I GZ 280/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Pietrasz po rozpoznaniu w dniu 21 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej sprawy ze skargi A. J. o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 czerwca 2025 r., sygn. akt I GZ 207/25 w sprawie zażalenia A. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 11 marca 2025 r., sygn. akt I SA/Rz 87/25 w zakresie odrzucenia skargi i zwrocie wpisu od skargi na czynność Wojewody Podkarpackiego z dnia 28 października 2024 r. w przedmiocie odstąpienia od zawarcia umowy w ramach Programu rozwoju instytucji opieki na dziećmi w wieku do lat trzech postanawia: 1. odrzucić skargę o wznowienie postępowania; 2. zwrócić A. J. ze środków budżetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego uiszczony wpis od skargi o wznowienie w kwocie 100 (sto) złotych.

Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 4 czerwca 2025 r., sygn. akt I GZ 207/25 oddalił zażalenie A. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 11 marca 2025 r., sygn. akt I SA/Rz 87/25 w przedmiocie odrzucenia skargi i zwrócenia wpisu od skargi w sprawie ze skargi A. J. na czynność Wojewody Podkarpackiego z dnia 28 października 2024 r. w przedmiocie odstąpienia od zawarcia umowy w ramach Programu rozwoju instytucji opieki nad dziećmi w wieku do lat trzech. Zdaniem NSA, Sąd I instancji prawidłowo odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. dalej: p.p.s.a.), stwierdzając jej wniesienie po terminie określonym w art. 53 § 2 p.p.s.a. Wskazał, że informacja o odstąpieniu przez organ od zawarcia umowy o dofinansowanie została zamieszczona w systemie Rejestr Żłobków w dniu 28 października 2024 r. Tym samym 30-dniowy termin do wniesienia skargi rozpoczął swój bieg w dniu 29 października 2024 r. i upływał z końcem dnia 27 listopada 2024 r. (środa). Natomiast skarga została wniesiona w dniu 7 stycznia 2025 r., czyli po upływie terminu. Pismem z dnia 23 czerwca 2025 r. A. J. reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 czerwca 2025 r., sygn. akt I GZ 207/25. Wniosek o wznowienie skarżąca oparła na ujawnieniu po wydaniu orzeczenia nowych istotnych okoliczności faktycznych oraz środków dowodowych, które istniały już w dniu orzekania, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu, a które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. - ujawnienie wiadomości dopiero po zakończeniu postępowania • po uprawomocnieniu się postanowienia NSA (I GZ 207/25) ujawniono, że wiadomości mailowe z dnia 4 września, 25 października i 10 grudnia 2024 r. zostały zablokowane przez serwer pocztowy (filtry antyspamowe) i nie dotarły do adresata, • treść tych wiadomości miała kluczowe znaczenie — zawierały informację o rygorze odstąpienia od zawarcia umowy i jego faktycznym wykonaniu, co do tej pory nie było znane stronie ani Sądowi, - brak doręczenia w Rejestrze Żłobków • w systemie Rejestr Żłobków nigdy nie pojawiła się wiadomość dotycząca odstąpienia od zawarcia umowy, • nowe dowody w postaci zrzutów ekranu skrzynki odbiorczej, historii wiadomości i treści odzyskanych e-maili jednoznacznie wskazują, że strona nie mogła zapoznać się z żadną decyzją organu w systemie, - brak zgodności z Programem • ujawnione wiadomości wysłane zostały z innego kanału niż ten określony Programie rozwoju instytucji opieki nad dziećmi w wieku do lat 3 Aktywny Maluch 2022-2029 (punkt 8.1.2 i 7.1 Programu) - tj. z systemu eDOK co nie jest formą doręczenia określoną przez Program (e-mail został wskazany wyłącznie na etapie wyboru projektów a nie zawarcia umowy o dofinansowanie, a system e-DOK nie został wymieniony w dokumentacji), • brak dokumentów potwierdzających doręczenie przez system Rejestr Żłobków (ani wydruku, ani logów). • arbitralne ustalanie terminu dostarczenia dokumentów niezbędnych do zawarcia umowy, co mogło doprowadzić do pokrzywdzenia wielu uczestników programu, - błąd co do daty faktycznego odstąpienia od zawarcia umowy • z dokumentów odzyskanych z serwera wynika, że faktyczne odstąpienie od zawarcia umowy miało miejsce najpóźniej 25 października 2024 r., a nie 28 października, a zatem również data "dostarczenia informacji" jest wadliwa, • w aktach sprawy brak