I GZ 234/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Bogdan Fischer po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia L. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 2 czerwca 2023 r., sygn. akt III SA/Gl 247/23 w zakresie oddalenia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji w sprawie ze skargi L. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] stycznia 2023 r. nr [...] w przedmiocie określenia i zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 2 czerwca 2023 r., sygn. akt III SA/Gl 247/23 oddalił wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji w sprawie ze skargi L. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] stycznia 2023 r. nr [...] w przedmiocie określenia i zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem. Sąd I instancji odmawiając wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji wskazał, że skarżąca uzasadniając swój wniosek nie przedłożyła stosownych dokumentów, które obrazowałyby jej sytuację majątkową na dzień złożenia wniosku, a które to dokumenty pozwoliłyby ocenić zasadność twierdzeń zawartych przez skarżącą we wniosku. Tym samym skarżąca nie przedstawiła jaka jest jej obecna sytuacja materialna, a w związku z tym Sąd nie może odnieść się do jej wniosku Skarżąca złożyła zażalenie, w którym wskazała, że nie zgadza się z podjętym rozstrzygnięciem. Zażaleniem zarzuciła naruszenie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na uznaniu, że w rozpoznawanej sprawie skarżąca swoich argumentów nie poparła stosownymi dokumentami, a tym samym nie uprawdopodobniła niebezpieczeństwa wyrządzenia jej znacznej szkody lub spowodowania niemożliwych do odwrócenia skutków, podczas gdy wykonanie zaskarżonej decyzji skutkować będzie pozbawieniem skarżącej faktycznej możliwości prowadzenia placówki oświatowej. W uzasadnieniu zażalenia skarżąca przedstawiła argumentację oraz stanowisko w sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. daje Sądowi możliwość wstrzymania wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu bądź czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być naprawiona przez późniejszy zwrot spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Przesłanka w postaci niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody jest utożsamiana z zagrożeniem dla już istniejącej, aktualnej sytuacji gospodarczej (ekonomicznej) strony postępowania administracyjnego. Trudne do odwrócenia skutki powstają zwykle tam, gdzie po wykonaniu decyzji jest niemożliwy powrót do pierwotnego stanu sprawy. W obu sytuacjach chodzi o wyjątkowe zagrożenie odpowiadające szczególnej kategorii ochrony tymczasowej strony postępowania. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z § 1 tego przepisu, w myśl, którego wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Należy zaznaczyć, że wykonanie decyzji dotyczącej należności pieniężnej nie łączy się w każdym wypadku z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub z trudnymi do odwrócenia skutkami, lecz zależy to od okoliczności sprawy, takich jak wysokość kwoty, której dotyczy decyzja, czy wielkość obrotów wnioskującego przedsiębiorcy. Obowiązek przedstawienia okoliczności, które pozwolą sądowi na dokonanie oceny, czy spełnione są przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, spoczywa na wnioskodawcy. Podkreślić należy, że do wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie jest wystarczające samo twierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Przenosząc powyższe uwagi natury ogólnej na grunt tej sprawy stwierdzić należy, że skarżąca nie wykazała, aby zaistniały ustawowe przesłanki wstrzymania zaskarżonej decyzji. We wniosku jak również w zażaleniu nie wskazano na fakty, które mogłyby uprawdopodobnić zaistnienie przesłanek potrzebnych do wstrzymania wykonania decyzji, a więc trudnych do odwrócenia skutków lub wyrządzenia znacznej szkody. W szczególności wskazać należy, że samo stwierdzenie skarżącej, że wyegzekwowanie kwoty wynikającej z zaskarżonej decyzji tj. 23 728 zł spowoduje wyrządzenie znacznej szkody majątkowej. Również powoływanie się na obniżenie przychodów, nie jest wystarczający do uznania, iż zostały uprawdopodobnione przesłanki, o których mowa w powołanym art. 61 § 3 p.p.s.a. Powołując w uzasadnieniu wniosku określone okoliczności, skarżąca powinna chociażby uprawdopodobnić ich wystąpienie, wykraczając w ten sposób poza gołosłowne i ogólnikowe twierdzenia. