I GZ 257/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Wegner po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J. G. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 stycznia 2022 r., sygn. akt V SA/Wa 4940/21 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi J. G. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Siedlcach z dnia 2 września 2021 r., nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za należności budżetowe z tytułu podlegającej zwrotowi dotacji pobranej w nadmiernej wysokości postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 14 stycznia 2022 r., sygn. akt V SA/Wa 4940/21 odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie skargi J. G. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Siedlcach z dnia 2 września 2021 r., w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności za należności budżetowe z tytułu podlegającej zwrotowi dotacji pobranej w nadmiernej wysokości. W ocenie Sądu pierwszej instancji umotywowanie wniosku strony skarżącej nie pozwalało na zastosowanie wyjątkowej instytucji, jaką jest wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Sąd wskazał, że skarżący nie przedstawił swojej sytuacji majątkowej. Nie wskazał w swoim posiadaniu poszczególnych składników majątkowych oraz nie określił ich wartości. Skarżący pismem z 31 stycznia 2022 r., wniósł zażalenie na postanowienie Sądu pierwszej instancji z 14 stycznia 2022 r., zaskarżając je w całości. Postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) - dalej "p.p.s.a.", poprzez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na błędnym przyjęciu, iż w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki uzasadniające wtrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, jak również poprzedzającej jej decyzji organu pierwszej instancji. Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza M. z 12 kwietnia 2021 r., na mocy których orzeczono o solidarniej odpowiedzialności skarżącego wraz ze Stowarzyszeniem Rozwoju Wsi L., D., B. za zobowiązania tego Stowarzyszenia wynikające z pięciu decyzji administracyjnych wskazanych w sentencji tego orzeczenia do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowego, ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Sąd pierwszej instancji. W uzasadnieniu zażalenia skarżący wskazał, iż nie posiada środków do zapłaty wymaganej kwoty w wysokości około 250.000 złotych oraz że nie posiada żadnych oszczędności. Skarżący wskazał, że cała rodzina utrzymywała się z dochodów żony w wysokości 3.900 złotych oraz skarżącego w wysokości 3.500 złotych. Na podstawie postępowania egzekucyjnego zajęto rachunki bankowe skarżącego. Ponadto stan zdrowia skarżącego oraz jego żony wymaga specjalistycznego leczenia i ponoszenia w związku z tym znacznych kosztów. Skarżący wskazał na poszczególne składniki majątkowe z zaznaczeniem, że jednym wolnym od obciążeń składnikiem majątku jest dom, w którym skarżący mieszka wraz z żoną oraz czwórką dzieci. Skarżący wskazał, że przez fakt, że skuteczna egzekucja może się odbyć tylko z ich bieżących dochodów, spowoduje to po stronie skarżącego i jego rodziny znaczną szkodę bądź tez trudne do odwrócenia skutki. Zdaniem skarżącego tylko instytucja wstrzymania zaskarżonej decyzji zabezpieczy skarżącego przed skutkami egzekucji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a, Sąd może na wniosek strony wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy. Z tego przepisu wynikają dwa rodzaje obowiązków. Z jednej strony wskazany przepis obciąża wnioskodawcę ciężarem uprawdopodobnienia przesłanek w nim określonych. Z drugiej zaś nakłada na Sąd obowiązek dokonania wszechstronnej i rzetelnej oceny wskazanych we wniosku okoliczności z uwzględnieniem zasad logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego, dostępnej wiedzy oraz innych elementów, które pozwalają domniemywać, że wskazane okoliczności mieszczą się w hipotezie art. 61 § 3 p.p.s.a. (zob. postanowienia NSA z dnia 15 grudnia 2005 r. sygn. akt I FZ 633/05, z dnia 16 listopada 2010 r. sygn. akt I FZ 433/10, z dnia 23 września 2014 r. sygn. akt II GZ 518/14). Rozpoznając tego rodzaju wniosek należy przede wszystkim zwrócić uwagę, że wymieniony w powyższym przepisie katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania danego rozstrzygnięcia jest zamknięty. Ustawodawca szczegółowo i rygorystycznie wyznaczył podstawy wstrzymania wykonania decyzji, uzależniając tę możliwość od wykazania istnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Niewykonywanie ostatecznych aktów administracyjnych jest bowiem stanem niepożądanym, zaś prawo wnoszenia skarg do sądu administracyjnego nie może zakłócać prawidłowego funkcjonowania procesu stosowania i realizowania norm prawa administracyjnego. Oznacza to zatem, że o wstrzymaniu wykonania decyzji sąd może orzec tylko wtedy, jeżeli wykonanie tej decyzji rodzi niebezpieczeństwo spowodowania szkody (majątkowej, a także niemajątkowej), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Naczelny Sąd Administracyjny postanowił uwzględnić zażalenie. Nie sposób nie zgodzić się ze skarżącym, że w sytuacji zajęcia rachunków bankowych na podstawie wszczętego postępowania egzekucyjnego, sytuacja materialna gospodarstwa domowego skarżącego uległa znacznemu pogorszeniu. Już sama wysokość kwoty pozostającej do zapłaty oznacza w sytuacji skarżącego i jego rodziny trudne do odwrócenia skutki. Egzekucja rzeczonej należności mogłaby doprowadzić do następstw trudnych do odwrócenia. W tym miejscu należy wskazać, że łączne dochody gospodarstwa domowego nie są wysokie, zaś jednym wolnym od obciążeń składnikiem majątkowym jest dom, w którym skarżący mieszka wraz z rodziną. Z dokumentów załączonych do przedmiotowego zażalenia wynika, że skarżący oprócz wskazanej powyżej nieruchomości, posiadają nieruchomości rolne, jednak są one obciążone hipoteką umowną. Żona skarżącego posiada pożyczkę w banku w wysokości ponad 50 000 złotych, zaś skarżący nie posiada żadnych oszczędności oraz innych składników majątkowych. Należy też zwrócić uwagę na stan zdrowia u skarżącego oraz jego żony, który z pewnością wymaga specjalistycznego leczenia oraz zakupu określonej grupy leków. Powołane przez skarżącego okoliczności, w zestawieniu wysokością ciążącego na nim zobowiązania pieniężnego w sposób dostateczny uprawdopodabniają wystąpienie w sprawie przesłanki niebezpieczeństwa wystąpienia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Podkreślić przy tym trzeba, że art. 61 § 3 p.p.s.a. nie wymaga udowodnienia zaistnienia przesłanek wstrzymania, a jedynie ich uprawdopodobnienia. W tej sytuacji przyjąć należało, że w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki wstrzymania wykonania decyzji w myśl art. 61 § 3 p.p.s.a. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie pozbawi Skarbu Państwa wpływu środków do budżetu, gdyż w przypadku niekorzystnego dla skarżącego rozstrzygnięcia decyzja zostanie wykonana. Natychmiastowe wykonanie objętej skargą decyzji może spowodować zaś ubytek w majątku skarżącego, równoznaczny z powstaniem trudnych do odwrócenia skutków czy wyrządzeniem znacznej szkody w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. Jednocześnie stwierdzić należy, że Sąd rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji nie bada zasadności skargi, a jedynie spełnienie przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. W niniejszym postępowaniu incydentalnym ocenie podlegał zatem tylko wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji, zaś skarga zostanie rozpatrzona w postępowaniu głównym. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w związku z art. 197 § 2 oraz art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.