I GZ 282/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Michał Kowalski po rozpoznaniu w dniu 5 sierpnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 14 maja 2026 r., sygn. akt I SA/Lu 162/26 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 30 stycznia 2026 r., znak SKO.Ośw/40/2/2025 w przedmiocie zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 14 maja 2026 r. sygn. akt I SA/Lu 162/26 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie po rozpoznaniu wniosku J. W., odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zamościu z dnia 30 stycznia 2026 r. w przedmiocie zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem. W skardze zawarto wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżąca argumentowała, że mogłoby to doprowadzić do trudnych do odwrócenia skutków finansowych i bytowych. Już sama kwota dla osoby, nie pełniącej już funkcji organu prowadzącego przedszkole i będącej matką trójki dzieci jest porażająca. Skarżąca wskazała, że nie otrzymuje już dochodów z tytułu prowadzenia przedszkola, nie może zabezpieczyć takich środków w swoim majątku, nie jest też w stanie jednorazowo dokonać płatności takiej kwoty. Zwróciła uwagę na koszty, związane z wychowywaniem dzieci, stwierdziła, że za wstrzymaniem wykonania przemawiają zarówno względy społeczne, jak i gospodarcze, a na poparcie wniosku przywołała orzeczenia sądów administracyjnych. W złożonym zażaleniu skarżąca zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez błędna wykładnie art. 61 § 3 p.p.s.a. i uznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki przemawiające za uwzględnieniem wniosku skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji podczas, gdy sytuacja materialna i finansowa skarżącej przemawia za zastosowaniem tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie wykonanie decyzji mogłoby dla strony wywołać. W związku z powyższym wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie do ponownego rozpoznania, a w przypadku uznania, że sprawa jest dostatecznie wyjaśniona, zmianę zaskarżonego postanowienia oraz wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera uzasadnionych podstaw. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1 cytowanego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z wnioskowego charakteru tej instytucji wynika, że to na wnoszącym o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu spoczywa obowiązek wykazania przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej. Powinien on uprawdopodobnić, że niewstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji spowoduje ziszczenie się przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Zadaniem Sądu jest zaś jedynie ocena okoliczności przedstawionych przez stronę. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji, że wniosek skarżącej o udzielenie ochrony tymczasowej nie zawierał uzasadnienia, które uprawdopodobniałoby wystąpienie przesłanek przewidzianych na gruncie art. 61 § 3 p.p.s.a. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie strona wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wnioskodawczyni nie wykazała jednak braków finansowych uniemożliwiających spłatę zobowiązania wynikającego z decyzji, jak również nie udowodniła, że jej egzystencja jest zagrożona. Zaniechała przedstawienia szczegółowych danych dotyczących majątku (nieruchomości, ruchomości, oszczędności), opierając wniosek wyłącznie na wysokości samej kwoty przypadającej do zwrotu. Ocena ryzyka wystąpienia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków wymaga tymczasem przedstawienia aktualnej sytuacji majątkowej. Kluczowe jest wykazanie, że strona - nawet przy wykorzystaniu własnych zasobów lub możliwości pozyskania funduszy - nie jest w stanie zapobiec tym konsekwencjom. Brak wiarygodnego naświetlenia i charakteryzacji sytuacji finansowej skarżącej uniemożliwia zestawienie jej potencjału płatniczego z wysokością egzekwowanej sumy, co wyklucza udzielenie ochrony tymczasowej. W orzecznictwie sądów administracyjnych nie budzi wątpliwości stanowisko, że warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków i ich konkretyzacja w przedstawionym przez stronę materiale dowodowym (tak B. Dauter [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Opublikowano: LEX/el. 2019; art. 61; postanowienie NSA z 21 lipca 2020 r., sygn. akt I GSK 734/20; LEX nr 3038947 i wskazane tam orzeczenia). W orzecznictwie podkreśla się ponadto, że w interesie strony leży takie sformułowanie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, by powołane w nim okoliczności wskazywały na ziszczenie się w jej przypadku przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami. Nie jest bowiem wystarczające, by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji występowały w sprawie - sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość jej zweryfikowania, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę (np. postanowienie NSA: z 22 lipca 2020 r., sygn. akt II FSK 1303/20; LEX nr 3033882). Co istotne, dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie jest wystarczające samo twierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności w stosunku do wnioskodawcy jest zasadne. Nie jest zatem wystarczające samo powtórzenie treści przepisu (np. postanowienie NSA z 6 sierpnia 2020 r., sygn. akt I GSK 781/20, LEX nr 3040131). Obowiązek uprawdopodobnienia istnienia przesłanek wstrzymania wykonania aktu lub czynności sprowadza się do przedstawienia konkretnych zdarzeń oraz dokumentacji, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie zaskarżonego orzeczenia faktycznie spowoduje znaczną szkodę lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków (T. Lewandowski, Glosa do postanowienia NSA z 7 stycznia 2014 r., sygn. akt II FZ 1350/13, LEX nr 1410667). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego oceny wniosku skarżącej nie zmienia również argumentacja zaprezentowana w uzasadnieniu zażalenia. Skarżąca nie uprawdopodobnił bowiem zaistnienia przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym i nadal nie nadesłała dokumentacji, która miałaby wartość dowodową w sprawie. Sąd nie jest w stanie przewidzieć, jak wykonanie zaskarżonej decyzji wpłynie na sytuację ekonomiczną skarżącego, zatem nie można było rozstrzygnąć, czy przedstawiona we wniosku argumentacja uprawdopodabnia powstanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 lipca 2015 r., sygn. akt. II GZ 331/15). Skoro skarżąca takich dokumentów nie przedstawiła, to nie była możliwa ocena wskazanych przez nią okoliczności w kontekście spełnienia przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. W sytuacji braku przekonywujących motywów, twierdzenia skarżącej okazały się gołosłowne. Sąd nie mógł za skarżącą poszukiwać argumentów na ich poparcie, ani tym bardziej dokumentów. Do akt sądowych sprawy nie złożono żadnych dokumentów, mimo sugestii Sądu pierwszej instancji, co należałoby załączyć aby uwiarygodnić wywody zawarte we wniosku. Przyjmując inaczej należałoby uznać, że każdemu podmiotowi należy wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji w sytuacji, w której ten powoła się na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Reasumując, okoliczności powołane w zażaleniu nie podważają prawidłowości zaskarżonego postanowienia. Sąd pierwszej instancji nie mógł ocenić wpływu wykonania decyzji na stan majątkowy skarżącej, ponieważ w złożonym wniosku strona nie wykazała, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej udzielenie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Okoliczności tych nie zmieniły informacje zawarte w zażaleniu. Mając na względzie powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.