I GZ 218/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Janusz Zajda po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J. C. i M. C. - wspólników [...] A. s.c. [...] na postanowienie w zakresie zwrotu kosztów postępowania sądowego zawarte w punkcie 3 wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 5 kwietnia 2018 r. sygn. akt I SA/Rz 151/18 w sprawie ze skarg J. C. i M. C. - wspólników [...] A. s.c. [...] na decyzje Dyrektora Izby Celnej w Przemyślu z dnia [...] września 2014 r.: nr [...]; nr [...]; nr [...]; nr [...]; nr [...]; nr [...]; nr [...]; nr [...]; nr [...]; nr [...]; nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie

Wyrokiem z 5 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SA/Rz 151/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie: w pkt 1/ uchylił decyzje Dyrektora Izby Celnej w Przemyślu z dnia [...] września 2014 r.: nr [...]; nr [...]; nr [...]; nr [...]; nr [...]; nr [...]; nr [...]; nr [...]; nr [...]; nr [...]; nr [...] oraz poprzedzające je decyzje Naczelnika Urzędu Celnego w Rzeszowie z dnia [...] maja 2014 r.: nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...], nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego; w pkt 2/ umorzył postępowania administracyjne w w/w sprawach, zaś w pkt 3/ zasądził od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie na rzecz skarżącej kwotę 12.047 zł tytułem kosztów postępowania sądowego. Jak wskazano w uzasadnieniu wyroku, w przedmiocie kosztów postępowania Sąd I instancji orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2016 r. poz. 718; dalej: ppsa). Na zasądzoną kwotę złożyły się kwoty uiszczonych opłat od skarg - 3.930 zł, miarkowane wynagrodzenie pełnomocnika z wyboru - radcy prawnego w kwocie 8.100 zł stanowiącej 50% wynagrodzenia należnego łącznie za każdą z poszczególnych spraw połączonych do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia - w kwocie 16.200 zł oraz opłata skarbowa od udzielonego pełnomocnictwa w kwocie 17 zł. Podstawą zasądzenia wynagrodzenia pełnomocnika były odpowiednie stawki minimalne przewidziane w § 6 w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (j.t. Dz.U. z 2013 r., poz. 490), obowiązującego w chwili wniesienia skarg do Sądu. Wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej wyliczone zgodnie w/w przepisami Sąd miarkował zgodnie z art. 206 ppsa, przyznając skarżącej od organu tylko część (50%) tego wynagrodzenia, uznając to za uzasadnione tym, że każda z 11 spraw połączonych do wspólnego rozpoznania jest analogiczna, rozpatrzeniu podlegało to samo zagadnienie, a skargi wniesione w każdej z tych spraw były wręcz identyczne, co oczywiście przekładało się na niezbędny nakład pracy pełnomocnika. Pełnomocnik skarżącej wniósł zażalenie na powyższe orzeczenie w zakresie rozstrzygającym o zwrocie kosztów postępowania, żądając uchylenia zaskarżonego postanowienia i przyznania kosztów postępowania według norm przepisanych w pełnej wysokości, ewentualnie jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Rzeszowie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie: 1. art. 206 ppsa poprzez jego błędne zastosowanie polegające na "miarkowaniu" zasądzonych kosztów postępowania i obniżenie wynagrodzenia pełnomocnika o 50%, a to ze względu na przyjęcie, iż w sprawie zachodzi uzasadniony przypadek pozwalający Sądowi na odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w części (50% wynagrodzenia pełnomocnika); 2. art. 205 § 2 ppsa poprzez jego błędne zastosowanie polegające na błędnym ustaleniu wysokości kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego (wynagrodzenia pełnomocnika). Wnoszący zażalenie nie podzielił argumentacji, która legła u podstaw zastosowania przez Sąd I instancji przepisu art. 206 ppsa. Podnieśli, że orzeczenie nie uwzględnia zasady słuszności oraz odpowiedzialności za wynik procesu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. Zgodnie z art. 194 § 1 pkt 9 ppsa zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienie, którego przedmiotem