I GZ 260/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Grzelak po rozpoznaniu w dniu 22 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 czerwca 2023 r., sygn. akt VIII SA/Wa 338/23 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi J. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Radomiu z dnia [...] marca 2023 r., nr [...] w przedmiocie zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 21 czerwca 2023 r., sygn. akt VIII SA/Wa 338/23, odmówił J. N. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Radomiu z dnia [...] marca 2023 r. w przedmiocie zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem. W uzasadnieniu, Sąd I instancji wskazał, że w niniejszej sprawie skarżąca zawarła w skardze wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, podając, iż jej wykonanie, przed wydaniem w sprawie rozstrzygnięcia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wiązałoby się dla skarżącej niewątpliwie z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody oraz spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków. Wyrządzenie znacznej szkody majątkowej to konieczność zamknięcia prowadzonego przez Skarżącą liceum, właśnie na skutek wykonania skarżonej decyzji. Trudne do odwrócenia skutki powstaną w następstwie konieczności likwidacji placówki. Skarżąca oraz jej pracownicy stracą bezpowrotnie swoje źródło utrzymania, a uczniowie miejsce, w którym się uczą. Nie przez przypadek ustawodawca wskazał, że informacja o likwidacji placówki nie może zostać przekazana opiekunom później niż na sześć miesięcy przez jej likwidacją. Zatem wykonanie skarżonej decyzji organu odwoławczego może oznaczać konieczność naruszenia tej zasady i likwidacji szkoły bez poinformowania rodziców na 6 miesięcy przed planowaną datą likwidacji szkoły. Stałe miesięczne koszty utrzymania szkoły wynoszą ok. 40.000 złotych miesięcznie i konsumują całą kwotę dotacji oraz wpłat rodziców. Na powyższą kwotę składają się: wynajem budynku szkoły 3.000 zł, opłaty za media (gaz, prąd, Internet, telefon) 5.000 zł, wynagrodzenia nauczycieli 18.000 zł, składki ZUS i podatki 8.000 zł, koszty administracyjne 5.000 zł i inne wydatki - 1.000 złotych. Skarżąca wskazała, że bez wątpienia konieczność natychmiastowego wykonania decyzji sprawi, że szkoła nie będzie w stanie realizować swoich bieżących zadań i ich finansować, a to doprowadzi do likwidacji szkoły oraz zakończenia przez nią prowadzonej działalności. Sąd I instancji wskazał, że stosownie do treści art. 61 § 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 1634, dalej "p.p.s.a.") - wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności, jednakże po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Na stronie wnioskującej o wstrzymanie aktu ciąży więc powinność wykazania, że w związku z wykonaniem zaskarżonego aktu zachodzi tak rozumiane niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Obowiązkiem sądu jest natomiast wszechstronna i wnikliwa ocena argumentów przedstawionych przez wnioskodawcę. W ocenie WSA, wniosek skarżącej, reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika, nie zawiera przekonywującej argumentacji ani odpowiedniego udokumentowania okoliczności w nim wskazanych, które mogłyby prowadzić do jego uwzględnienia. Skarżąca nie wykazała, że zachodzi realna możliwość zaistnienia którejkolwiek z przesłanek określonych w 61 § 3 p.p.s.a, jak również nie dołączyła żadnych dokumentów obrazujących jej sytuację finansową, które pozwoliłyby uprawdopodobnić podnoszone okoliczności. Odnosząc się z kolei do drugiej z ustawowych przesłanek zastosowania ochrony tymczasowej WSA podkreślił, że rodzaj nałożonego obowiązku, tj. zwrot dotacji celowej, nie wywołuje stanu, który byłby nieodwracalny, skoro chodzi o świadczenie pieniężne, którego spełnienie z natury rzeczy jest odwracalne. W sytuacji ewentualnego uwzględnienia skargi istnieje oczywista możliwość zwrotu skarżącej kwoty pieniężnej orzeczonej w skarżonej decyzji. Skoro więc skarżąca nie wykazała, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia jej przez ww. decyzję znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, wykluczyło możliwość udzielenia jej ochrony tymczasowej w niniejszym postępowaniu. Powyższe skutkowało oddaleniem wniosku o wstrzymanie zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 61 § 5 p.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Do zażalenia skarżąca załączyła zawiadomienie o zmianie oprocentowania i wysokości spłat kredytu z A S.A. Oddział 5 w R. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść wydanego orzeczenia, a mianowicie art. 61 § 3 p.p.s.a., poprzez jego błędne zastosowanie i niezasadne odmówienie przez WSA w Warszawie Wydział VIII Zamiejscowy w Radomiu wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, w sytuacji gdy z okoliczności niniejszej sprawy, wynikało, iż skarżąca realizuje zadania oświatowe i wobec prowadzenia liceum niepublicznego źródłem utrzymania skarżącej jest dotacja oświatowa, której nie może przeznaczyć na wykonanie zaskarżonej decyzji, a tym samym spełniona została przesłanka trudnych do odwrócenia skutków dla skarżącej, albowiem wykonanie decyzji może spowodować likwidację placówki oraz zwolnienie jej pracowników. