I GZ 230/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Michał Kowalski po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A sp. z o.o. w G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 15 czerwca 2023 r., sygn. akt I SA/Rz 285/23 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A sp. z o.o. w G. na decyzję Zarządu Województwa Podkarpackiego z dnia 4 kwietnia 2023 r. nr RP-VIII.1511.5.2023.MWK w przedmiocie zobowiązania do zwrotu dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej postanawia: oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 15 czerwca 2023 r., sygn. akt I SA/Rz 285/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie na podstawie art. 61 § 3 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.), oddalił wniosek A sp. z o.o. w G. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i decyzji organu pierwszej instancji w sprawie ze skargi A sp. z o.o. w G. na decyzję Zarządu Województwa Podkarpackiego z dnia 4 kwietnia 2023 r. w przedmiocie zobowiązania do zwrotu środków przeznaczonych na realizacje programów finansowanych z udziałem środków europejskich, wykorzystanych z naruszeniem procedur. W skardze zawarto wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji i decyzji organu I instancji podnosząc, że w przypadku wykonywania objętej skargą decyzji zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Sąd I instancji podkreślił, że we wniosku skarżąca nie rozwinęła argumentacji ponad ogólnikowe twierdzenia, dotyczące prawdopodobieństwa wystąpienia trudnego do odwrócenia skutku, wynikającego z konieczności natychmiastowego wykonania zaskarżonej decyzji. Twierdzenia te nie zostały poparte dokumentami źródłowymi, co powoduje, że spółka nie uprawdopodobniła tych okoliczności. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż do kompleksowej jego analizy zabrakło informacji odnoszących się do jej majątku. Nie przedstawiono Sądowi żadnego materiału dowodowego skarżąca nie zaprezentowała swojej sytuacji majątkowej i finansowej, w związku z czym WSA nie miał możliwości oceny wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. Aby wniosek mógł być uwzględniony, wnioskujący musi wskazać konkretne, realne zagrożenia płynące z wykonania orzeczenia. Zażalenie w sprawie wniosła spółka zarzucając: 1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy w postaci naruszenia art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że Skarżąca nie wykazała że zachodzą okoliczności z art. 61 § 3 p.p.s.a., uzasadniające możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, bowiem we wniosku nie rozwinęła argumentacji ponad ogólnikowe twierdzenia, dotyczące prawdopodobieństwa wystąpienia trudnego do odwrócenia skutku, wynikającego z konieczności natychmiastowego wykonania zaskarżonej decyzji, podczas gdy w przedmiotowej sprawie natychmiastowe wykonanie decyzji Zarządu Województwa Podkarpackiego z dnia 4 kwietnia 2023 r. i decyzji Zarządu Województwa Podkarpackiego z 17 stycznia 2023 r. i konieczność zwrotu przez skarżąca kwotę 257.966,08 zł, skutkować będzie koniecznością zakończenia działalności przez skarżącą, co niewątpliwie stanowiłoby dla Skarżącej trudny do odwrócenia skutek. Strona wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania w całości decyzji Zarządu Województwa Podkarpackiego w Rzeszowie z dnia 4 kwietnia 2023 r. o oraz decyzji Zarządu Województwa Podkarpackiego z dnia 17 stycznia 2023 r., na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. Jednocześnie wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów nadesłanych przy zażaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1 tego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Jak zatem wynika z treści cytowanego przepisu, przesłankami do wstrzymania wykonania decyzji przez sąd są niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, przy czym zaznaczyć należy, że szkoda nie musi mieć charakteru materialnego, natomiast trudne do odwrócenia skutki to skutki faktyczne lub prawne, które raz zaistniałe spowodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, a powrót do stanu poprzedniego może nie nastąpić lub nastąpić po długim czasie czy przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. W piśmiennictwie i judykaturze zgodnie przyjmuje się, że art. 61 § 3 p.p.s.a. zobowiązuje stronę wnioskującą o udzielenie ochrony tymczasowej na jego podstawie do wskazania przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, nie nakładając obowiązku ich udowodnienia. Na wnioskodawcy spoczywa więc obowiązek jedynie uprawdopodobnienia istnienia przesłanek wstrzymania wykonania aktu lub czynności (por. M. Jagielska, pkt 7 komentarza do art. 61 § 3 p.p.s.a. [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, pod red. Romana Hausera i Marka Wierzbowskiego, 5. wyd. zmienione i uzupełnione, wyd. C.H.BECK, Warszawa 2017, str. 406-407 oraz powołane tam orzecznictwo). Poza tym – jak wskazywano już w judykaturze wielokrotnie – skutki wykonania decyzji zobowiązującej stronę do zapłaty określonej kwoty pieniężnej są z natury rzeczy odwracalne (por. np. postanowienie NSA z 27 października 2016 r. o sygn. akt II GZ 1099/16 i powołane tam orzecznictwo; dostępne w CBOSA). W przypadku uchylenia decyzji, uiszczona należność podlega bowiem zwrotowi (por. postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2011 r., sygn. akt I GZ 217/11). Nie bez znaczenia dla oceny wystąpienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. jest to, że w przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi uiszczone, a nienależne zobowiązanie będzie podlegać zwrotowi wraz z odsetkami, stanowiącymi swoistą formę odszkodowania, co dodatkowo przemawia za "odwracalnością" skutków, które może spowodować dla strony wykonanie zaskarżonej decyzji. Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku. Taką okolicznością nie jest wyłącznie sama wysokość należności (blisko 1,5 miliona zł). Okoliczność ta sama z siebie nie uzasadnia wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji bowiem każda decyzja zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego (por. postanowienie NSA z 18 października 2011 r., sygn. akt II GSK 1799/11). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, objęte kontrolą postanowienie Sądu o oddaleniu wniosku skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest zgodne z prawem i nie podważa go argumentacja zażalenia. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej, WSA nie naruszył art. 61 § 3 p.p.s.a. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia WSA ocenił, że skarżący nie wykazał czy zachodzą przesłanki zawarte w tym przepisie. Z tego względu za prawidłową należy uznać ocenę WSA, że skarżący nie uprawdopodobnił, że w tej sprawie wystąpiły przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a. umożliwiające zastosowanie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Brak wiedzy Sądu I instancji w zakresie rzeczywistej (dającej się zweryfikować) sytuacji majątkowej skarżącej nie pozwalał zatem na ocenę spełnienia przesłanek zastosowania ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowo-administracyjnym przewidzianych w art. 61 § 3 p.p.s.a., co oznacza, że prawidłowo WSA odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Odnosząc się z kolei do dokumentacji którą Spółka dołączyła do zażalenia, należy zauważyć, że są to nowe okoliczności podniesiona dopiero na etapie postępowania zażaleniowego. Sąd I instancji nie miał wiedzy na ten temat, w związku z tym nie mógł dokonać oceny tych okoliczności. Należy podkreślić, że zadaniem NSA nie jest bowiem ponowna ocena wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, uzupełnionego ewentualnie o okoliczności podniesione w zażaleniu, lecz kontrola postanowienia wydanego przez WSA. Wobec tego nie było podstaw, aby odnieść się do nowych okoliczności, powołanych w zażaleniu i uwzględnić je przy wydawaniu rozstrzygnięcia w przedmiocie postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że zgodnie z art. 61 § 4 p.p.s.a. postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności wydane na podstawie art. 61 § 2 i 3 p.p.s.a., sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Gdyby zatem taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie, strona może wówczas przedstawić stosowną dokumentację wraz z nowym wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji. Wskazać przy tym należy, że braki wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu nie mogą być uzupełnione w zażaleniu, natomiast - jak wskazano powyżej - na każdym etapie postępowania może zostać złożony nowy wniosek o zastosowanie ochrony tymczasowej wraz z dokumentami uzasadniającymi rzeczywiste możliwości finansowe strony. Ze wskazanych powodów, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.