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, ocena dokonana przez Sąd I instancji jest prawidłowa. Zaskarżona decyzja dotyczy zwrotu dotacji z budżetu gminy wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem, jednakże podkreślić należy, że aby zbadać, czy rzeczywiście egzekucja kwoty należności może wyrządzić skarżącej znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki, konieczne jest odniesienie tej kwoty należności do sytuacji materialnej skarżącej. Bez porównania tych dwu wartości (wysokości kwoty podlegającej zwrotowi i majątku, jakim dysponuje skarżąca) nie jest możliwe zweryfikowanie twierdzenia, że w jej przypadku zwrot dotacji będzie miał realny wpływ na bieżące funkcjonowanie skarżącej. Dla pełnego obrazu sytuacji majątkowej skarżącej, umożliwiającej ocenę w kontekście zasadności przyznania ochrony tymczasowej, niezbędne byłoby np. udzielenie informacji dotyczących posiadanego majątku ruchomego i nieruchomego, stanu oszczędności, czy środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych. Wskazać należy, że do wniosku zawartego w skardze nie załączono zaś żadnych dokumentów dających obraz zdolności płatniczej skarżącej. W związku z powyższy, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego bez określonych wyżej dokumentów, nie jest możliwe określenie, jaki jest aktualny stan majątkowy skarżącej. Twierdzenia wnioskującej o wstrzymanie wykonania przedstawione w tym zakresie są gołosłowne i ogólnikowe. Nieprzedstawienie pełnego i rzeczywistego obrazu sytuacji finansowej wnioskodawcy skutkuje uznaniem, że strona nie uprawdopodobniła okoliczności wystąpienia przesłanek zastosowania ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego podnoszona we wniosku argumentacja, mająca przemawiać za uwzględnieniem wniosku a sprowadzająca się do stwierdzenia, że wykonanie zaskarżonej decyzji doprowadzi do tak daleko idącego zaburzenia prawidłowego finansowania, że może doprowadzić do utraty płynności finansowej przez skarżącą, redukcji zatrudnienia – nie została poparta odpowiednią dokumentacją źródłową dotyczącą kondycji finansowej. Do wniosku załączono wyciągi z rachunku bankowego oraz informacje o miesięcznych kosztach prowadzonej działalności. Wskazać przy tym należy, na ich, wybiorczość jeżeli chodzi o przedstawienie sytuacji materialnej skarżącej, warunkujące udzielenie ochrony tymczasowej. Pogląd ten należy podzielić rozpoznając obecny wniosek skarżącej. Przedłożone dokumenty nie wykazują ani rzeczywistych dochodów (straty), ani sytuacji majątkowej skarżącej. Trzeba w związku z tym zważyć, że każdy podmiot podejmujący działalność oświatową w tym w zakresie prowadzenia przedszkola i korzystający z dotacji ze środków publicznych musi ze szczególną starannością, a przede wszystkim przezornością planować swoje działania. Nie ma, bowiem pewności, że jego plany nie zniweczą okoliczności, na które nie będzie miał wpływu. Jako przykład można podać brak kandydatów do podjęcia nauki w przedszkolu. Dlatego oceniając powyższą argumentację należy stwierdzić, że jest ona niewystarczająca do uznania, że w sprawie zachodzą okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Z jego uzasadnienia nie wynika w żadnym stopniu, czy i w jakim ewentualnie zakresie kwota spornej dotacji przekracza możliwości płatnicze skarżącej. Strona nie wykazała, jaki jest jej stan majątkowy, jakimi środkami finansowymi dysponuje obecnie. Skarżąca nie przedłożyła w istocie żadnych dokumentów, które pozwoliłyby na zobrazowanie jej aktualnej kondycji finansowej i potwierdziłyby uzasadnioną obawę, że w wyniku wykonania zwrotu udzielonej dotacji dojdzie do utraty płynności finansowej prowadzonej przez nią działalności, co narazi ją w efekcie, jako podmiot prowadzący przedszkole na znaczną szkodę lub nieodwracalne skutki w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. Tymczasem dysponowanie przez Sąd takimi danymi jest niezbędne, aby dokonać weryfikacji tego, czy wykonanie zaskarżonej decyzji odbędzie się z uszczerbkiem dla materialnej sytuacji skarżących, prowadząc do powstania znacznej szkody, bądź powodując trudne do odwrócenia skutki. Na marginesie zauważyć należy, że każda decyzja administracyjna zobowiązująca do zwrotu środków dofinansowania pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Walor ochronny ma również prawna możliwość zmiany lub uchylenia przez sąd w każdym czasie, z urzędu lub na żądanie skarżącego, własnego postanowienia w sprawie wstrzymania wykonania aktu, w sytuacji wykazania zmiany okoliczności, które warunkowały jego podjęcie. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a., oddalił wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.