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji powinien odnosić się do konkretnych (realnych) zdarzeń (okoliczności, które mogą wystąpić w przyszłości) pozwalających wywieść, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne. Strona powinna w tym celu należycie uzasadnić złożony wniosek, tj. poprzeć go twierdzeniami, tezami oraz stosownymi dokumentami. Nie jest bowiem wystarczające, aby okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania wspomnianego aktu lub czynności występowały w sprawie – Sąd musi mieć o nich wiedzę i możliwość zweryfikowania tej wiedzy, a dostarczenie odpowiednich informacji i aktualnych dokumentów w tym zakresie obciąża stronę. Poza tym – jak wskazywano już w judykaturze wielokrotnie i jak prawidłowo wskazał Sąd I instancji – skutki wykonania decyzji zobowiązującej stronę do zapłaty określonej kwoty pieniężnej są z natury rzeczy odwracalne (por. np. postanowienie NSA z 27 października 2016 r. o sygn. akt II GZ 1099/16 i powołane tam orzecznictwo; dostępne w CBOSA). W przypadku uchylenia decyzji, uiszczona należność podlega bowiem zwrotowi (por. postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2011 r., sygn. akt I GZ 217/11). Nie bez znaczenia dla oceny wystąpienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. jest to, iż w przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi uiszczone, a nienależne zobowiązanie będzie podlegać zwrotowi wraz z odsetkami, stanowiącymi swoistą formę odszkodowania, co dodatkowo przemawia za "odwracalnością" skutków, które może spowodować dla strony wykonanie zaskarżonej decyzji. Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku. Taką okolicznością nie jest wyłącznie sama wysokość należności (57.791,44 zł) i wysokość ponoszonych wydatków miesięcznych (ok. 40.000 zł). Okoliczność ta sama z siebie nie uzasadnia wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji bowiem każda decyzja zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego (por. postanowienie NSA z 18 października 2011 r., sygn. akt II GSK 1799/11). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, objęte kontrolą postanowienie Sądu o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest zgodne z prawem i nie podważa go argumentacja zażalenia. Przede wszystkim zgodzić się należy ze stanowiskiem Sądu I instancji, że strona nie uprawdopodobniła, że nieudzielenie jej ochrony tymczasowej może pociągnąć za sobą skutki, w postaci wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania po jej stronie trudnych do odwrócenia skutków. Skarżąca nie wykazała swojej sytuacji finansowej, nie przedłożyła żadnych dokumentów na poparcie zgłoszonych twierdzeń, a zatem dokonanie ustalenia, jaki konkretnie wpływ mogłoby wywrzeć wykonanie zaskarżonej decyzji na skarżącej (tj. czy wykonanie decyzji mogłoby spowodować trudne do odwrócenia skutki i/lub znaczną szkodę w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a.), okazało się niemożliwe. Oznacza to, że pozytywna ocena, gołosłownego w istocie wniosku, była wykluczona. Zażalenie, powołujące analogiczne co wniosek, jak też niczym niepoparte twierdzenia, nie pozwala na podważenie prawidłowej oceny Sądu I instancji w tym zakresie. Trudno bowiem uznać, że ogólne twierdzenia skarżącej, że "nie posiada żadnych dodatkowych środków własnych, żadnych oszczędności", czy też, że "ze względu na wiek zmuszona jest do ponoszenia kosztów leczenia, zakupu leków i regularnych wizyt u lekarza" niepoparte żadnymi dokumentami stanowią uprawdopodobnienie wystąpienia w sprawie okoliczności, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Powyższe prowadzi do wniosku, że skarżąca tak we wniosku, jak i w zażaleniu nie uprawdopodobniła przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji wskazanych w treści art. 61 § 3 p.p.s.a. Nie wykazano w żaden sposób, że kwota ta względem posiadanego majątku skarżącej stanowi kwotę, która jest na tyle znacząca, że stanowić będzie dla skarżącej wysiłek finansowy niemożliwy do udźwignięcia i sfinansowania. W stanie niniejszej sprawy WSA prawidłowo zatem wskazał, że nie mógł ocenić całości aktualnej sytuacji finansowej skarżącej. Również w zażaleniu skarżąca w sposób niewystarczający zobrazowała swoją sytuację finansową. Przeprowadzona przez Naczelny Sąd Administracyjny analiza akt sprawy w aspekcie okoliczności mających związek ze złożonym wnioskiem również nie dała uzasadnionych podstaw do uwzględnienia zażalenia. W związku z tym, w ocenie NSA, zarzut naruszenia art. 61 § 3 p.p.s.a. nie mógł zostać uwzględniony, zaś argumenty zmierzające do wykazania, że wykonanie decyzji spowoduje trudne do wrócenia skutki, nie podważyły prawidłowej oceny Sądu I instancji. Na marginesie NSA stwierdza, że postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności sąd może zmienić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności (art. 61 § 4 p.p.s.a.). W interesie strony leży takie sformułowanie wniosku, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami źródłowymi. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.