I GZ 267/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 25 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia D. I. Sp. z o.o. w T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 stycznia 2025 r., sygn. akt V SA/Wa 3085/24 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi D. I. Sp. z o.o. w T. na decyzję Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia [...] sierpnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 24 stycznia 2025 r., V SA/Wa 3085/24 odmówił D. I. Sp. z o.o. w T. (dalej: "skarżąca", "Spółka") wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Ministra Funduszy i Polityki Regionalnej z [...] sierpnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy. W uzasadnieniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji skarżąca podniosła, że kwota dofinansowania określona do zwrotu w wysokości 21 296 000, 00 złotych wraz odsetkami ma znaczącą wysokość. Spółka jest właścicielem nieruchomości, działki o pow. [...] ha zabudowanej budynkiem biurowo-usługowym klasy A, w którym mieści się D. C., o pow. użytkowej [...] m² położonej w T. przy ul. W. [...]. Wskazała, że biorąc pod uwagę dzisiejsze ceny rynkowe wartość wymienionej nieruchomości kilkukrotnie przewyższa kwotę dofinansowania przypadającą do zwrotu. Podkreślono, że spółka nie posiada środków finansowych w wysokości pozwalającej jej na nawet częściowe wykonanie przedmiotowej decyzji, dlatego ewentualna egzekucja mogłaby nastąpić jedynie z nieruchomości. Podniesiono, że przeprowadzenie egzekucji z nieruchomości na obecnym etapie sprawy spowoduje całkowitą utratę zdolności prowadzenia działalności gospodarczej przez grupę kapitałową, do której należy spółka. Utraci możliwość osiągania przychodów z działalności. Spółki z grupy kapitałowej prowadzą działalność operacyjną (w tym serwerownię) w ww. budynku biurowym. Działalność w zakresie świadczenia usług opartych o serwerownię opiera się w znacznej mierze na ciągłości usług i niezawodności ich świadczenia. Nabywcy usług nie są w stanie zaakceptować przerw w dostępie do przestrzeni dyskowych czy serwerów, ma których prowadzone są np. sklepy internetowe. Wyjaśniono, że w rezultacie nawet sama informacja o potencjalnej egzekucji może doprowadzić do utraty wiarygodności i rezygnacji przez klientów z usług. Ewentualna egzekucja z nieruchomości posiadanej przez skarżącą może przyczynić się do upadłości zarówno spółek z grupy kapitałowej jak i samej skarżącej. Koszty wyszkolenia pracowników pracujących w spółkach z grupy, do której należy spółka i które prowadzą działalność w budynku należącym do Spółki liczone są w dziesiątkach, a nawet setkach tysięcy złotych. Informacja o działaniach egzekucyjnych wpłynie negatywnie na poczucie przez te osoby stabilności i pewności zatrudnienia i przyczyni się do odpływu tych osób do firm konkurencyjnych, które zyskają osoby o poszukiwanych na rynku kompetencjach. Utrata klientów takich jak fundusze inwestycyjne czy międzynarodowe koncerny z uwagi na przerwy w świadczeniu usług jest efektem praktycznie nieodwracalnym. Spółka wskazała, że jedna ze spółek z grupy, do której należy D. I. sp. z o.o. opracowała infrastrukturę techniczną dla Europejskiej Agencji Kosmicznej – ta infrastruktura zlokalizowana jest w przedmiotowym budynku. Brak możliwości świadczenia usług dla Europejskiej Agencji Kosmicznej spowoduje utratę zaufania nie tylko tego podmiotu, ale również innych klientów. Skarżąca podniosła, że przedwczesna egzekucja prowadzona na podstawie zaskarżonej decyzji niewątpliwie spowoduje skutki niemożliwe do odwrócenia i przyczyni się do utraty płynności finansowej, utraty składników majątkowych niezbędnych do prowadzenia przedsiębiorstwa przez skarżącą i inne spółki należące do tej samej grupy kapitałowej. Egzekucja spowoduje konieczność zwolnienia pracowników zatrudnionych przez wspomniane spółki. Szkody jakie zostaną wyrządzone ewentualnym wykonaniem zaskarżonej decyzji będą znacznych rozmiarów i przyczynią się do trwałej utraty wartości posiadanych aktywów, co spowoduje skutki praktycznie niemożliwe do odwrócenia. Uzasadniając odmowę wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji WSA w Warszawie podkreślił, że dokumenty zgromadzone w aktach administracyjnych nie uzasadniają przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a."), a skarżąca spółka nie poparła twierdzeń wskazanych we wniosku odpowiednimi dokumentami źródłowymi. Sąd I instancji podkreślił, że skarżąca nie