I GZ 255/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Piotr Piszczek po rozpoznaniu w dniu 9 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażaleń 1. A 2. Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 8 czerwca 2021 r. sygn. akt III SA/Po 781/21 w zakresie umorzenia postępowania w sprawie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty cła antydumpingowego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z 8 czerwca 2021 r., sygn. akt III SA/Po 781/21, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) umorzył postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z [...] marca 2021 r. w przedmiocie określenia kwoty cła antydumpingowego. W motywach rozstrzygnięcia Sąd podał, że wydana przez organ drugiej instancji decyzja wstrzymująca wykonanie decyzji pierwszoinstancyjnej nie została uchylona ani zmieniona. Skutku takiego nie wywarło wydanie przez organ drugiej instancji decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Tym samym nie został uchylony skutek prawny w postaci wstrzymania wykonania decyzji określającej kwotę cła antydumpingowego. Decyzja organu drugiej instancji nie zmieniała wysokości kwoty cła, a utrzymała w całości decyzję organu pierwszej instancji w mocy. Nie wymagała więc wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji organu drugiej instancji. Skoro organ odwoławczy wstrzymał wykonanie decyzji organu pierwszej instancji, postępowanie przed Sądem dotyczące wstrzymanie wykonania decyzji jest bezprzedmiotowe. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu zaskarżył powyższe orzeczenie w całości, zarzucając mu naruszenie: - art. 161 § 1 pkt. 3 p.p.s.a. poprzez błędne uznanie, że postępowanie w sprawie wstrzymania wykonania decyzji stało się bezprzedmiotowe, - art. 166 w związku z art. 141 § 4 oraz z art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez umorzenie postępowania w sprawie wstrzymania wykonania decyzji, chociaż z akt sprawy nie wynika, aby Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu mógł wydać takie orzeczenie, bowiem w sprawie merytorycznej (określenia kwoty cła antydumpingowego) wydano decyzję drugiej instancji co przesądza o wymagalności obowiązku określonego decyzjami - powyższe znalazło wyraz w wadliwym uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i w efekcie w braku merytorycznego rozpoznania wniosku w sprawie wstrzymania wykonania decyzji, a także tego rodzaju uzasadnienie zaskarżonego postanowienia powoduje nie możność prowadzenia postępowania egzekucyjnego w zakresie obowiązku wynikającego z decyzji objętych skargą do WSA. Organ wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu, rozpoznanie zażalenia na posiedzeniu niejawnym, a także zasądzenie od skarżącego na rzecz wnoszącego zażalenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz uiszczonego wpisu. Spółka zaskarżyła powyższe postanowienie w całości, zarzucając mu naruszenie: - art. 161 § 1 pkt. 3 p.p.s.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowani i błędne uznanie, iż postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej do WSA w Poznaniu decyzji jest bezprzedmiotowe, z uwagi na wydanie przez organ II instancji decyzji wstrzymującej decyzję organu I instancji, która to decyzja wstrzymująca nie została uchylona ani zmieniona; - art. 141 § 4 w zw. z art. 166 p.p.s.a. z uwagi na brak wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, w zakresie uznania iż decyzja wstrzymująca wykonanie decyzji I instancji nadal obowiązuje, co stanowiło podstawę dla przyjęcia, iż postępowanie przed sądem administracyjnym w przedmiocie wstrzymania wykonalności decyzji II instancji było bezprzedmiotowe. Mając na względzie powyższe spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenia obu stron zasługują na uwzględnienie. Naczelny sąd Administracyjny podziela pogląd zawarty w uzasadnieniu zażalenia organu, że wniosek strony o wstrzymanie wykonania decyzji ostatecznej Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu nie jest bezprzedmiotowy. Obecnie bowiem, decyzja Naczelnika Wielkopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Poznaniu nakładająca cło antydumpingowe, która została następnie utrzymana w mocy decyzją ostateczną Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu jest wykonalna. Decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu wstrzymująca wykonanie decyzji Naczelnika Wielkopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Poznaniu została wydana w trybie art. 45 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiającego unijny kodeks celny (Dz. Urz. UE L 269 z dnia 10.10.2013 r., str. 1, z poźn. zm., dalej: UKC), a zatem należy ją oceniać wyłącznie przez pryzmat skutków jakie wywołuje stosownie do treści tego przepisu. Artykuł ten stanowi, że wniesienie odwołania nie wstrzymuje wykonania decyzji. Jednakże w pewnych okolicznościach i po spełnieniu określonych w tym artykule warunków taka decyzja (nieostateczna) może zostać wstrzymana. Wstrzymanie jej jest jednak ograniczone skutkami wydania decyzji ostatecznej w postępowaniu odwoławczym. Wtedy to bowiem kwestia przesłanek, którymi należy się kierować - wstrzymując wykonanie decyzji organu I instancji - upada. Rozstrzygnięcie merytoryczne organu II instancji kończy przecież wszystkie spekulacje na temat ewentualnej potrzeby czy zasadności wstrzymania wykonania decyzji organu I instancji. Tak więc kwota należności celnych zdefiniowanych jako wymagalne winna zostać uiszczona w określonych przez UKC terminach. Zważywszy więc, że wskazany art. 45 UKC nie dotyczy wstrzymania każdej decyzji, a tym bardziej decyzji ostatecznej, lecz tylko dotyczy decyzji nieostatecznej i to tylko gdy wniesiono od niej odwołanie, zatem oczywistym jest, że instytucja wstrzymania wykonania decyzji stosowana na mocy tego przepisu obejmować może wyłącznie wstrzymanie wykonania decyzji organu I instancji i to jedynie na okres rozpatrzenia odwołania. W tym kontekście należy zwrócić uwagę, że wstrzymanie wykonania decyzji już po wydaniu decyzji kończącej postępowanie odwoławcze nie jest objęte dyspozycją art. 45 UKC. Konsekwencją tego musi być stwierdzenie, że rozstrzygnięcie w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji organu I instancji siłą rzeczy jest ograniczone jedynie na czas trwania postępowania odwoławczego. Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu o umorzeniu postępowania w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest błędne, gdyż w dacie złożenia skargi do Sądu decyzja ostateczna utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji podlegała i dalej podlega wykonaniu do czasu jej ewentualnego wstrzymania przez Sąd w trybie przepisów p.p.s.a. Nie ulega bowiem wątpliwości, że wydanie przez organ odwoławczy decyzji utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji - powoduje, że jest ona ostateczna w administracyjnym toku instancji oraz wykonalna. Należy mieć na uwadze, że wraz z wydaniem rozstrzygnięcia utrzymującego w mocy decyzję organu I instancji, decyzją która podlega wykonaniu, w tym przymusowemu na podstawie postępowania egzekucyjnego w administracji, będzie decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu decyzji z [...] marca 2021 r., a nie decyzja organu I instancji, której dotyczyła decyzja o wstrzymaniu z [...] maja 2020 r. Zatem postępowanie nie jest bezprzedmiotowe, gdyż decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z [...] marca 2021 r. nie jest objęta jakimkolwiek wstrzymaniem jej wykonalności, bowiem organ II instancji wstrzymania na podstawie art. 61 p.p.s.a. nie zastosował. Mając to na względzie konieczne jest merytoryczne rozpoznanie wniosku spółki o wstrzymanie wykonania decyzji organu II instancji. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.