy określają warunki, które muszą zostać spełnione, aby sąd mógł przyjąć fikcję doręczenia, tj. stwierdzić, że na mocy ustawy pismo nieodebrane przez stronę traktuje się jako prawidłowo doręczone. W myśl powyższych przepisów powinny zostać spełnione ku temu następujące przesłanki: wystąpienie niemożności doręczenia pisma w inny sposób, dwukrotne awizowanie pisma w odpowiednim czasie, a także upływ 14-dniowego terminu od pozostawienia pierwszego zawiadomienia o możliwości odebrania pisma w placówce pocztowej. Analiza zwróconej do sądu przesyłki zawierającej wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi (k. 83 akt sądowych) wskazuje, że przesyłka została awizowana 29 maja 2025 r. i jednocześnie w oddawczej skrzynce pocztowej umieszczono zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w UP. Następnie przesyłkę awizowano powtórnie 6 czerwca 2025 r. Wobec niepodjęcia przesyłki po jej dwukrotnym awizowaniu 16 czerwca 2025 r., z uwagi na niepodjęcie przesyłki w terminie, zwrócono ją WSA w Poznaniu. Tym samym przesyłkę należało uznać za doręczoną w trybie art. 73 § 4 p.p.s.a. z dniem 12 czerwca 2025 r. (vide. koperta) – co też słusznie zauważył sąd pierwszej instancji w postanowieniu z 25 czerwca 2025 r. Siedmiodniowy termin na wykonanie wezwania do złożenia dokumentów upłynął zatem 19 czerwca 2025 r. W zakreślonym terminie skarżący nie uzupełnił braków formalnych skargi. Pełnomocnik skarżącego wskazał w zażaleniu, że nie został skutecznie wezwany do uzupełnienia braków formalnych z powodu wystąpienia nieprawidłowości działania Poczty Polskiej S.A. przy doręczeniu przedmiotowej przesyłki sądowej. Istotą argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu zażalenia jest próba podważenia prawidłowości doręczenia przesyłki zawierającej wezwanie, tj. spełnienia w okolicznościach sprawy przesłanek skuteczności doręczenia w trybie z art. 73 p.p.s.a., czyli poprzez awizo. Pełnomocnik skarżącego kwestionuje fakt prawidłowej awizacji wskazując na brak pozostawienia awiza w skrzynce pocztowej W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, twierdzenie pełnomocnika skarżącego dotyczące nieotrzymania wezwania nie mogło skutecznie podważyć domniemania doręczenia zastępczego. Domniemanie faktyczne wynikające z art. 73 p.p.s.a. może być obalone wówczas, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia nie są zgodne z rzeczywistością. Zwrotne potwierdzenie odbioru jest dokumentem urzędowym, jeśli jest sporządzone w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot, stanowi dowód tego, co zostało w nim zaświadczone i korzysta z domniemania prawdziwości. Samo twierdzenie strony, że nie otrzymała ona awizo jest niewystarczające do obalenia tego domniemania. Domniemanie doręczenia przesyłki może być obalone, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia są niezgodne z rzeczywistością. W konsekwencji nie mogły odnieść skutku argumenty zażalenia o braku awiza w pocztowej skrzynce oddawczej, gdyż adnotacje zamieszczone na kopercie zwróconej do Sądu oraz na zwrotnym potwierdzeniu odbioru zaprzeczają twierdzeniom strony w tym zakresie. Na kopercie i zwrotnym potwierdzeniu odbioru widnieje bowiem adnotacja o dwukrotnym awizowaniu przesyłki ze wskazaniem przez doręczyciela punkt 2 ww. ZPO, gdzie wyraźnie zakreślono, iż zawiadomienie (pierwsze awizo) umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej. Przyjęcie, na podstawie twierdzenia pełnomocnika skarżącego lub podmiotu, u którego pełnomocnik skarżącego wynajmuje lokal na prowadzenie swojej działalności, że w sprawie urzędnik pocztowy nie pozostawił awizo przesyłki sądowej zawierającej wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi, prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji doręczenia zastępczego. W każdej bowiem sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w trybie zastępczym przez zwykłe oświadczenie, że awizo nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej (postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 21 listopada 2018 r. sygn. akt II OZ 1176/18; z 27 kwietnia 2017 r. sygn. akt II GZ 316/17; z 25 sierpnia 2021 r., sygn. akt I FZ 89/21; z 20 października 2021 r., sygn. akt I GZ 315/21). Dlatego należy podkreślić, że domniemanie doręczenia przesyłki jest domniemaniem usuwalnym, lecz może zostać obalone przeciwdowodem, którego w tym postępowaniu nie przedstawiono. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że pełnomocnik skarżącego nie zgłosił żadnej reklamacji doręczenia przesyłki. Taka reklamacja byłaby natomiast wskazana w sytuacji, gdy za przypuszczalną przyczynę braku doręczenia korespondencji pełnomocnik skarżącego uważa wadliwe działanie operatora pocztowego. Procedura reklamacyjna mogłaby wyjaśnić powstałe u pełnomocnika skarżącego przypuszczenia i uprawdopodobnić brak jego winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi ze względu na nieotrzymanie przesyłki. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.