I GZ 247/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Grzelak po rozpoznaniu w dniu 3 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 marca 2025 r. sygn. akt V SA/Wa 2442/23 w zakresie odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi A. G. na czynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie wezwania do zaprzestania naruszeń prawa w związku z czynnościami kontrolnymi postanawia: oddalić zażalenie.

I Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 19 marca 2025 r., sygn. akt V SA/Wa 2442/23, na podstawie art. 178 w związku z art. 197 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), w sprawie ze skargi A. G. (dalej: skarżący) na czynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie wezwania do zaprzestania naruszeń prawa w związku z czynnościami kontrolnymi odrzucił zażalenie skarżącego na postanowienie z 21 października 2024 r. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że od postanowienia z 21 października 2024 r. o odrzuceniu skargi skarżącemu przysługiwało prawo wniesienia skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd podał, że skarżący został prawidłowo pouczony zarówno o przysługującym środku zaskarżenia (skarga kasacyjna), jak i obowiązku sporządzenia tego środka zaskarżenia przez profesjonalnego pełnomocnika (przymus adwokacko-radcowski), jednakże skarżący wniósł zażalenie na ww. postanowienie. Sąd podkreślił, że zażalenie zostało sporządzone i podpisane przez skarżącego samodzielnie, a nie przez profesjonalnego pełnomocnika. W związku z powyższym, w ocenie Sądu, wniesione przez skarżącego zażalenie nie mogło być uznane przez Sąd jako skarga kasacyjna, albowiem nie spełnia wymogów niezbędnych do skutecznego zakwestionowania postanowienia o odrzuceniu skargi. II Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, który zaskarżając je w całości postanowieniu zarzucił naruszenie następujących przepisów: • art. 71a, art. 71 aa ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, dotyczącej obowiązku doręczenia korespondencji wedle przepisów procedury ZUS na właściwy dla strony adres do doręczeń; • art. 39 i art. 39 (3) k.p.a. poprzez błąd co do prawa; • art. 35 k.p.a. poprzez przekroczenie czasu na załatwienie sprawy - ponad terminy ustawowe – nawet te wydłużone; • art. 61 k.p.a. poprzez niezasadne wszczęcie postępowania; • art. 6, art. 7b, art. 8 k.p.a., poprzez naruszenie zasady czynnego udziału strony na każdym etapie postępowania, pogłębiania zaufania do skarżącego; • artykuł 8, 10 k.p.a. poprzez brak rozstrzygania wątpliwości co do oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie na korzyść skarżącego oraz założenia, że przedsiębiorca jest uczciwy; • art. 71 a, art. 71 aa ustaw o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez wadliwą interpretację • art. 39, art. 39 (3) k.p.a. poprzez błąd co do prawa; • art. 58 par. 1 i par. 3 p.p.s.a., art. 3 par 2 p.p.s.a. poprzez wadliwą wykładnie; • art. 173 p.p.s.a. poprzez wadliwą wykładnie prawa; • art 197 par. 2 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie przepisu. W związku z powyższym skarżący zażądał uchylenia w całości postanowienia i uczynienia zadość skardze wniesionej na czynności ZUS. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 173 § 1 p.p.s.a. od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 58 § 1 pkt 2-4, art. 161 § 1 oraz art. 220 § 3, przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Przykładem postanowienia kończącego postępowanie jest postanowienie odrzucające skargę, o którym mowa w art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Od takiego postanowienia służy skarga kasacyjna. W piśmiennictwie i orzecznictwie przyjmuje się (por. B. Gruszczyński w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – komentarz", Wydawnictwo Zakamycze, 2005 r., str. 438 i 495 oraz powołane tam orzecznictwo), że wniesienie skargi kasacyjnej od orzeczenia, na które służy zażalenie, nie powinno spowodować jej odrzucenia na podstawie art. 178 p.p.s.a., lecz powinno zostać potraktowane jako wniesienie w istocie zażalenia, błędnie nazwanego skargą kasacyjną. Z kolei w sytuacji odwrotnej (tj. gdy wniesiono zażalenie zamiast skargi kasacyjnej) zażalenie podlega odrzuceniu jako niedopuszczalne. W rozpoznawanej sprawie skarżący samodzielnie sporządził i wniósł zażalenie od postanowienia z 21 października 2024 r. odrzucającego skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Właściwym środkiem odwoławczym od takiego rozstrzygnięcia jest skarga kasacyjna, o czym skarżący został poinformowany w pouczeniu, jakie przesłano mu wraz z odpisem postanowienia o odrzuceniu skargi. Sąd pierwszej instancji prawidłowo zatem odrzucił zażalenie jako niedopuszczalne. Należy przy tym wyjaśnić, że nie można potraktować wniesionego zażalenia jako skargi kasacyjnej, a to dlatego, że pismo to nie spełniało warunków niezbędnych do uznania go za ten środek zaskarżenia. Stosownie bowiem do treści art. 175 § 1 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego, z zastrzeżeniem § 2-3. Prawidłowo pouczony przez Sąd pierwszej instancji o wynikającym z art. 175 § 1 i 2 p.p.s.a. wymogu wniesienia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika skarżący sporządził środek zaskarżenia osobiście, przy czym z akt sprawy nie wynika, by należał on do kategorii podmiotów, o których mowa w art. 175 § 2 p.p.s.a. Tym samym, jak prawidłowo stwierdził Sąd pierwszej instancji, zażalenie skarżącego nie mogło być ono uznane jako skarga kasacyjna, albowiem nie spełnia wymogów niezbędnych do skutecznego zakwestionowania postanowienia o odrzuceniu skargi. Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w związku z powyższym uchybień w rozstrzygnięciu wydanym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Zasadnie uznał bowiem Sąd pierwszej instancji, że wniesiony przez skarżącą środek zaskarżenia był niedopuszczalny i z tego powodu podlegał odrzuceniu. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji postanowienia.