przedstawiła żadnych aktualnych dokumentów podatkowych, wydruku z aktualnego na datę złożenia wniosku stanu rachunku bankowego spółki, czy też jakichkolwiek dokumentów finansowych związanych z prowadzoną działalnością (bilansu, rachunku zysków i strat oraz rachunku przepływów pieniężnych). W opisanej sytuacji Sąd nie miał żadnej możliwości weryfikacji, analizy czy oceny czy rzeczywiście Spółka nie posiada środków finansowych w wysokości pozwalającej na wykonanie decyzji. W ocenie WSA w Warszawie Spółka nie spełniła ustawowych wymagań i nie wykazała, że wykonanie zaskarżonej decyzji rodziłoby niebezpieczeństwo wyrządzenia jej znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Ponadto skarżąca winna przedstawić stosowną dokumentację, która mogłaby uprawdopodobnić i poprzeć jej twierdzenia. Wnioskodawca nie sprostał ww. wymaganiom. D. I. Sp. z o.o. w T. wniosła zażalenie na powyższe postanowienie domagając się zmiany zaskarżonego postanowienia poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, względnie wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie oraz zasądzenia na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: a) przepisu art. 61 § 3 p.p.s.a., poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji tego przyjęcie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, iż w sprawie nie zostały spełnione przesłanki pozwalające na uwzględnienie wniosku skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, podczas gdy jej sytuacja zobrazowana we wniesionej skardze oraz w dokumentach zgromadzonych w aktach niniejszej przemawia za zastosowaniem wobec skarżącej tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, a także niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody, jakie mogłoby niewątpliwie dla skarżącej wywołać wykonanie przedmiotowej decyzji; b) przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na zaniechaniu przez Sąd I instancji dokonania pełnej i prawidłowej oceny akt sprawy i wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, a także zaniechaniu dokonania oceny informacji dostępnych dla Sądu z urzędu lub z uwagi na ich zamieszczenie przez skarżącą w publicznie dostępnym i jawnym rejestrze (Repozytorium Dokumentów Finansowych Portalu Rejestrów Sądowych) - w zakresie dotyczącym całokształtu sytuacji skarżącej w kontekście odpowiednio: toczących się z jej udziałem postępowań sądowo-administracyjnych oraz opublikowanych sprawozdań finansowych skarżącej. W uzasadnieniu zażalenia Spółka wskazała tabelę zestawienia poszczególnych pozycji bilansu skarżącej za lata 2020 – 2023 obrazującą jej sytuację i kondycję finansową. Z twierdzeń skarżącej wynika, że nie posiada ona ani należności długoterminowych ani należności krótkoterminowych. Wskazuje to jednoznacznie na brak osiągania przychodów z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Skarżąca posiada za to zobowiązania długoterminowe i krótkoterminowe na poziomie przekraczającym 26.000.000,- złotych. Skumulowane straty osiągnęły na koniec 2023 r. poziom prawie 35,5 mln złotych. Oznacza to i potwierdza, że w okresie ostatnich skarżąca nie była w stanie wygenerować nawet 1 złotych nadwyżki finansowej. Spółka wyjaśniła, że na podstawie danych wynikających ze sprawozdań finansowych za lata 2020 - 2023 można wyciągnąć wniosek, że nie miała ona żadnej możliwości wygenerowania nadwyżek finansowych. Skarżąca nie prowadzi sprzedaży towarów ani usług. Nie posiada również należności - co wskazuje, że sprzedaż towarów i usług została zakończona w okresie wcześniejszym. W rezultacie skarżąca posiada bardzo wysoki poziom zobowiązań. Ponadto ujemna EBIDTA i skumulowane straty potwierdzają brak możliwości gromadzenia majątku. Powyższe okoliczności mają uprawdopodabniać, że sytuacja materialna skarżącej jest trudna i wykonanie zaskarżonej decyzji naraziłoby ją na znaczną szkodę oraz spowodowałoby trudne do odwrócenia skutki. