I GZ 24/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. C. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 października 2025 r., sygn. akt III SPP/Po 9/25 w zakresie odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi A. C. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 18 września 2024 r., nr 3001-IEE.7113.279.2024 w przedmiocie zwolnienia z poniesienia kosztów opłaty za wydanie kserokopii dokumentacji akt sprawy dotyczącej zawieszenia postępowania egzekucyjnego postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 22 października 2025 r. sygn. akt III SPP/Po 9/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej: WSA lub sąd I instancji), w sprawie ze skargi A. C. (dalej: skarżąca) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z 18 września 2024 r. nr 3001-IEE.7113.279.2024, odrzucił zażalenie skarżącej na postanowienie sądu I instancji z 30 czerwca 2025 r. utrzymujące w mocy postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 25 kwietnia 2025 r., w którym postanowiono umorzyć postępowanie w sprawie przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i odmówić przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu postanowienia sąd I instancji wskazał, że postanowienie z 30 czerwca 2025 r. jest niezaskarżalne. Pismem z 19 listopada 2025 r. skarżąca wystąpiła z zażaleniem na powyższe postanowienie wnosząc o jego uchylenie w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zasadnie sąd I instancji wyjaśnił, że stosownie do mającego zastosowanie w sprawie art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024 r. poz. 935, ze zm., dalej: p.p.s.a.), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6 – 8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Na podstawie art. 260 § 2 p.p.s.a. w ww. sprawach wojewódzki sąd administracyjny orzeka jako sąd II instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Należy podkreślić, że ustawodawca nie przewidział środków odwoławczych od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych, które zapadły po rozpoznaniu sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6 – 8 p.p.s.a., w tym po rozpoznaniu sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego w przedmiocie przyznania, cofnięcia, odmowy przyznania prawa pomocy albo umorzenia postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy, o jakim mowa w art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. W aktualnym stanie prawnym ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje możliwości wniesienia zażalenia na wydane na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego w przedmiocie prawa pomocy. Jak wynika z akt sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozpoznał sprzeciw skarżącej i postanowieniem z 30 czerwca 2025 r. utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego z 25 kwietnia 2025 r. o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i odmowie przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. Zgodnie z ww. przepisami, postanowienie referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy jest traktowane przez ustawodawcę jako orzeczenie wydane w I instancji. Sprzeciw wniesiony od postanowienia referendarza sądowego jest więc środkiem odwoławczym, a wojewódzki sąd administracyjny, który rozpoznaje sprzeciw z zakresu prawa pomocy, działa jako sąd II instancji. Z art. 194 § 1 p.p.s.a. wynika, że zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje wyłącznie na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie oraz na postanowienia, których przedmiotem są kwestie wymienione w pkt 1 – 10. Postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego wydane na skutek rozpoznania sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy nie zostały ujęte w tym katalogu. Powyższe oznacza, że od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego wydanego w wyniku rozpoznania sprzeciwu od orzeczenia referendarza sądowego nie przysługuje żaden środek odwoławczy do Naczelnego Sądu Administracyjnego, ponieważ ani art. 194 § 1 p.p.s.a., ani żaden inny przepis szczególny ustawy, nie przewidują możliwości zaskarżenia tego orzeczenia. Wobec powyższego, prawidłowo Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uznał, że zażalenie na postanowienie z 30 czerwca 2025 r. sygn. akt III SPP/Po 9/25 podlega odrzuceniu jako niedopuszczalne. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.