I GZ 218/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Salachna po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia D. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 15 kwietnia 2026 r. sygn. akt I SA/Po 16/26 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi D. B. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z dnia 14 maja 2025 r. nr 307/24/2025 w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej: WSA lub Sąd I instancji) postanowieniem z 15 kwietnia 2026 r., sygn. akt I SA/Po 16/26 odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi D. B. (dalej: skarżąca) na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z 14 maja 2025 r., nr 307/24/2025 w przedmiocie przyznania płatności bezpośrednich i przejściowego wsparcia krajowego na rok [...]. Zaskarżona decyzja z 14 maja 2025 r. została doręczona skarżącej w dniu 21 maja 2025 r. z prawidłowym pouczeniem o trybie jej zaskarżenia. Skarżąca odwołała się od powyższej decyzji organu II instancji, wnosząc na nią skargę. Skarga została nada w urzędzie pocztowym 23 czerwca 2025 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie, wskazując, iż została ona wniesiona po terminie. Pismem z 27 lipca 2025 r. skarżąca wniosła o przywrócenie terminu na wniesienie skargi. Postanowieniem z 6 października 2025 r. WSA w Poznaniu odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi stwierdzając, że nie został on złożony w ciągu 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Natomiast Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 11 lutego 2026 r., sygn. akt I GZ 41/26 uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji wskazując, że Sąd I instancji błędnie uznał, iż skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu z uchybieniem 7-dniowego terminu. Zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem z 15 kwietnia 2026 r. Sąd I instancji stwierdził, że wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ przedstawione w nim okoliczności nie uprawdopodobniają braku winy skarżącej w uchybieniu terminu. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Alternatywnie wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Poznaniu. Wniesiono także o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego na rzecz skarżącej oraz przyznanie pełnomocnikowi z urzędu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: 1) art. 190 p.p.s.a. w zw. z art. 170 p.p.s.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie się przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu przy ponownym rozpoznaniu sprawy do oceny prawnej wyrażonej przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu wydanym w sprawie o sygn. akt I GZ 41/26 wydanego w niniejszej sprawie, co doprowadziło do naruszenia zasady związania Sądu oceną prawną i wydania postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia skargi; 2) art. 88 p.p.s.a. w zw. z art. 86 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 87 S 1 p.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i nieuzasadnione przyjęcie, że strona nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia, podczas gdy z okoliczności sprawy wynika, że skarżąca takowy wniosek złożyła w terminie przewidzianym w art. 87 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143; dalej: p.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Natomiast zgodnie z art. 87 p.p.s.a., warunkami przywrócenia uchybionego terminu są: złożenie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia, uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminu, równoczesne ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu dokonanie czynności uchybionej. Wszystkie te przesłanki muszą być spełnione łącznie. Niespełnienie chociażby jednej z nich powoduje, że uchybiony termin nie może zostać przywrócony. Zarówno w doktrynie, jak i orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się rygorystyczne kryteria ocen postawy osoby, która dokonała czynności procesowej po terminie. Wiążą się one z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Zatem w przypadku, gdy strona uchybiając terminowi dopuściła się chociażby lekkiego niedbalstwa, dokonana przez nią czynność pozostanie bezskuteczna, ponieważ przywrócenie terminu nie jest w tej sytuacji dopuszczalne. O braku winy można mówić wyłącznie wtedy, gdy dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody, której strona nie mogła przezwyciężyć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Taka sytuacja nie miała miejsca w rozpatrywanej sprawie. Artykuł 86 § 1 p.p.s.a. nie określa, według jakich kryteriów należy oceniać zachowanie strony. Ocena braku winy została pozostawiona uznaniu sądu. Daje to sądowi możliwość uwzględnienia wszystkich okoliczności, jakie uzna za istotne. Przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu skarżąca wskazała, że uchybienie nastąpiło bez jej winy, gdyż z doniesień medialnych dzień 20 czerwca 2025 r. (ostatni dzień na wniesienie skargi) był dniem niepracującym. Dlatego w jej przekonaniu ostatnim dniem na wniesienie skargi był 23 czerwca 2025 r. Mając na uwadze powyższe, należy stwierdzić, że Sąd I instancji zasadnie odmówił skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia skargi, ponieważ przedstawione przez nią okoliczności nie uzasadniają braku jej winy w powstałym uchybieniu. Nie sposób dopatrzyć się w nich obiektywnych i niezależnych przeszkód na brak winy w uchybieniu terminu przewidzianego na wniesienie skargi. Tym samym zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, a zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu dla skarżącej nie orzeczono, ponieważ według art. 254 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej składa się do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego.