I GZ 198/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Salachna po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 kwietnia 2024 r. sygn. akt III SA/Wr 659/22 w zakresie odrzucenia skargi kasacyjnej J. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 19 września 2023 r. sygn. akt III SA/Wr 659/22 w sprawie ze skargi J. J. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 maja 2022 r. nr [...] w przedmiocie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (dalej: Sąd I instancji lub WSA) postanowieniem z 8 kwietnia 2024 r., sygn. akt III SA/Wr 659/22 odrzucił skargę kasacyjną J. J. (dalej: skarżący) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 19 września 2023 r., sygn. akt III SA/Wr 659/22 w sprawie ze skargi J. J. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 maja 2022 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarżący osobiście sporządził i wniósł skargę kasacyjną od wyroku z 19 września 2023 r., w konsekwencji czego podlegała odrzuceniu. Zażaleniu na powyższe postanowienie wniósł profesjonalny pełnomocnik skarżącego, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Wniósł też o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Zaskarżonemu postanowieniu w całości zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj.: 1) art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 177a p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi kasacyjnej bez uprzedniego wezwania strony do uzupełnienia braków formalnych w postaci braku zastosowania rygoru przewidzianego w art. 175 p.p.s.a., pomimo iż brak podpisu profesjonalnego pełnomocnika stanowi brak formalny podlegający usunięciu; 2) art. 140 § 1 p.p.s.a. poprzez brak pouczenia skarżącego, nieposiadającego profesjonalnego pełnomocnika, o konieczności sporządzenia i podpisania skargi kasacyjnej przez adwokata lub radcę prawnego, podczas gdy wskazany przepis implikuje konieczność udzielenia stronie wskazówek co do sposobu wniesienia środka odwoławczego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, z wyłączeniem przypadków, o których mowa w art. 58 § 1 pkt 2-4, art. 161 § 1 oraz art. 220 § 3 p.p.s.a., przysługuje skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Natomiast stosownie do art. 175 § 1 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego, z zastrzeżeniem art. 175 § 2 i 3 p.p.s.a. Obowiązek ustanowiony w art. 175 § 1 p.p.s.a. ma charakter bezwzględny, a więc brak zachowania przymusu adwokacko-radcowskiego przy sporządzeniu skargi kasacyjnej jest brakiem, który nie podlega uzupełnieniu. Przymus zastępstwa procesowego strony skarżącej wyłącza także możliwość sporządzenia skargi kasacyjnej osobiście przez stronę jak i przez inną osobę niż wymieniona w przywołanym przepisie. Skarga kasacyjna sporządzona przez osobę nieuprawnioną podlega odrzuceniu na podstawie art. 178 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna została podpisana przez skarżącego, który nie jest ani profesjonalnym pełnomocnikiem, ani osobą wskazaną w cytowanych przepisach. Brak zachowania przymusu adwokacko-radcowskiego przy sporządzeniu skargi kasacyjnej jest brakiem, który nie podlega uzupełnieniu (vide: postanowienie NSA z dnia 4 stycznia 2012 r., I OZ 1088/11; postanowienie NSA z dnia 5 kwietnia 2006 r., II OZ 349/06; dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Przymus zastępstwa procesowego strony skarżącej wyłącza możliwość sporządzenia skargi kasacyjnej osobiście przez stronę jak i przez inną osobę niż wymienioną w powołanym wyżej przepisie. W rozpatrywanej sprawie wraz z doręczeniem odpisu wyroku z dnia 19 września 2023 r., sygn. akt III SA/Wr 659/22 o oddaleniu skargi, skarżący został pouczony w piśmie przewodnim z 26 października 2023 r. o sposobie wniesienia skargi kasacyjnej, terminie, o wymogach formalnych jak również o przymusie adwokacko-radcowskiego przy sporządzeniu skargi kasacyjnej wynikającym z art. 175 § 1 p.p.s.a. W świetle przedstawionych okoliczności sprawy Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że brak zachowania przymusu adwokacko-radcowskiego przy sporządzeniu skargi kasacyjnej jest brakiem formalnym nieusuwalnym, a zatem WSA prawidłowo skargę kasacyjną odrzucił. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu dla skarżącego nie orzeczono, ponieważ według art. 254 § 1 p.p.s.a. wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej składa się do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego.