I GZ 232/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Beata Sobocha-Holc po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia S. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 października 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 387/22 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi S. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji skarbowej w Warszawie z dnia 18 listopada 2021 r., nr 1401-IEE2.711.1.188.2021.1.PM w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 19 października 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 387/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej zwany "WSA" lub "Sądem I instancji"), działając na podstawie art. 220 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej zwanej "p.p.s.a."), odrzucił skargę S. W. (dalej zwanego "skarżącym") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie (dalej zwanego "DIAS") z 18 listopada 2021 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu WSA wskazał, że skarżący wniósł do WSA skargę na postanowienie DIAS z 18 listopada 2021 r. W skardze wniósł między innymi o zwolnienie od kosztów sądowych. Prawomocnym postanowieniem z 3 sierpnia 2022 r., sygn. V SPP/Wa 23/22 referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Wobec powyższego, za pismem z 3 marca 2023 r. (k. 18), doręczono stronie odpis zarządzenia Przewodniczącego Wydziału V z 1 marca 2023 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 złotych. Na wykonanie wezwania zakreślono termin 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Korespondencja zawierająca ww. wezwanie została doręczona skarżącemu w dniu 10 marca 2023 r. (z.p.o. k. 21). W terminie zakreślonym do uiszczenia wpisu od skargi skarżący złożył ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Prawomocnym postanowieniem z 12 maja 2023 r., sygn. V SPP/Wa 67/23 referendarz sądowy odmówił stronie zmiany postanowienia z 3 sierpnia 2022 r., sygn. V SPP/Wa 23/22. Z uwagi na powyższe, pismem z 8 września 2023 r. (k. 23), wezwano skarżącego do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału V z 1 marca 2023 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 złotych. Na wykonanie wezwania zakreślono termin 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Korespondencja zawierająca wezwanie do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału została doręczona skarżącemu 27 września 2023 r. (z.p.o. k. 26). Przyjmując powyższe, Sąd I instancji wskazał, że termin na uzupełnienie braku fiskalnego skargi upływał 4 października 2023 r. (środa). W zakreślonym terminie skarżący nie uiścił wymaganego wpisu sądowego, co potwierdza załączona do akt informacja o braku wpłaty w niniejszej sprawie do 10 października 2023 r. (k. 24 akt sądowych). Z tych względów, na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł o odrzuceniu skargi. W zażaleniu skarżący zaskarżył powyższe postanowienie w całości i wniósł o jego uchylenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił na podstawie art. 57 § 1 p.p.s.a.: a) błąd w ustaleniach faktycznych, który objawił się wadliwym ustaleniem jakoby skarżący nie uzupełnił braków formalnych skargi w postaci opłaty od skargi na czynności egzekucyjne w wyznaczonym terminie, w sytuacji gdy, zdaniem skarżącego, spełnił on wszelkie wymogi formalne dla skargi; b) rażące naruszenie art. 7 ustawy z 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 775; dalej zwanej "k.p.a."), co objawiło się niewszechstronnym zbadaniem okoliczności faktyczno-prawnych sprawy przez pominięcie okoliczności stosowania się skarżącego do wezwań sądu w sytuacji, kiedy istota sporu, jak również treść zaskarżonej decyzji opartej o pozbawioną elementarnego materiału dowodowego założenia, winna zostać poddana wnikliwej kontroli instancyjnej Sądu I instancji. W uzasadnieniu zażalenia skarżący podniósł także, że wykonał wszystkie zobowiązania nałożone przez WSA, w tym dokonał opłaty od skargi. Ponadto skarżący ponownie wniósł o udzielenie prawa pomocy prawnej, w tym w szczególności przez zwolnienie od konieczności poniesienia wpisu od zażalenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Z uwagi na sposób sformułowania zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że w niniejszym postępowaniu zażaleniowym ocenie podlega wyłącznie to, czy Sąd I instancji prawidłowo odrzucił wniesioną przez skarżącego skargę. Stwierdzić należy, że zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, kontrolowane postanowienie jest zgodne z prawem, a oceny tej nie podważają zarzuty i twierdzenia podniesione w zażaleniu. Stosownie do art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zgodnie z art. 230 § 1 i 2 p.p.s.a., od skargi jako pisma wszczynającego postępowanie pobierany jest wpis, który należy uiścić przy wniesieniu skargi do sądu (art. 219 § 1 w zw. z art. 212 § 1 p.p.s.a.). Stosownie do art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Brak wpisu traktowany jest jako szczególny brak formalny skargi, którego stwierdzenie obliguje sąd do wezwania strony skarżącej do uiszczenia wpisu w podanej kwocie w ustawowym terminie siedmiu dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Niezastosowanie się do wezwania obliguje sąd do odrzucenia skargi