I GZ 215/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Stowarzyszenia O. w J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 20 czerwca 2023 r., sygn. akt III SA/Po 322/23 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi Stowarzyszenia O. w J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z dnia 21 marca 2023 r. nr SKO-4123/10/23 w przedmiocie nakazu zwrotu środków Państwowemu Funduszowi Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych postanawia: oddalić zażalenie.

Stowarzyszenie O. w J. (dalej: skarżący, stowarzyszenie) wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Kaliszu z 21 marca 2023 r. w przedmiocie nakazu zwrotu środków Państwowemu Funduszowi Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych. W skardze zawarto wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z 20 czerwca 2023 r. sygn. akt III SA/Po 322/23 WSA w Poznaniu odmówił wstrzymania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu postanowienia wskazano, że wniosek stowarzyszenia nie zawierał uzasadnienia, a tym samym skarżący nie uprawdopodobnił, że wykonanie decyzji prowadziłoby do wystąpienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków dla stowarzyszenia. Skarżący wniósł zażalenie na postanowienie z 20 czerwca 2023 r., zarzucając nieprawidłową wykładnię art. 61 § 3 p.p.s.a poprzez uznanie, że skarżący musiał udowodnić, a nie uprawdopodobnić wyrządzenie szkody na jego niekorzyść wskutek niewstrzymania wykonania decyzji organu administracyjnego oraz poprzez pozostanie przez sąd jedynie na treści wniosku i nie wzięcie pod uwagę całokształtu materiału zebranego w sprawie z urzędu oraz naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez zaniechanie oceny wskazanych we wniosku okoliczności oraz brak pouczenia strony działającej bez pełnomocnika o konieczności oparcia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji na konkretnych okolicznościach wskazujących niebezpieczeństwo powstania wielkiej szkody i nieodwracalnych skutków, w związku z czym również naruszony został art. 49 § 1 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie. W zażaleniu wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że okoliczności, na które powołano się w skardze, a w szczególności rzetelny i szczegółowy opis stanu faktycznego i prawnego, uzasadniają powstanie niepowetowanej szkody po stronie skarżącego oraz trudnych do odwrócenia skutków w wyniku niewstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji przez sąd. Ponadto w zażaleniu przywołano tezy z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, z których w ocenie skarżącego wynika obowiązek uwzględnienia przez sąd przy rozpoznawaniu wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu w całości okoliczności wynikających z akt sprawy, przedstawiono również informacje dotyczące sytuacji finansowej stowarzyszenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. W judykaturze dominuje stanowisko kładące nacisk na obowiązek wykazania przez stronę okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej (zob. postanowienia NSA: z 15 stycznia 2014 r., sygn. akt II FSK 2165/13, z 10 maja 2011 r., sygn. akt II FZ 106/11, z 9 września 2011 r., sygn. akt II FSK 1501/11, z 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 219/11 czy z 26 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 338/07 – te i dalej powoływane orzeczenia NSA dostępne w Internecie pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu musi w sposób przekonywujący pokazać konkretne relacje między brakiem wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. Za zasadne uznać należy przyjęcie, że skoro postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest inicjowane wnioskiem strony, to na wnioskodawcy spoczywa powinność wskazania konkretnych zagrożeń płynących z wykonania kwestionowanego aktu. Podmiot występujący o wstrzymanie wykonania decyzji, który zaniechał podania okoliczności mających uzasadniać jego żądanie, nie może oczekiwać od sądu, aby ten, wyręczając go, niejako z urzędu poszukiwał usprawiedliwienia dla złożonego wniosku (por. postanowienie NSA z 5 maja 2016 r., sygn. akt I FZ 98/16, postanowienie NSA z 28 kwietnia 2016 r., sygn. akt II FZ 40/16). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko przedstawione w uzasadnieniu postanowienia Sądu I instancji jest prawidłowe. Wniosek zawarty w skardze nie zawierał uzasadnienia. Tym samym Sąd I instancji zasadnie przyjął, że skarżący nie uprawdopodobnił zaistnienia przesłanek uzasadniających udzielenie mu ochrony tymczasowej. Informacje, obrazujące sytuację finansową stowarzyszenia przedstawiono dopiero na etapie postępowania zażaleniowego. Sąd I instancji nie miał wiedzy na ten temat, w związku z tym nie mógł dokonać oceny, czy uzasadniają one wydanie orzeczenia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji. Podkreślić należy, że zadaniem NSA nie jest ponowna ocena wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, uzupełnionego ewentualnie o okoliczności podniesione w zażaleniu, lecz kontrola postanowienia wydanego przez WSA. Wobec tego nie było podstaw, aby odnieść się do nowych okoliczności, powołanych w zażaleniu i uwzględnić je przy wydawaniu rozstrzygnięcia w przedmiocie zażalenia na postanowienie Sądu I instancji o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że zgodnie z art. 61 § 4 p.p.s.a. postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności wydane na podstawie art. 61 § 2 i 3 p.p.s.a., sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Gdyby zatem taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie, strona może wówczas przedstawić stosowną dokumentację wraz z nowym wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji. Wskazać przy tym należy, że braki wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu nie mogą być uzupełnione w zażaleniu, natomiast – jak wskazano powyżej – na każdym etapie postępowania może zostać złożony nowy wniosek o zastosowanie ochrony tymczasowej wraz z dokumentami uzasadniającymi rzeczywiste możliwości finansowe strony Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu zażalenia.