jest potwierdzenia faktycznego zamieszczenia tej informacji w systemie Rejestr Żłobków i jej widoczności na profilu skarżącej - nie przedstawiono żadnego zrzutu ekranu, logu systemowego ani dokumentu potwierdzającego doręczenie skarżącej tego dokumentu. Tymczasem przyjęto, że informacja ta została skutecznie doręczona na podstawie samego twierdzenia organu, • skarga z 7 stycznia 2025 r. mieści się w terminie 30 dni liczonym od faktycznego doręczenia (13 grudnia 2024 r.), ujawnienie błędnej praktyki doręczania decyzji przez organ • w toku analizy po wydaniu orzeczenia ujawniono, że organ nie stosuje ustandaryzowanej, bezpiecznej i weryfikowalnej formy doręczania dokumentów, a praktyka ta może dotyczyć również innych beneficjentów, • organ nie zapewnił użytkownikom systemu Rejestr Żłobków ani czytelnej instrukcji, ani funkcjonalności umożliwiającej identyfikację i archiwizację wiadomości. Ponadto skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodu z dokumentów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd postanowił odrzucić skargę o wznowienie postępowania. Zgodnie z art. 270 p.p.s.a., w przypadkach przewidzianych w dziale VII można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. W doktrynie i judykaturze zgodnie przyjęto, że na podstawie powyższego przepisu dopuszczalne jest wznowienie postępowania zarówno zakończonego prawomocnym wyrokiem, tj. orzeczeniem, które rozstrzyga sprawę (art. 132 p.p.s.a.), jak i postanowieniem, z tym, że musi to być postanowienie w inny sposób kończące postępowanie sądowoadministracyjne (art. 160-165, art. 173 § 1 p.p.s.a.) (por. K. Sobieralski, Przedmiotowy zakres dopuszczalności wznowienia postępowania przed sądem administracyjnym, Sam. Ter. 2002, nr 10, s. 24 i n., i P. Gołaszewski, Sporządzanie środków zaskarżenia w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym, Warszawa 2015, s. 529, postanowienie NSA z 22 listopada 2005 r., I OZ 1051/05, postanowienie WSA w Krakowie z 31 maja 2010 r., sygn. akt III SA/Kr 357/10). Postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania ma charakter nadzwyczajny, gdyż może doprowadzić do wzruszenia prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego. Nadzwyczajny charakter instytucji wznowienia postępowania nakazuje interpretować przyczyny wznowienia postępowania w sposób ścisły. W myśl art. 280 § 1 p.p.s.a. sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań sąd skargę o wznowienie odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę. Zatem po wniesieniu skargi o wznowienie postępowania obowiązkiem Sądu jest dokonanie jej kontroli z punktu widzenia zachowania warunków formalnych określonych w art. 279 p.p.s.a. Chodzi zatem o oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, wskazanie jednej z podstaw wznowienia wymienionych w art. 271 – 273 p.p.s.a., uzasadnienie podstawy wznowienia, a także okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania oraz żądanie o uchylenie lub zmianę zaskarżonego orzeczenia. Ponadto w myśl art. 276 p.p.s.a. do postępowania ze skargi o wznowienie postępowania stosuje się odpowiednio przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, jeżeli przepisy poniższe nie stanowią inaczej. Jednakże, gdy do wznowienia postępowania właściwy jest Naczelny Sąd Administracyjny, stosuje się odpowiednio art. 175 p.p.s.a. Sąd administracyjny zobowiązany jest odrzucić skargę o wznowienie postępowania, która nie opiera się na jednej z podstaw wznowienia opisanych w przepisach działu VII p.p.s.a. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że wskazanie podstaw wznowienia i ich uzasadnienie jest elementem obligatoryjnym skargi, którego brak powoduje, że skarga o wznowienie nie może być przez sąd rozpoznana merytorycznie i podlega odrzuceniu (post. NSA z 27.5.2008 r., I OZ 347/08, Legalis; post. NSA z 1.3.2010 r., I OSK 277/10, Legalis; por. wyr. NSA z 3.11.2005 r., II FSK 828/05, Legalis). W okolicznościach niniejszej sprawy stwierdzić należy, że skarga o wznowienie postępowania została złożona z zachowaniem terminu, o którym mowa w art. 277 p.p.s.a. Ponadto skarga o wznowienie została zawiera oznaczenie zaskarżonego orzeczenia i sporządzona została przez