I GZ 220/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tomasz Smoleń po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia B. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 stycznia 2025 r. sygn. akt V SA/Wa 563/24 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 września 2024 r. sygn. akt V SA/Wa 563/24 w sprawie ze skargi B. G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 6 grudnia 2023 r. nr UP-913/2023 w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 28 stycznia 2025 r., sygn. akt V SA/Wa 563/24, odmówił B. G. (skarżący) przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku tego Sądu z dnia 4 września 2024 r. sygn. akt V SA/Wa 563/24, w sprawie ze skargi B. G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (organ) z dnia 6 grudnia 2023 r. nr UP-913/2023 w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy. W uzasadnieniu WSA w Warszawie podniósł, że wyrokiem z dnia 4 września 2024 r. oddalił skargę wniesioną przez ww. skarżącego na powyższą decyzję. Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem został prawidłowo doręczony skarżącemu 12 listopada 2024 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru - k. 66 akt sądowych). Skarżący w dniu 19 grudnia 2024 r. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Sądu I instancji z dnia 4 września 2024 r. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że 1 grudnia 2024 r. zmarła jego mama. Z uwagi na to nie był w stanie sporządzić skargi kasacyjnej w terminie 30 dni licząc od dnia doręczenia wyroku wraz z uzasadnieniem. Czynności związane z pogrzebem zakończyły się 13 grudnia 2024 r. i z tą datą ustała, zdaniem skarżącego, przyczyna uniemożliwiająca wniesienie skargi kasacyjnej. Odmawiając przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, Sąd I instancji stwierdził, iż skarżący nie wykazał, że uchybił terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej bez swojej winy. Wyjaśnił, że kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Warunkiem dopuszczalności przywrócenia stronie terminu do dokonania czynności procesowej jest zatem uprawdopodobnienie przez skarżącego, że mimo całej staranności nie mógł dokonać czynności w terminie, to znaczy, że zachodziły przeszkody od niego niezależne oraz istniejące przez cały czas biegu terminu przewidzianego dla dokonania czynności procesowej. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy. WSA w Warszawie wyjaśnił, że w rozpoznawanej sprawie 30-dniowy termin do wniesienia skargi kasacyjnej rozpoczął swój bieg w dniu 13 listopada 2024 r. i zakończył z dniem 12 grudnia 2024 r. W ocenie Sądu, uchybienie tego terminu nastąpiło w wyniku zaniedbania, a nie zaistnienia niemożliwych do przezwyciężenia przeszkód. Sąd I instancji stwierdził, że skarżący powołał się na okoliczność śmierci mamy w dniu 1 grudnia 2024 r. Skarżący miał zatem możliwość wcześniejszego zadbania o należyte wykonanie czynności procesowych. Sąd I instancji podkreślił, że warunkiem dopuszczalności przywrócenia stronie terminu do dokonania czynności procesowej jest uprawdopodobnienie, że zachodziły przeszkody od niego niezależne, ale też istniejące przez cały czas biegu terminu przewidzianego dla dokonania czynności procesowej. W ocenie Sądu I instancji taka sytuacja nie miała miejsca w rozpoznawanej sprawie. Powyższe wskazuje na brak należytej staranności przy załatwianiu swoich spraw. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, zaskarżając wydane orzeczenie w całości. Wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przywrócenia terminu do złożenia skargi kasacyjnej wraz z uwzględnieniem dokonanych już czynności, tj. przyjęcia złożonej w dniu 19 grudnia 2024 r. skargi kasacyjnej do rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny. Jednocześnie oświadczył, że nie ponosi żadnej winy w uchybieniu terminu do dokonania ww. czynności. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił: 1. rażące naruszenie art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.) - polegające na błędnej ocenie odpowiedzialności skarżącego. Sąd I instancji błędnie ustalił, że skarżący zaniedbał termin do złożenia skargi kasacyjnej w terminie trzydziestodniowym, błędnie oceniając, że skarżący "miał możliwość wcześniejszego zadbania o należyte wykonanie czynności procesowych". W konsekwencji Sąd I instancji nie uwzględnił wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Skarżący podnosi zarzut, że ustawodawca w art. 177 § 1 p.p.s.a., przewidział 30-dniowy termin do złożenia skargi kasacyjnej. Zatem, Sąd I instancji nie ma uprawnienia do skracania skarżącemu terminu ustawowego do złożenia skargi kasacyjnej, jak również pouczania skarżącego, że mógł wcześniej wykonać czynności procesowe i wcześniej złożyć skargę kasacyjną. Skarżący kwestionuje tę ocenę Sądu I instancji. Ustalenia i ocena Sądu I instancji są sprzeczne z doświadczeniem życiowym, pozbawione logiki i empatii wobec skarżącego. 2. Rażące naruszenie art. 87 § 2 p.p.s.a. - polegające na błędnej ocenie należytej staranności skarżącego. Sąd I instancji błędnie ustalił, że śmierć Mamy skarżącego w dniu 01.12.2024 r. była okolicznością, którą skarżący mógł przezwyciężyć i z tego powodu odmówił przywrócenia terminu do złożenia skargi. 