I GZ 2/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 października 2022 r., sygn. akt V SA/Wa 1187/22 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 18 marca 2022 r., nr 1401-IEE1.711.1.281.2021.12.JŻ w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego postanawia: oddalić zażalenie.

M. W., wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 18 marca 2022 r. nr 1401-IEE1.711.281.2021.12.JŻ w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. W skardze na powyższe postanowienie organu odwoławczego Skarżąca wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 25 października 2022 r. sygn. akt V SA/Wa 1187/22 na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia. Sąd wskazał, że przedmiotem zaskarżenia w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie organu odwoławczego, utrzymujące w mocy postanowienie dotyczące odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. Konsekwencją wydanego postanowienia jest wprawdzie dalsze prowadzenie postępowania egzekucyjnego, jednakże podstawą prowadzonej egzekucji nie jest zaskarżone postanowienie. Nie jest ono zatem dla skarżącej źródłem obowiązku, gdyż nie nakłada na nią żadnych powinności określonego zachowania. Zaskarżone postanowienie jest aktem odmownym, nie zmienia ono wysokości powstałego wcześniej zobowiązania, a tym samym nie wywołuje żadnych bezpośrednich skutków w sferze praw, czy obowiązków materialnoprawnych i prowadzonego już postępowania egzekucyjnego. W związku z powyższym, nie stanowi ono aktu, który może podlegać wykonaniu. W konsekwencji, nie można orzec o wstrzymaniu jego wykonalności. M. W. złożyła zażalenie na postanowienie z 25 października 2022 r. wnosząc o jego uwzględnienie i zmianę postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Jednocześnie zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie: a) art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie przepisu w sytuacji, kiedy z okoliczności sprawy wynika bezspornie, że brak wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji może narazić na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków zwłaszcza, że zaskarżona decyzja w swojej treści w razie jej utrzymania doprowadzi do pozbawienia skarżącego źródła dochodów i środków do życia; b) art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. przez ich niezastosowanie w trakcie procedowania z uwzględnieniem konieczności stania przez organy administracji publicznej na straży praworządności, z urzędu zwłaszcza, że wbrew treści przepisu Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podjął wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli co w konsekwencji doprowadziło do wydania orzeczenia w sprawie w oparciu o wątpliwe dowody i stan faktyczny sprawy; c) art. 8 k.p.a. przez jego niezastosowanie i wydanie postanowienia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z dnia 25.10.2022 roku o nr V SA/Wa 1187/22 z pogwałceniem obowiązku prowadzenia postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, d) błędne ustalenia faktyczne przez uznanie, jakoby interes skarżącego nie został zagrożony przez niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w sytuacji, kiedy w istocie brak zabezpieczenia narazi skarżącą na popadnięcie w niedostatek i pozbawienie źródła dochodów. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, dalej "p.p.s.a.") sąd może na wniosek skarżącego wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, jeśli w wyniku ich wykonania zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przesłanką wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności może być jedynie szkoda (majątkowa, a także niemajątkowa), która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Przedmiotem wniosku o wstrzymanie, o którym mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wykonania wymagają. Nie można natomiast mówić o wykonaniu decyzji (postanowienia), jeżeli nie ma ona przedmiotu wykonania (węzła praw i obowiązków, który mógłby podlegać wykonaniu). Instytucja unormowana w art. 61 § 3 p.p.s.a. dotyczy zatem tylko takich sytuacji, gdy akt organu administracyjnego nakłada na stronę określone obowiązki i kiedy wykonanie rozstrzygnięcia organu może spowodować wystąpienie po stronie skarżącego znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 lipca 2008 r., sygn. akt II OZ 714/08). Do wykonania nie kwalifikują się natomiast te spośród aktów prawnych, które dla sprowadzenia stanu prawnego lub faktycznego w nich określonych nie wymagają czynności ze strony ich adresatów. W rzeczywistości więc problem wykonania aktu administracji dotyczy aktów zobowiązujących, ustalających dla ich adresatów nakazy powinnego zachowania lub zakazy określonego zachowania, aktów, na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i mocą którego zostają na niego nałożone obowiązki (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 kwietnia 2014 r., sygn. akt II FZ 470/14). Przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 18 marca 2022 r. odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego. Jest to postanowienie, które nie ma cech wykonalności, gdyż nie nakazuje stronie wykonania obowiązku. Stanowi ono rozstrzygnięcie proceduralne i jako takie nie wywiera skutku w sferze wykonalności decyzji, od której odwołanie wniesiono z uchybieniem terminu. Odnosząc się zatem do wniosku skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia, stwierdzić należy, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające wstrzymanie wykonania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie z 18 marca 2022 r. nie powoduje powstania żadnych skutków w sferze interesu prawnego strony, jak również nie nakłada na stronę skarżącą nowych praw lub obowiązków, które podlegałyby wykonaniu. Uwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania postanowienia o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego, sprowadzałoby się bowiem do zawieszenia mocy zaskarżonego aktu nie wywołującego skutków materialnoprawnych. W tym stanie sprawy, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekł jak w sentencji postanowienia.