profesjonalnego pełnomocnika zgodnie z wymogami art. 175 p.p.s.a. Odnosząc się natomiast do drugiej przesłanki dopuszczalności skargi o wznowienie postępowania, o której mowa w art. 280 § 1 p.p.s.a., zauważyć należy, że jej autor nie wykazał, że skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia określonej w art. 273 § 2 p.p.s.a. Z treści art. 273 § 2 p.p.s.a. wynika, że można żądać wznowienia postępowania w razie późniejszego wykrycia takich okoliczności faktycznych lub środków dowodowych, które mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Wymienione w tym przepisie przesłanki należy rozumieć w ten sposób, że okoliczności i dowody, na które powołuje się strona, istniały przed zakończeniem sprawy, której dotyczy wniosek. Po drugie zostały wykryte po prawomocnym zakończeniu postępowania. Po trzecie mogłyby mieć wpływ na wynik sprawy, a więc niezbędne jest istnienie związku przyczynowego pomiędzy okolicznościami faktycznymi lub środkami dowodowymi a treścią prawomocnego orzeczenia sądu. Po czwarte, strona nie mogła z tych okoliczności faktycznych lub środków dowodowych skorzystać w poprzednim postępowaniu, ponieważ nie były one jej znane. Tak więc odnosząc się do ujawnienia przez skarżącą wiadomości mailowych z dnia 4 września 2024 r., 25 października 2024 r. i 10 grudnia 2024 r. oraz zrzutów ekranu skrzynki z Rejestru Żłobków należy zauważyć, że skarżąca nie wykazała, że są to okoliczności faktyczne lub środki dowodowe wykryte - po prawomocnym zakończeniu postępowania sądowoadministracyjnego, a z których strona nie mogła skorzystać w poprzednim postępowaniu. Zwrot użyty w omawianym przepisie "późniejsze wykrycie" odnosi się do okoliczności i dowodów które zostały wykryte po prawomocnym zakończeniu postępowania sądowoadministracyjnego. Skarżąca w żaden sposób nie wykazała, że przedstawione wiadomości mailowe z zeszłego roku zostały zablokowane przez serwer pocztowy i zostały przez nią odzyskane i odczytane dopiero po uprawomocnieniu się orzeczenia Sądu. Ponadto należy zauważyć, że skarga o wznowienie postępowania nie jest środkiem odwoławczym, lecz nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia. Skarga ta nie jest zatem środkiem umożliwiającym ponowną ocenę, w pełnym zakresie postępowania. Skarga o wznowienie stanowi odstępstwo od zasady związania prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego (art. 170 p.p.s.a.), dlatego zakres orzekania w sprawie zainicjowanej taką skargą jest ściśle zdeterminowany podstawami wznowienia przywołanymi w skardze. Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że wskazywanie przez autora skargi kasacyjnej na brak ustandaryzowanej, bezpiecznej i weryfikowalnej formy doręczania dokumentów (decyzji) przez organ, brak wydruków potwierdzających doręczenie przez system Rejestru Żłobków dokumentów, arbitralne ustalanie terminu doręczania dokumentów niezbędnych do zawarcia umowy nie stanowi podstawy do wznowienia postępowania wskazanej w art. 273 § 2 p.p.s.a. Nie są to nowe okoliczności nieznane stronie przed zakończeniem postępowania sądowego. Jak wynika z uzasadnienia Naczelnego Sądu Administracyjnego, w toku realizacji programu skarżąca zapoznała się z warunkami Programu i je zaakceptowała. Ponadto wskazywanie przez autora skargi o wznowienie na błąd co do daty faktycznego odstąpienia od zawarcia umowy i tym samym wniesienie skargi do Sądu pierwszej instancji w terminie 30 dni stanowi polemikę z prawomocnym orzeczeniem Naczelnego Sądu Administracyjnego. Jak już wskazano powyżej skarga o wznowienie nie jest środkiem umożliwiającym ponowną ocenę. Zakres tej oceny jest ustalony powołaną przez autora skargi podstawą wznowienia. A wystąpienia tej podstawy wznowienia autor skargi nie wykazał. Wobec powyższego skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego nie została oparta na ustawowej przesłance wznowienia, o której mowa w art. 273 § 2 p.p.s.a., i jako taka podlegała odrzuceniu na posiedzeniu niejawnym. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 280 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu. O zwrocie wpisu uiszczonego od skargi o wznowienie postępowania orzeczono w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.