3. Naruszenie art. 87 § 2 p.p.s.a. - polegające na błędnej ocenie należytej staranności skarżącego. Skarżący nie tylko uprawdopodobnił okoliczność wskazującą na brak winy w uchybieniu terminu, ale przedstawił dowód w postaci aktu zgonu Mamy skarżącego. Dowód: akt zgonu Mamy skarżącego - w aktach sądowych sprawy. Skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu, jednocześnie składając skargę kasacyjną w terminie siedmiu dni licząc od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W uzasadnieniu zażalenia przedstawiono argumentację na poparcie zarzutów sformułowanych w jego petitum. Podniesiono m.in., że postanowienie WSA zostało uzasadnione w sposób powierzchowny, lakoniczny, schematyczny, bez przytoczenia konkretnego orzecznictwa sądowego, uzasadniającego ocenę Sądu I instancji. Zdaniem skarżącego, Sąd I instancji błędnie ocenił, że skarżący powinien dochować należytej staranności i złożyć skargę kasacyjną wcześniej. Takie twierdzenie Sądu I instancji jest błędne i nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący nie mógł przewidzieć śmierci Mamy. Sąd I instancji błędnie ocenił, że śmierć Mamy skarżącego, była okolicznością do przezwyciężenia i w związku z powyższym skarżący powinien wcześniej złożyć skargę. W ocenie skarżącego, śmierć osoby najbliższej jest przeszkodą nie do przezwyciężenia, która uniemożliwiła skarżącemu, złożenie skargi kasacyjnej w ustawowo przewidzianym terminie. Skarżący nie mógł usunąć tej przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Śmierć Mamy skarżącego była zdarzeniem nagłym i tragicznym. Było to zdarzenie o charakterze losowym. Stan psychiczny skarżącego i znaczna ilość czynności niecierpiących zwłoki, związanych z pogrzebem Mamy, które musiał wykonać osobiście skarżący, uniemożliwiała jakiekolwiek próby opracowania - przez skarżącego - skargi kasacyjnej w terminie trzydziestodniowym. Skarżący powtórzył, że wniosek Sądu I instancji, iż skarżący powinien wcześniej - to jest przed śmiercią Mamy - zadbać o dokonanie czynności procesowej - złożenie skargi kasacyjnej - jest pozbawiony sensu i logiki. Nagła i nieoczekiwana śmierć Mamy jest zdarzeniem, do którego nie sposób się przygotować, a tym bardziej podejmować czynności procesowe przed śmiercią Mamy. Skarżący wykonał - z więcej niż należytą starannością - wszystkie czynności związane z przywróceniem terminu, nie tylko spełniając wszystkie przesłanki do przywrócenia terminu. Skarżący nie tylko uprawdopodobnił, ale udowodnił, poprzez załączony dokument - akt zgonu, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy i było zdarzeniem niedającym się przewidzieć. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu administracyjnym podjęta po upływie terminu jest bezskuteczna. Stosownie jednak do treści art. 86 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 87 § 2 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Brak winy po stronie podmiotu dokonującego lub zamierzającego dokonać określonej czynności procesowej stanowi konieczną, a jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu. Wniosek o przywrócenie terminu powinien zatem zawierać uzasadnienie, w którym strona uprawdopodobni brak winy w przekroczeniu terminu. Jednocześnie zgodnie z brzmieniem art. 87 § 1 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Kryterium braku winy wynikające z art. 86 § 1 p.p.s.a. jako warunek przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem zachowania szczególnej staranności strony przy prowadzeniu własnych spraw. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć. W rozpoznawanej sprawie 30-dniowy termin do wniesienia skargi kasacyjnej rozpoczął swój bieg w dniu 13 listopada 2024 r. i zakończył z dniem 12 grudnia 2024 r. Skarżący w dniu 19 grudnia 2024 r. złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wraz ze skargą kasacyjną. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że 1 grudnia 2024 r. zmarła jego mama. Czynności związane z pogrzebem zakończyły się 13 grudnia 2024 r. i z tą datą ustała, zdaniem skarżącego, przyczyna uniemożliwiająca wniesienie skargi kasacyjnej. Na gruncie rozpoznawanej sprawy nie budzi wątpliwości, że skarżący nie dochował terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Kwestą sporną jest to, czy skarżący wykazał, że uchybił terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej bez swojej winy. Wyjaśnić w tym miejscu należy, że brak winy w uchybieniu terminowi podlega ocenie z uwzględnieniem obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przy powyższej ocenie, podwyższone wymagania towarzyszą przypadkowi, gdy strona (jak w przedmiotowej sprawie) jest jednocześnie profesjonalistą – radcą prawnym. Niewątpliwie śmierć osoby najbliższej oraz formalności związane z pochówkiem tej osoby, mogą faktycznie wpłynąć na pewne uchybienia procesowe, a w konsekwencji można wnioskować o przywrócenie terminu do ich uzupełniana lub wykonania. Jednakże każdą taką sprawę należy badać indywidualnie. Naczelny Sąd Administracyjny podzielając więc stanowisko strony wnoszącej zażalenie (dotyczące m.in. silnych przeżyć emocjonalnych związanych z utratą osoby bliskiej i ilością czynności związanych z pogrzebem) stwierdza jednak, że związki rodzinne, o których wywodzi strona skarżąca w zażaleniu nie mogą być wyznacznikiem decydującym o ocenie staranności, jakiej powinien dochować skarżący, występujący jednocześnie jako profesjonalista – radca prawny. Jeżeli bowiem sam nie był w stanie prowadzić sprawy z wymaganą należytą starannością, powinien skorzystać z możliwości ustanowienia innej osoby, zastępcy. Nie negując w żaden sposób traumatyzmu tych wydarzeń, wskazać należy, że skarżący nie uprawdopodobnił jednak, aby w ciągu całego okresu biegu terminu przewidzianego dla dokonania czynności procesowej, tj. od dnia 13 listopada 2024 r. do dnia 12 grudnia 2024 r. nieprzerwanie wystąpiły takie wyjątkowe sytuacje, które uniemożliwiły mu złożenie osobiście lub przy pomocy innych osób skargi kasacyjnej. Trafnie zatem stwierdził Sąd I instancji, że skarżący nie wykazał, aby uchybił terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej bez własnej winy. Okoliczności zaistniałe w rozpoznawanej sprawie nie uzasadniały więc przywrócenia terminu. Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.