I GZ 203/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Hanna Kamińska po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia "E." Spółki z o.o. w M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia 7 grudnia 2015 r., sygn. akt I SA/Wr 461/13 w zakresie odrzucenia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi "E." Spółki z o.o. w M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] lutego 2013 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. postanowieniem z dnia 7 grudnia 2015 r., sygn. akt I SA/Wr 461/13, w punkcie 1. umorzył postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych oraz w punkcie 2. odrzucił skargę kasacyjną "E." Sp. z o.o. w M. od postanowienia WSA z dnia 23 lutego 2015 r. o odrzuceniu skargi tej spółki na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] lutego 2013 r. w przedmiocie podatku akcyzowego. Sąd I instancji wskazał, że pismem z dnia 27 marca 2015 r. skarżąca złożyła skargę kasacyjną od ww. postanowienia o odrzuceniu skargi, wnosząc jednocześnie o zwolnienie jej od kosztów sądowych. Było to kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w tej sprawie, po prawomocnych negatywnych dla strony rozstrzygnięciach WSA z dnia 7 lipca 2014 r., 23 lutego 2015 r., 18 sierpnia 2015 r. Zarządzeniem z dnia 9 listopada 2015 r. skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w wysokości 750 zł. W odpowiedzi na powyższe wezwanie strona, w terminie do uiszczenia wpisu sądowego, kolejny raz wniosła o zwolnienie jej od kosztów sądowych. Treść wniosku była zbieżna z treścią uprzednio złożonego formularza. Zdaniem WSA, w związku z bezskutecznym upływem terminu do uiszczenia wpisu sądowego, skargę kasacyjną należało odrzucić na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Sąd I instancji stwierdził, że na upływ terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej zakreślony w wezwaniu z dnia 9 listopada 2015 r. nie miał wpływu ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy, którego rozpoznanie Sąd uznał za zbędne w rozumieniu art. 249a p.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, wnosząc o jego zmianę poprzez przyjęcie skargi kasacyjnej z dnia 27 marca 2015 r., ewentualnie uchylenie zaskarżonego postanowienia w zakresie odrzucenia skargi kasacyjnej i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj.: 1) art. 178 p.p.s.a. w zw. z art. 220 § 3 p.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na odrzuceniu skargi kasacyjnej z dnia 27 marca 2015 r. z powołaniem się na okoliczność nieuiszczenia wpisu, pomimo złożenia przez skarżącą w zakreślonym terminie wniosku o przyznanie prawa pomocy, która to czynność wywołuje skutek tożsamy z uiszczeniem wpisu, 2) art. 249a p.p.p.s.a. poprzez błędne jego zastosowanie, polegające na nierozpoznaniu złożonego przez skarżącą wniosku o przyznanie prawa pomocy i w konsekwencji nieuzasadnionym umorzeniu postępowania w tym przedmiocie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że Sąd I instancji po prawomocnym zakończeniu postępowania z wniosku o przyznanie prawa pomocy i odmowie zwolnienia strony z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania (poprzez oddalenie przez NSA postanowieniem z dnia 15 października 2015 r., sygn. akt I GZ 673/15, zażalenia strony na postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy) ma obowiązek – stosownie do art. 220 § 1 p.p.s.a. – ponownie wezwać stronę do uiszczenia wpisu od skargi, wyznaczając ustawowy termin do dokonania tej czynności oraz wskazując rygor jej niewykonania. Jeżeli natomiast strona po doręczeniu jej takiego wezwania, a przed upływem siedmiodniowego terminu do zapłacenia należnych kosztów postępowania, wystąpi do sądu z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, należy stanąć na stanowisku, że bieg terminu do opłacenia skargi nie zostaje przerwany. Prawomocność postanowienia w sprawie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych oznacza obowiązek strony uiszczenia wymaganego wpisu (por. postanowienie SN z dnia 9 grudnia 2002 roku w sprawie o sygnaturze akt III RN 144/02 oraz postanowienie NSA z dnia 10 lipca 2014 r., II OZ 667/14). Od obowiązku tego nie zwalnia strony ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, do czego strona ma prawo w związku z art. 165 p.p.s.a. Ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu do uiszczenia wpisu wystosowanym do strony po wydaniu prawomocnego postanowienia odmawiającego zwolnienia od kosztów, nie uchyla skutków tego prawomocnego rozstrzygnięcia na toczące się postępowanie (por. postanowienie NSA z 10 maja 2010 r., II FZ 115/10, postanowienie NSA z 8 stycznia 2014 r., II GZ 761/13, postanowienie NSA z dnia 11 kwietnia 2013 r., I OSK 536/13). Ponadto, ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy, złożony w sytuacji gdy sąd prawomocnym postanowieniem ocenił, że skarżący nie spełnia przesłanek zwolnienia go z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania, nie przerywa biegu terminu do uiszczenia wpisu wskazanego przez Sąd w wezwaniu do dokonania tej czynności oraz nie chroni strony przed skutkami niezastosowania się do treści wezwania we wskazanym przez Sąd terminie. Dopiero bowiem wydanie przez Sąd prawomocnego postanowienia odmiennej treści w przedmiocie udzielania stronie prawa pomocy, skutkuje utratą mocy pierwszego postanowienia (porównaj postanowienie SN z dnia 24 kwietnia 1999 roku I CKN 146/98, OSNC 1999 Nr 11, poz. 196). Odmienne postępowanie sądu może prowadzić do uniemożliwienia prowadzenia postępowania wskutek rozpoznawania kolejnych wniosków strony o przyznanie prawa pomocy i skutkować nieuzasadnionym wydłużeniem postępowania, a nawet trudnością w jego zakończeniu orzeczeniem rozstrzygającym sprawę co do meritum. Należy także mieć na uwadze zasadę wyrażoną w art. 220 § 1 p.p.s.a., stosownie do której Sąd nie podejmuje żadnej czynności w stosunku do pisma, od którego strona nie uiściła należnej opłaty. Zgodnie z art. 220 § 3 p.p.s.a. konsekwencją nieuiszczenia należnego wpisu od skargi kasacyjnej jest odrzucenie tego środka zaskarżenia. Zatem, prawomocne postanowienie Sądu o odmowie zwolnienia strony z obowiązku ponoszenia kosztów oraz ponowne wezwanie do uiszczenia należnej opłaty, nie zwalnia strony od skutków niezastosowania się do tego wezwania, pomimo wystąpienia z kolejnym wnioskiem w tym przedmiocie. W tych okolicznościach Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Sąd I instancji zasadnie odrzucił skargę kasacyjną skarżącej z uwagi na niewykonanie zarządzenia z dnia 9 listopada 2015 r., tj. nieuiszczenie w wyznaczonym terminie, pomimo prawidłowego pouczenia, wpisu od tego środka zaskarżenia. Zatem zarzut naruszenia art. 220 § 3 p.p.s.a okazał się nieusprawiedliwiony. Jeśli chodzi o zarzut naruszenia art. 249a p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nie jest on zasadny, gdyż kwestia orzeczenia w przedmiocie umorzenia postępowania z wniosku o przyznanie prawa pomocy leży poza granicami niniejszego postępowania. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.