I GZ 285/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Michał Kowalski po rozpoznaniu w dniu 5 sierpnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10 kwietnia 2026 r., sygn. akt III SA/Kr 669/25 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 26 lutego 2025 r. nr 60/OR06/2025 w przedmiocie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2026 r., sygn. akt III SA/Kr 669/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi M. K. na decyzję Dyrektora Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 26 lutego 2025 r. w sprawie przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami za 2024 rok. Wcześniej postanowieniem z dnia 23 maja 2025 r. sygn. akt III SA/Kr 669/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę na decyzję Dyrektora Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 26 lutego 2025 r. Pismem z dnia 2 października 2025 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącej wniósł zażalenie na ww. postanowienie, które zostało odrzucone postanowieniem Sądu z dnia 29 października 2025 r. sygn. akt III SA/Kr 669/25. Z kolei, zażalenie wniesione na postanowienie z dnia 29 października 2025 r. zostało oddalone przez Naczelny Sądu Administracyjny postanowieniem z dnia 11 lutego 2026 r. sygn. akt I GZ 36/26. Równocześnie pismem z dnia 2 października 2025 r. pełnomocnik skarżącej złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Pełnomocnik skarżącej wyjaśnił, że postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 lipca 2025 r. sygn. akt III SPP/Kr 77/25 skarżącej przyznano prawo pomocy w postaci zwolnienia z kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Informację o wyznaczeniu na pełnomocnika z urzędu dla skarżącej doręczono pełnomocnikowi skutecznie w dniu 29 września 2025 r. Termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi do sądu jest więc w niniejszej sprawie zachowany. Skarżąca złożyła zażalenie wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj.: 1) art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez jego wadliwą wykładnię, a w konsekwencji - wadliwe zastosowanie i przyjęcie, że w sprawie nie zaszły okoliczności uzasadniające przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Małopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dn. 26.02.2025 r., podczas gdy termin ten należało przywrócić; 2) art. 210 § 1 p.p.s.a. poprzez brak orzeczenia w wydanym postanowieniu co do zwrotu kosztów pełnomocnika z urzędu, mimo zgłoszenia w tym przedmiocie stosownego wniosku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.) należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Jak wskazuje się w orzecznictwie NSA, instytucja przywrócenia terminu ma zastosowanie w tych wszystkich sytuacjach, gdy strona nie dokonała w terminie czynności. Wówczas, nie kwestionując faktu bezskutecznego upływu terminu, strona uprawdopodobnia brak zawinienia w nieterminowym dokonaniu czynności (zob. np. postanowienie NSA z 28 grudnia 2018 r., sygn. akt II GZ 452/18, dostępne w Internecie pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego kontrolowane postanowienie Sądu I instancji jest zgodne z prawem, a oceny tej nie podważają zarzuty i twierdzenia pełnomocnika z urzędu podniesione w zażaleniu. Wbrew twierdzeniom skarżącej, niski poziom świadomości prawnej, trudna sytuacja finansowa czy zamieszkiwanie w małej miejscowości nie stanowią obiektywnej przeszkody uniemożliwiającej uchybienie terminowi. Zaskarżona decyzja organu zawierała bowiem jasne, jednoznaczne i rzetelne pouczenie o prawie, sposobie oraz terminie wniesienia skargi do sądu administracyjnego, w którym wyraźnie wskazano termin 30-dniowy, a nie miesięczny. Dołożenie należytej staranności wymagało jedynie uważnego zapoznania się z treścią tego pouczenia i obliczenia 30 dni od daty doręczenia pisma. Błędne utożsamienie przez stronę terminu 30-dniowego z terminem miesięcznym stanowi przejaw niedostatecznej dbałości o własne interesy prawne, co uniemożliwia przyjęcie, że uchybienie nastąpiło bez winy. Sam fakt, że przekroczenie terminu wyniosło zaledwie jeden dzień, nie zmienia faktu uchybienia terminowi procesowemu, który ma charakter bezwzględnie obowiązujący. Na marginesie dodać należy, że w kwestii kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wypowiedział się w postanowieniu z dnia 26 maja 2026 r. Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.