I GZ 217/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tomasz Smoleń po rozpoznaniu w dniu 17 czerwca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 9 kwietnia 2025 r. sygn. akt I SPP/Bk 10/25 w zakresie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi A. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 15 lipca 2024 r. nr 2001-IEE.7192.71.2024.2 w przedmiocie uchybienia terminu do złożenia wniosku o dokonanie nowego oszacowania przez biegłego sądowego wartości naczepy postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, postanowieniem z dnia 9 kwietnia 2025 r., sygn. akt I SPP/Bk 10/25, odrzucił wniosek A. K. (dalej: skarżący, wnioskodawca) o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego wniosku o przyznanie prawa pomocy, w sprawie ze skargi A. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 15 lipca 2024 r. nr 2001-IEE.7192.71.2024.2 w przedmiocie uchybienia terminu do złożenia wniosku o dokonanie nowego oszacowania przez biegłego sądowego wartości naczepy. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że ww. skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, jednak nie uczynił tego na formularzu, lecz na wzorze formularza. Zarządzeniem z dnia 15 stycznia 2025 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia braku formalnego wniosku, poprzez złożenie go na urzędowym formularzu - w terminie 7 dni od dnia otrzymania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Wraz z pismem przesłano formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w celu wypełnienia. Sąd I instancji wyjaśnił, że wezwanie zostało prawidłowo doręczone skarżącemu w dniu 3 lutego 2025 r. Zakreślony w wezwaniu termin upływał 10 lutego 2025 r. Skarżący nadał w urzędzie pocztowym korespondencję zawierającą wypełniony urzędowy formularz wniosku "PPF" w dniu 11 lutego 2025 r. (data stempla pocztowego), a zatem dzień po upływie terminu zakreślonego do uzupełnienia wskazanego braku formalnego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zarządzeniem z dnia 17 lutego 2025 r. referendarz sądowy pozostawił bez rozpoznania wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący w piśmie z dnia 28 marca 2025 r. wniósł o przywrócenie terminu do uzupełnienia ww. braku formalnego. Sąd I instancji odrzucając wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy podkreślił, że w postępowaniu o prawo pomocy przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, bowiem stronie przysługuje na każdym etapie postępowania sądowoadministracyjnego prawo do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, tym samym uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków procesowych. Nie traci on bowiem możliwości ponownego złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na właściwym formularzu. Wniosek ten może być bowiem składany w sprawie wielokrotnie, a uchybienia zaistniałe w tym przedmiocie nie prowadzą w żadnym razie do zamknięcia możliwości ponownego żądania przyznania prawa pomocy. WSA w Białymstoku stwierdził, że niniejsze rozstrzygnięcie nie wpływa negatywnie na sytuację wnioskodawcy, na każdym etapie postępowania sądowoadministracyjnego ma on możliwość ponownego złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Sąd I instancji wskazał również, że wniosek był także spóźniony, gdyż zgodnie z art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Sąd stwierdził, że skoro skarżący złożył pismo uzupełniające w dniu 11 lutego 2025 r., to już wówczas musiała ustać domniemana przyczyna uchybienia terminu. Tym samym wniosek z dnia 28 marca 2025 r. był spóźniony. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący, zaskarżając wydane rozstrzygniecie w całości oraz wnosząc w całości o jego uchylenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 252 § 2 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy składa się na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru. Wzór wniosku został określony w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie określenia wzoru i sposobu udostępniania urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz sposobu dokumentowania stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego wnioskodawcy (Dz. U. z 2025 r. poz. 1257). Niezachowanie określonego w art. 252 § 2 p.p.s.a. wymogu złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu jest brakiem formalnym, o którym mowa w art. 49 § 1 w związku z art. 257 p.p.s.a., który podlega usunięciu przez wezwanie strony do złożenia wniosku na urzędowym formularzu (zob. uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 21 kwietnia 2008 r., sygn. akt I OPS 1/08, opubl. ONSAiWSA z 2008 r. nr 5, poz. 74). Stosownie zaś do art. 257 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy, który nie został złożony na urzędowym formularzu, lub którego braków strona nie uzupełniła w zakreślonym terminie, pozostawia się bez rozpoznania. W niniejszej sprawie skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Sąd zarządzeniem z dnia 15 stycznia 2025 r. wezwał skarżącego do uzupełnienia braku formalnego wniosku, poprzez złożenie go na urzędowym formularzu - w terminie 7 dni od dnia otrzymania, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania (wraz z pismem przesłano formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w celu wypełnienia). Jak wynika z akt sprawy, wezwanie zostało prawidłowo doręczone skarżącemu 3 lutego 2025 r. Zakreślony w wezwaniu siedmiodniowy termin upływał 10 lutego 2025 r. Skarżący nie dopełnił ww. obowiązku w zakreślonym terminie. Nadał w urzędzie pocztowym korespondencję zawierającą wypełniony urzędowy formularz wniosku "PPF" w dniu 11 lutego 2025 r. (data stempla pocztowego), a zatem dzień po upływie terminu. W związku z powyższym, zarządzeniem z dnia 17 lutego 2025 r. referendarz sądowy na podstawie art. 257 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 6 p.p.s.a. pozostawił bez rozpoznania wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego wniosku o przyznanie prawa pomocy. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadnie Sąd I instancji odrzucił wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Jak wynika z treści art. 86 § 2 p.p.s.a. przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego. Z kolei na mocy art. 88 p.p.s.a. spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu Sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Mając na uwadze treść wyżej cytowanych przepisów, wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do nadesłania formularza "PPF" jest niedopuszczalny, bowiem uchybienie terminowi, o którego przywrócenie wnosi, nie powoduje dla niego ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego (zob. postanowienia NSA z: 14 marca 2013 r., sygn. akt II GZ 104/13; 30 września 2014 r., sygn. akt I FZ 305/14; 22 marca 2016 r., sygn. akt II FZ 24/16 – dostępne: orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie nie budzi więc wątpliwości, że uchybienie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy nie powoduje po stronie wnioskodawcy ujemnych skutków procesowych z uwagi na fakt, że wniosek o przyznanie prawa pomocy może być składany wielokrotnie (zob. postanowienie NSA z dnia 10 czerwca 2014 r., sygn. akt I OZ 411/14 – dostępne: orzeczenia.nsa.gov.pl). Z taką sytuacją mamy do czynienia w przedmiotowej sprawie. Przypomnieć trzeba, że przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zakreślają terminów, które zawężałyby okres, w jakim strona może wystąpić z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Skoro zaś nie jest możliwe uchybienie takiemu terminowi, to nie jest również możliwe przywrócenie uchybionego terminu. W myśl art. 234 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania, zatem skarżący ma możliwość złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w każdym momencie postępowania sądowoadministracyjnego. Powtórzyć należy, ze odrzucenie przez Sąd I instancji wniosku o uzupełnienie braku formalnego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie powoduje dla skarżącego ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego, bowiem nie traci on możliwości ponownego złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wniosek ten może być bowiem składany w sprawie wielokrotnie, a uchybienia zaistniałe w tym przedmiocie nie prowadzą w żadnym razie do zamknięcia stronie możliwości ponownego żądania przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie Sądu I instancji nie wpływa zatem negatywnie na sytuację skarżącego, bowiem na każdym etapie postępowania sądowoadministracyjnego ma on możliwość ponownie złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy i uzyskać merytoryczną ocenę w tym zakresie. Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.