I GZ 195/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Salachna po rozpoznaniu w dniu 28 maja 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 listopada 2024 r. sygn. akt V SA/Wa 789/23 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 października 2023 r. sygn. akt V SA/Wa 789/23 w sprawie ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Siedlcach z dnia 9 lutego 2023 r. nr SKO.4000-2443/2022 w przedmiocie dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem podlegającej zwrotowi do budżetu gminy postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 8 listopada 2024 r., sygn. akt V SA/Wa 789/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I instancji) odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku WSA w Warszawie z dnia 27 października 2023 r. sygn. akt V SA/Wa 789/23 w sprawie ze skargi A. G. (dalej: skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Siedlcach z dnia 9 lutego 2023 r. w przedmiocie zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że wniosek o przywrócenie terminu na złożenie wniosku o uzasadnienie wyroku nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż w realiach sprawy nie można uznać, iż pełnomocnik skarżącej oraz sama skarżąca uprawdopodobnili brak swojego zawinienia w uchybieniu terminu do złożenia wskazanego wyżej wniosku. Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem pełnomocnik skarżącej złożył zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie, wnosząc o jego uchylenie w całości. W uzasadnieniu zażalenia wskazał, że sam fakt wyznaczenia posiedzenia Sądu nie rozstrzyga, czy posiedzenie takie się odbędzie i czy na takim posiedzeniu zapadnie orzeczenie. Normalną w tym zakresie jest praktyka oczekiwanie na doręczenie odpisu wyroku zapadłego na takim posiedzeniu, czego właśnie pełnomocnik oczekiwał licząc w tym zakresie na pełny profesjonalizm doręczyciela przesyłki. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.) jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu winno być wniesione w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 §1 p.p.s.a.). We wniosku tym strona zobowiązana jest do uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Jednocześnie z wnioskiem konieczne jest dokonanie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Kryterium braku winy, stanowiące przesłankę zasadności wniosku o przywrócenie terminu, polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. W myśl art. 88 p.p.s.a. spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna uchybienia terminowi istniała przez cały czas, aż do momentu jej ustania (B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2006, s. 207-209). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że o braku winy w niedopełnieniu obowiązku zachowania terminu do dokonania czynności procesowej można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody niedającej się przezwyciężyć. Oceniając wystąpienie powyższej przesłanki sąd obowiązany jest przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o własne interesy (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 270; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod redakcją R. Hausera, M. Wierzbowskiego, C. H. Beck 2013, s. 444-446). Powyższe oznacza, że strona składająca taki wniosek powinna wskazać na okoliczności, które nastąpiły nagle i niespodziewanie, uniemożliwiając jej prawidłowe dokonanie czynności procesowej. Przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in. stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej, należy brać pod rozwagę także okoliczności świadczące o podjęciu lub braku podjęcia przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Pełnomocnik skarżącej w zażaleniu podnosi jedynie, że nie został mu skutecznie doręczony odpis sentencji wyroku z 27 października 2023 r. Istotą argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu zażalenia jest próba podważenia prawidłowości doręczenia przesyłki zawierającej odpis sentencji wyroku, tj. spełnienia w okolicznościach sprawy przesłanek skuteczności doręczenia w trybie z art. 73 p.p.s.a., czyli poprzez awizo. W związku z czym pełnomocnik skarżącej nie posiadał bezpośredniej wiedzy co do próby doręczenia wskazanej przesyłki, a tym samym nie mógł podjąć koniecznych czynności procesowych w sprawie. Należy uznać, że Sąd I instancji prawidłowo nadał przesyłkę z odpisem sentencji wyroku do pełnomocnika skarżącej, na adres widniejący w aktach sprawy. Ze znajdującej się w aktach koperty (karta akt sądowych nr 51), w której na adres pełnomocnika skarżącej został nadany odpis sentencji wyroku oraz załączonego do niej dokumentu zwrotnego potwierdzenia odbioru (z.p.o.) wynika, iż z powodu niedoręczenia przesyłki, nastąpiło jej dwukrotne awizowanie w dniach 3 i 13 listopada 2023 r. Z z.p.o. wynika również, że przesyłkę pozostawiono w urzędzie pocztowym, o czym w dniu 3 listopada 2023 r. poinformowano adresata poprzez umieszczenie zawiadomienia w drzwiach adresata. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji zasadnie odmówił skarżącej przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o uzasadnienie wyroku, ponieważ bierność pełnomocnika skarżącej we wskazanym zakresie, tj. w dokonaniu czynności procesowej w postaci złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w przewidzianym do tego ustawowym terminie stanowiła niedopełnienie ciążącego na nim obowiązku dbania o interesy swojego mocodawcy. Przedstawiona argumentacja nie dosyć, że nie wyłącza jego winy w zaistniałym uchybieniu, to jeszcze świadczy o niezachowaniu należytej staranności i niedbalstwie pełnomocnika. Okoliczności te w żadnej mierze nie mogą usprawiedliwić jego działania. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że brak właściwej reakcji ustanowionego w sprawie pełnomocnika skarżącej miał wpływ na prowadzoną przez niego sprawę klientki, a w sprawie nie została przedstawiona żadna okoliczność wyłączająca jego winę w niedochowaniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Zaniedbania profesjonalnego pełnomocnika w żaden sposób nie można kwalifikować jako brak winy, będącego przesłanką przywrócenia uchybionego terminu. Nie można bowiem skutecznie powoływać się na brak winy w uchybieniu terminu, jeśli nie zaistniały przeszkody uniemożliwiające dokonanie czynności w sposób prawidłowy. W ocenie sądu kasacyjnego, okoliczności podanych przez pełnomocnika nie można zaliczyć do tych, które warunkują przywrócenie terminu. Nie są to bowiem okoliczności obiektywne, lecz uzależnione od strony (w tym przypadku reprezentowanej przez pełnomocnika profesjonalnego),a więc subiektywne. W konsekwencji przyjąć należało, że pełnomocnik skarżącej wnoszący zażalenie nie wykazał przesłanek z art. 87 § 2 p.p.s.a., i tym samym nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia wniosku o uzasadnienie wyroku. Zatem stanowisko Sądu I instancji należy uznać za prawidłowe. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.