na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a., który przewiduje, że skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. Z akt sprawy wynika, że w związku z wniesieniem skargi na postanowienie DIAS, skarżący wniósł o zwolnienie go od kosztów sądowych. W związku z prawomocnym oddaleniem wniosku o przyznanie prawa pomocy postanowieniem z 3 sierpnia 2022 r. sygn. akt V SPP/Wa 23/22, Przewodniczący Wydziału wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi (zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z 1 marca 2023 r. – k. 17 akt sądowych) w terminie siedmiu dni od daty doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie zostało doręczone skarżącemu, który pomimo tego nie uiścił wpisu. Jednak w zakreślonym terminie siedmiu dni skarżący wniósł kolejny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z 12 maja 2023 r. odmówiono zmiany postanowienia referendarza sądowego z 3 sierpnia 2022 r. sygn. akt SPP/Wa 23/22 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Po rozpoznaniu sprzeciwu od tego rozstrzygnięcia WSA w Warszawie postanowieniem z 28 lipca 2023 r. utrzymał je w mocy. Następnie pismem z 8 września 2023 r. skarżący został wezwany do wykonania zarządzenia z 1 marca 2023 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania. skarżący został pouczony, że nieuiszczenie wpisu sądowego spowoduje odrzucenie skargi. Wezwanie zostało doręczone skarżącemu 27 września 2023 r. Termin na uzupełnienie braku fiskalnego skargi upływał zatem 4 października 2023 r. W zakreślonym terminie skarżący nie uiścił wymaganego wpisu sądowego. Pismem z 28 września 2023 r. skarżący ponownie wniósł wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Podkreślenia wymaga, że po uprawomocnieniu się postanowienia utrzymującego w mocy postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy bieg terminu do opłacenia skargi, wyznaczony kierowanym do strony ponownym wezwaniem do uiszczenia wpisu od skargi, nie zostaje przerwany, nawet jeżeli strona po doręczeniu jej takiego ponownego wezwania, a przed upływem siedmiodniowego terminu do zapłacenia należnych kosztów postępowania, wystąpi do sądu z kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy (zob. postanowienia NSA: z 11 stycznia 2008 r., II FZ 617/07; z 16 czerwca 2016 r., II FZ 270/16; z 10 czerwca 2016 r., I FZ 150/16; treść tych, jak i dalej powoływanych orzeczeń jest dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalony jest pogląd, (por. postanowienia: z 8 maja 2007 r., II FSK 649/06, z 3 lutego 2009 r., I OZ 53/09; z 28 lipca 2009 r., I FZ 252/09; z 7 lutego 2011 r., II FSK 2274/10), zgodnie z którym z przymiotu prawomocności postanowienia odmawiającego zwolnienia od kosztów sądowych wypływa obowiązek strony uiszczenia wymaganego wpisu. Ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu, nie może uchylić skutków prawomocności wydanego wcześniej rozstrzygnięcia. Skoro zatem kolejny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych nie wstrzymał biegu terminu do opłacenia skargi, a skarżący w terminie do 4 października 2023 r. nie uiścił wpisu od skargi w wysokości 100 zł. to słusznie Sąd I instancji odrzucił skargę na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. Oceny tej nie podważają także zarzuty, które podniósł skarżący w zażaleniu naruszenia art. 57 § 1 p.p.s.a. polegającego na poczynieniu przez WSA błędnych ustaleń faktycznych wskazujących na to, że skarżący nie uzupełnił braków formalnych skargi oraz naruszenie art. 7 k.p.a. przez Sąd I instancji. W tym miejscu zauważyć należy, że skarga została odrzucona na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a., a więc w związku z nieuzupełnieniem w wyznaczonym terminie braku fiskalnego skargi w postaci nieuiszczenia wpisu od skargi. Sąd I instancji w wydanym postanowieniu nie kwestionował, jak zdaje się sugerować skarżący, że wniesiona skarga obarczona jest brakami formalnymi wynikającymi z art. 57 § 1 lub art. 46 p.p.s.a. Podobnie Sąd I instancji nie mógł naruszyć art. 7 k.p.a., a to z uwagi na to, że prowadzi postępowanie w oparciu o przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a więc nie stosuje przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Z kolei w uzasadnieniu zażalenia skarżący kwestionuje w ogóle ustalenia Sądu I instancji w zakresie stanu faktycznego. Wskazuje, że wykonał wszystkie zobowiązania nałożone przez WSA, w tym dokonał opłaty od skargi. Twierdzenia skarżącego są jednak całkowicie gołosłowne, a analiza akt sprawy nie pozwala na ich potwierdzenie – w aktach sprawy brak potwierdzenia dokonania wpisu od skargi. Z kolei skarżący na poparcie swoich twierdzeń nie przedstawia żadnych dowodów, np. w postaci potwierdzenia dokonania wpłaty. W konsekwencji zażalenie podlegało oddaleniu na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. W związku ze sformułowanym w zażaleniu wnioskiem o przyznanie prawa do pomocy prawnej, w tym w szczególności przez zwolnienie od konieczności poniesienia wpisu od zażalenia nadmienić należy, że przedmiotowe zażalenie jest wolne od wpisu sądowego na podstawie art. 220 § 4 p.p.s.a. W pozostałym zakresie wniosek będzie przedmiotem dalszych czynności Sądu I instancji po zwrocie akt z Naczelnego Sądu Administracyjnego.