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1 tego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z przepisu tego wynika, że warunkiem wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest wykazanie we wniosku, iż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w wyniku jego wykonania. Sąd orzeka w kwestii wstrzymania wykonania decyzji na podstawie przytoczonych we wniosku okoliczności, uwzględniając indywidualny charakter każdej sprawy i możliwość wystąpienia dla skarżącego niebezpieczeństw, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Skoro Sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak, aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Brak należytego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji uniemożliwia jego merytoryczną ocenę (por. postanowienie NSA z dnia 6 marca 2013 r., sygn. akt II GZ 87/13). Wniosek skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie został uzasadniony w sposób pozwalający na ocenę czy zaistniały przesłanki przemawiające za wstrzymaniem wykonania decyzji, skoro we wniosku tym skarżąca nie przedstawiła żadnych dowodów wskazujących, w jakiej kondycji finansowej się znajduje. Wobec tego Sąd I instancji zgodnie z prawem odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, skoro do dnia rozpatrzenia omawianego wniosku strona nie wskazała żadnych okoliczności, które w kontekście przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a uzasadniałyby zastosowanie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Odnosząc się do zarzutu zaniechania przez Sąd I instancji dokonania oceny informacji dostępnych dla Sądu z urzędu lub z uwagi na ich zamieszczenie przez skarżącą w publicznie dostępnym i jawnym rejestrze (Repozytorium Dokumentów Finansowych Portalu Rejestrów Sądowych) - w zakresie dotyczącym całokształtu sytuacji skarżącej w kontekście odpowiednio: toczących się z jej udziałem postępowań sądowo-administracyjnych oraz opublikowanych sprawozdań finansowych skarżącej – należy wyjaśnić, że rolą Sądu nie jest działanie za stronę i poszukiwanie dowodów na poparcie jej twierdzeń. To na niej spoczywa obowiązek szczególnie wnikliwego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, tj. wykazania, że zaskarżona czynność w razie wykonania mogłaby narazić ją na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, tak aby przekonać Sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej (za: postanowienie NSA z 6 marca 2012 r. sygn. akt I OZ 116/12, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Naczelny Sąd Administracyjny dostrzega jednak, że wskazany niedostatek wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji został uzupełniony w zażaleniu, gdzie strona wskazała okoliczności, które jej zdaniem uprawdopodabniają niebezpieczeństwo wystąpienia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w związku z wykonaniem wydanej w sprawie decyzji. Chodzi tu o zawarcie tabeli i zestawień obrazujących sytuację finansową skarżącej w treści zażalenia. Te aktualne w swej wymowie tabele oceniane wespół z wysokością kwoty zwrotu dofinansowania tj. 21 296 000, 00 złotych wraz z odsetkami - świadczą o zasadności objęcia skarżącej ochroną tymczasową. W orzecznictwie był już wyrażany pogląd, że w takich okolicznościach NSA uprawniony jest do ponownej oceny wniosku i do ewentualnego wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji (zob. postanowienia NSA: z 15 grudnia 2010 o sygn. akt I GZ 418/10, z 11 stycznia 2011 r. o sygn. akt II GZ 424/10, z 26 lipca 2012 r. o sygn. akt II OZ 614/12). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego przedstawione w zażaleniu tabele zestawienia poszczególnych pozycji bilansu skarżącej za lata 2020 – 2023; tabelę rachunku zysków i strat; tabelę strat netto, jak i wyjaśnienia skarżącej uprawdopodabniają wystąpienie przesłanki wstrzymania wykonania decyzji. Biorąc pod uwagę sytuację finansową skarżącej oraz wysokość kwoty zobowiązującej skarżącą do zapłaty należało przyjąć, że natychmiastowe wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje trudne do odwrócenia skutki i wyrządzi znaczną szkodę skarżącej. W sprawie uprawdopodobniono, że Spółka obecnie nie ma środków pieniężnych, które umożliwiłyby zwrot dotacji. W tym stanie rzeczy NSA uznał, że wykonanie zaskarżonej decyzji może wyrządzić znaczną szkodę lub spowodować trudne do odwrócenia skutki. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 zd. 1 w związku z art. 197 § 2 oraz art. 61 § 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia. W odniesieniu do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania należy zauważyć, że przepisy p.p.s.a. nie przewidują możliwości wydania orzeczenia co do zwrotu kosztów w postępowaniu zażaleniowym. Zgodnie z art. 209 p.p.s.a. o zwrocie kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Przepisy art. 203 i art. 204 p.p.s.a., które regulują kwestię zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek zażalenia, na co wskazuje zakres odesłania zawartego w art. 197 § 2 p.p.s.a.