I GZ 198/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 marca 2026 r. sygn. akt III SPP/Po 81/25 w zakresie odrzucenia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 11 lutego 2026 r. utrzymujące w mocy postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 23 grudnia 2025 r. w sprawie ze skargi J. G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 21 maja 2025 r. nr 1008/2025 w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z 23 marca 2026 r. sygn. akt III SPP/Po 81/25, na podstawie art. 197 § 2 w związku z art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej: p.p.s.a.), w sprawie ze skargi J. G. (dalej: skarżąca) na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 21 maja 2025 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek odrzucił zażalenie skarżącej na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 11 lutego 2026 r. W uzasadnieniu sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z 11 lutego 2026 r. sygn. akt. III SPP/Po 81/25, utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 23 grudnia 2025 r. Sąd wyjaśnił, że postanowienie sądu wydane w trybie art. 260 § 2 p.p.s.a. jest ostateczne i nie jest możliwe jego zaskarżenie. Zażalenie wniesione na takie postanowienie podlega odrzuceniu. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. Podkreślić należy, że nie wszystkie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego podlegają zaskarżeniu do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez złożenie środka odwoławczego (skargi kasacyjnej lub zażalenia). Zgodnie z art. 194 § 1 p.p.s.a. zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia wymienione w art. 194 § 1 pkt 1 – 10 p.p.s.a. Zażalenie przysługuje zatem wyłącznie wtedy, gdy przewiduje to przepis ustawowy. Żaden przepis prawa nie przewiduje jednak możliwości złożenia zażalenia na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego, wydane na podstawie art. 260 p.p.s.a., utrzymujące w mocy postanowienie referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy. Z art. 260 § 1 p.p.s.a. wynika, że rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy wojewódzki sąd administracyjny wydaje postanowienie, w którym zmienia albo utrzymuje w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego. W art. 260 § 2 zdanie drugie p.p.s.a. ustawodawca określił, że w takim postępowaniu wojewódzki sąd administracyjny orzeka jako sąd II instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Sformułowanie, że sąd orzeka jako "sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu" oznacza, że, po pierwsze, postępowanie w tej sprawie jest dwuinstancyjne, a, po drugie, że na postanowienia wydane w tej sytuacji przez wojewódzki sąd administracyjny nie przysługuje zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W sprawie ze skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 21 maja 2025 r. skarżąca złożyła 12 sierpnia 2025 r. wniosek o przyznanie prawa pomocy. Zarządzeniem z 19 września 2025 r. sygn. akt III SPP/Po 65/25, które doręczono skarżącej 6 października 2025 r., referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu pozostawił wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata bez rozpoznania. Wniosek skarżącej o zwolnienie w całości z wszystkich kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, zawarty w piśmie procesowym z 13 października 2025 r., zarejestrowany został pod sygnaturą III SPP/Po 81/25. Na mocy zarządzenia z 21 października 2025 r. wezwano skarżącą do przedłożenia dodatkowej dokumentacji. Powyższe wezwanie, doręczono skarżącej 10 listopada 2025 r. W odpowiedzi skarżąca złożyła 17 listopada 2025 r. (data stempla pocztowego) wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu. W wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego z 20 listopada 2025 r. wezwano skarżącą do uzupełnienia wniosku w terminie 10 dni od daty doręczenia wezwania. Wezwanie skarżąca odebrała osobiście 8 grudnia 2025 r. W odpowiedzi na wezwanie 18 grudnia 2025 r. (data stempla pocztowego) skarżąca przekazała orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, zaświadczenia lekarskie z 17 maja 2023 r., 23 lutego 2024 r. oraz 27 czerwca 2024 r., w których lekarz psychiatra stwierdził zaburzenia adaptacyjne, a także akt notarialny – umowa o ustaleniu rozdzielności majątkowej z mężem. Postanowieniem z 23 grudnia 2025 r. sygn. akt III SPP/Po 81/25, umorzono postępowanie w sprawie przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz odmówiono skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata. Skarżąca nie zgodziła się z tym zarządzeniem i złożyła od niego sprzeciw. Sprzeciw ten został następnie rozpoznany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, który wydając postanowienie z 11 lutego 2026 r. sygn. akt III SPP/Po 81/25, orzekał jako sąd II instancji i stosował odpowiednio przepisy o zażaleniu. Tym samym, wniosek o przyznanie prawa pomocy podlegał dwukrotnemu merytorycznemu rozpoznaniu. Ustawodawca nie przewidział w takiej sytuacji uprawnienia do złożenia zażalenia do Naczelnego Sądu Administracyjnego, więc Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu prawidłowo uznał, że zażalenie skarżącej z 9 marca 2026 r. (data stempla pocztowego) było niedopuszczalne i z tego powodu, na podstawie art. 178 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., podlegało odrzuceniu. Z powyżej wskazanych przepisów wynika bowiem, że wojewódzki sąd administracyjny ma obowiązek odrzucenia na posiedzeniu niejawnym zażalenia wniesionego po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalnego, jak również zażalenia, którego braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.