I GZ 2/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Piszczek po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia FH na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 19 września 2023 r. sygn. akt III SA/Gl 716/23 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi FH na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 4 lipca 2023 r., nr UP-477/2023 w przedmiocie umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z 19 września 2023 r., sygn. akt III SA/Gl 716/23, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2023.259 ze zm., dalej: p.p.s.a.) po rozpoznaniu wniosku FH (dalej: skarżący), odmówił wstrzymania wykonania decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 4 lipca 2023 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek, należności z tytułu składek w części finansowanej przez płatnika składek oraz odsetek za zwłokę od należności z tytułu składek w części finansowanej przez ubezpieczonych. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że przedmiotem skargi jest decyzja odmawiająca umorzenia należności z tytułu składek, względem których wierzycielem jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Decyzja ta utrzymuje w mocy decyzję tej treści wydaną w pierwszej instancji. Taka decyzja jest decyzją odmowną, która w żadnym stopniu nie zmienia rzeczywistości sprzed momentu jej wydania, nie podlega wykonaniu a tym samym nie można w jej wypadku mówić o wstrzymaniu wykonania. Skarżący wniósł zażalenie na postanowienie Sądu pierwszej instancji wskazując, że Sąd nie miał wszystkich informacji o stanie sytuacji finansowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Ochroną tymczasową mogą być objęte wyłącznie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają tego wykonania, a tym samym takie, które wywołują skutki materialnoprawne. Wykonalność dotyczy zatem aktów zobowiązujących, które ustalają dla ich adresatów nakazy powinnego zachowania lub zakazy określonego zachowania, aktów, na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i mocą którego zostają na niego nałożone określone obowiązki oraz aktów, na podstawie których jeden podmiot jest do czegoś zobowiązany, a drugi wyłącznie uprawniony (T. Woś (w:) T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 295 i n.). Cechy tej nie mają akty odmowne, jak również te z konstytutywnych aktów uprawniających, które nie wymagają żadnych działań ze strony uprawnionych podmiotów dla spowodowania określonego w nim stanu faktycznego lub prawnego (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2006, s. 186 i n.). Naczelny Sąd Administracyjny w pełni aprobuje stanowisko WSA, że przedmiotem wstrzymania mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania. Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w tym akcie. Nie każdy akt administracyjny kwalifikuje się do tak rozumianego wykonania i w związku z tym nie każdy wymaga wykonania (por. postanowienie NSA z 30 czerwca 2015 r. o sygn. akt II GZ 306/15, te orzeczenia oraz powoływane dalej dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie do Sądu I instancji zaskarżona została decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Taka decyzja, ze względu na zakres i charakter prawny, nie nadaje się do wykonania. Akt administracyjny, który będzie podlegał ocenie sądu administracyjnego pod kątem legalności, nie nakłada na stronę powinności określonego zachowania się, jak również nie przyznaje jej żadnego uprawnienia. Wobec tego, zaskarżone postanowienie organu nie podlega wykonaniu w trybie egzekucyjnym, a zatem Sąd I instancji prawidłowo nie uwzględnił wniosku skarżącego o wstrzymanie jego wykonalności (por. postanowienie NSA z 6 czerwca 2019 r., sygn. akt I GZ 169/19, postanowienie NSA z 25 kwietnia 2019 r., sygn. akt I GZ 100/19, tamże). Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.