jest zwrot kosztów postępowania, jeżeli strona nie wnosi skargi kasacyjnej. Rozpoznawane zażalenie zostało wniesione w oparciu o wskazaną podstawę i obejmuje punkt 3 wyroku WSA w Rzeszowie z 5 kwietnia 2018 r. Zgodnie z art. 200 ppsa w razie uwzględnienia skargi przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Stosownie natomiast do art. 205 § 2 ppsa do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony (§ 2). Z powyższych uregulowań wynika, że zwrot kosztów postępowania musi nastąpić w "niezbędnym" zakresie. Jednakże Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia wskazał jako podstawę prawną rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów postępowania także art. 206 ppsa. Zgodnie z tym przepisem sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności, jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Przepis art. 206 ppsa w przywołanym brzmieniu obowiązuje od 15 sierpnia 2015 r., został bowiem zmieniony przez art. 1 pkt 60 ustawy z 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r. poz. 658; dalej: ustawa nowelizująca). W nowym stanie prawnym możliwość uznania przez sąd, że zaistniał uzasadniony przypadek pozwalający na odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części nie jest już uzależniona od konieczności częściowego uwzględnienia skargi. Oznacza to, że pojęcie "uzasadnionych przypadków", o którym stanowił (w poprzednim brzmieniu) i nadal stanowi art. 206 ppsa, nie jest już ściśle związane z częściowym uwzględnieniem skargi. Zważywszy na powyższe, zarzut zażalenia, że Sąd I instancji w rozpoznawanej sprawie nie był uprawniony do zastosowania dyspozycji art. 206 ppsa, nie jest zasadny. Dodać należy, że ustalenie - czy w sprawie zachodzi uzasadniony przypadek - zależy od swobodnej oceny sądu. Stosując art. 206 ppsa sąd działa w sposób uznaniowy. Ocena ta musi jednak uwzględniać wszystkie okoliczności, które mogą mieć wpływ na jej podjęcie. Aprobując orzeczenie WSA w Rzeszowie z 5 kwietnia 2018 r. w zakresie zwrotu kosztów postępowania sądowego Naczelny Sąd Administracyjny miał także na względzie, że stosując art. 206 ppsa Sąd I instancji zobligowany jest do zawarcia w tej kwestii stosownego rozstrzygnięcia dotyczącego kosztów postępowania. Z treści pkt 3 orzeczenia Sądu I instancji nie wynika co prawda, że Sąd zastosował art. 206 ppsa, poprzez wskazanie, że Sąd zasądził zwrot kosztów postępowania w części, jednakże brak ten został naprawiony w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia, które to uzasadnienie wraz z sentencją stanowią całość wyroku. Drugim z warunków prawidłowego zastosowania przez Sąd I instancji instytucji przewidzianej przez art. 206 ppsa jest też wyczerpujące wyjaśnienie podstawy zastosowania tego przepisu. W sytuacji stosowania art. 206 ppsa Sąd I instancji zobowiązany jest nie tylko wyjaśnić, dlaczego zdecydował się skorzystać z tej instytucji, ale również wyjaśnić sposób i powody przyjętej metody miarkowania kosztów podlegających zwrotowi. Wprawdzie treść art. 206 ppsa pozwala na stwierdzenie, iż intencją ustawodawcy było pozostawienie do uznania sądu, czy ma zastosować ten przepis oraz w jakiej części należy odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej w przypadku uwzględnienia jej skargi, jednakże w razie miarkowania tych kosztów obowiązkiem sądu jest precyzyjne uzasadnienie takiego rozstrzygnięcia (v. NSA z 21 lutego 2011 r., sygn. akt II FZ 8/11, dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadnienie Sądu I instancji w zakresie zastosowania w sprawie art. 206 ppsa powyższe wymogi spełnia, gdyż wskazano sposób wyliczenia zasądzonej kwoty. Sąd podał, dlaczego w określonym zakresie ograniczył zwrot poniesionych kosztów postępowania sądowego. Reasumując Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, iż w sprawie mamy do czynienia z "uzasadnionym przypadkiem" w rozumieniu art. 206 ppsa, co znalazło wyraz w uzasadnieniu orzeczenia. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa orzekł jak w sentencji postanowienia.