I GZ 217/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Wegner po rozpoznaniu w dniu 29 sierpnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Sz. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 26 kwietnia 2023 r., sygn. akt I SA/Op 102/23 w przedmiocie odrzucenia skargi Sz. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 7 lutego 2023 r, nr 1601-IEW.4268.125.2022 w przedmiocie umorzenia należności z tytułu grzywien nałożonych w drodze mandatów karnych postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2023 r., sygn. akt I SA/Op 102/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odrzucił skargę Sz. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 7 lutego 2023 r. w przedmiocie umorzenia należności z tytułu grzywien nałożonych w drodze mandatów karnych. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 21 marca 2023 r., wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 200 zł. W wezwaniu zawarto pouczenie o wysokości, trybie i terminie uiszczenia wpisu, a nadto wskazano skutki niedopełnienia tego obowiązku w postaci odrzucenia skargi. Powyższe wezwanie zostało doręczone skarżącemu 27 marca 2023 r., co wynika ze znajdującego się w aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru (k. 39 akt sądowych). Zatem 7-dniowy termin do uzupełnienia braku fiskalnego skargi rozpoczął bieg 28 marca 2023 r., a zakończył się 3 kwietnia 2023 r. (poniedziałek). Po upływie terminu do uiszczenia wpisu skarżący zwrócił się do Sądu pierwszej instancji z wnioskiem o zwolnienie go z opłat sądowych. Wniosek ten złożono z dniem 5 kwietnia 2023 r. (data stempla pocztowego), w następstwie którego przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika. Skarżący za pośrednictwem ustanowionego w ramach prawa pomocy pełnomocnika, złożył zażalenie na postanowienie Sądu pierwszej instancji wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia. Na podstawie art. 86 § 1 i art. 194 § 1 pkt 1 a w związku z art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634) - dalej: "p.p.s.a." skarżący wniósł o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na postanowienie Sądu pierwszej instancji z dnia 26.04.2023 r. o odrzuceniu skargi oraz złożył zażalenie na postanowienie Sądu pierwszej instancji o odrzuceniu skargi, zaskarżając je w całości oraz wnosząc o jego uchylenie. Zaskarżonemu postanowieniu Sądu pierwszej instancji zarzucono naruszenie art. 220 § 3 p.p.s.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że przedmiotowej sprawie skarga podlega odrzuceniu ze względu na to, że nie został od niej uiszczony wpis sądowy, w czasie gdy skarżący złożył wniosek w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, naruszenie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie w sytuacji gdy strona wniosła przed wydaniem orzeczenia wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w tym od wpisu od skargi oraz naruszenie art. 45 ust. 1 w związku z art. 2 i art. 78 Konstytucji RP, przez błędną ich interpretację, polegającą na wydaniu rozstrzygnięcia odmawiającego z nieuzasadnionych przyczyn stronie prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez uzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd oraz prawa do zaskarżenia orzeczeń i strona decyzji wydanych w pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 220 § 1 p.p.s.a. Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W takim przypadku, z zastrzeżeniem § 2 i 3, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd (art. 220 § 3 p.p.s.a.). Zasadą jest zatem obowiązek uiszczenia wpisu sądowego od wnoszonego przez stronę pisma. Wyjątki od takiego obowiązku określają przepisy ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i są to podmiotowe zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów (art. 239 p.p.s.a.) czy też instytucja prawa pomocy (art. 243 i następne p.p.s.a.). W niniejszej sprawie skarżący na dzień wezwania do uzupełnienia braku formalnego skargi nie był zwolniony z obowiązku uiszczania kosztów sądowych, czy to na podstawie przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, czy też na podstawie orzeczenia sądu. Wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi zostało stronie skarżącej doręczone 27 marca 2023 r. Natomiast w wymaganym terminie nie uiszczono wpisu od skargi, wobec czego Sąd pierwszej instancji zasadnie odrzucił skargę. Bez znaczenia dla sytuacji strony skarżącej pozostaje złożenie przez skarżącego wniosku o przyznanie prawa pomocy, bowiem jak słusznie zresztą zaakcentował Sąd pierwszej instancji, pozostaje to bez wpływu na obowiązek poniesienia przez skarżącego kosztów sądowych na ówczesnym etapie postępowania. Natomiast odnosząc się do wniosku pełnomocnika strony skarżącej o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu w ramach przyznanego prawa pomocy według norm przepisanych, należy wskazać, że Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach pomocy prawnej udzielonej z urzędu, gdyż wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 p.p.s.a. Stosownie zaś do treści § 16 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.), pełnomocnik skarżącego powinien złożyć wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu stosowne oświadczenie, o jakim mowa w tym przepisie. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wniesione zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Z przytoczonych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a. i art. 198 p.p.s.a. oddalił zażalenie.