I GZ 194/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 kwietnia 2024 r. sygn. akt VIII SPP/Wa 4/24 w zakresie odrzucenia zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 marca 2024 r. sygn. akt VIII SPP/Wa 4/24 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Radomiu z dnia [...] marca 2023 r. znak: [...] w przedmiocie dofinansowania ze środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 30 kwietnia 2024 r., sygn. akt VIII SPP/Wa 4/24, odrzucił zażalenie J. W. na postanowienie tego Sądu z 15 marca 2024 r. sygn. akt VIII SPP/Wa 4/24, którym utrzymano w mocy postanowienie referendarza sądowego z 1 lutego 2024 r. sygn. akt VIII SPP/Wa 4/24 o odmowie przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z 1 lutego 2024 r. sygn. akt VIII SPP/Wa 4/24, referendarz sądowy odmówił J. W. (dalej: skarżący) przyznania prawa pomocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 15 marca 2024 r., po rozpoznaniu sprzeciwu skarżącego, utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego z 1 lutego 2024 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy. Powyższe postanowienie zostało skarżącemu doręczone z błędnym pouczeniem o przysługującym prawie do wniesienia zażalenia. Na skutek wniesionego przez skarżącego zażalenia, Sąd I instancji postanowieniem z 30 kwietnia 2024 r., odrzucił zażalenie. Uzasadniając odrzucenie zażalenia skarżącego na ww. postanowienie Sąd I instancji podkreślił, że wniesiony środek odwoławczy jest niedopuszczalny. Rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień referendarza sądowego, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634; dalej: "p.p.s.a.") sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Przy rozpoznaniu sprzeciwu sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zdaniem Sądu błędne pouczenie o możliwości wniesienia zażalenia od powyższego postanowienia, mogące sugerować skarżącemu dopuszczalność tego środka zaskarżenia, nie tworzy prawa do zaskarżenia orzeczenia tym środkiem zaskarżenia, gdyż nie może ono prowadzić do merytorycznego rozpoznania zażalenia. Skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie wnosząc o jego uchylenie jednocześnie zarzucając "naruszenie zasady zaufania jednostki do Państwa" oraz brak pouczenia o terminie złożenia skargi kasacyjnej w przypadku zakończonego postępowania w przedmiocie prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu z 30 kwietnia 2024 r., sygn. akt VIII SPP/Wa 4/24 prawidłowo uznał, że zażalenie skarżącego było niedopuszczalne. Należy podkreślić, że żaden przepis ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje możliwości złożenia zażalenia na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego wydanego na podstawie art. 260 p.p.s.a., utrzymującego w mocy postanowienie referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy. Z art. 260 § 1 p.p.s.a. wynika, że rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy wojewódzki sąd administracyjny wydaje postanowienie, w którym zmienia albo utrzymuje w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego. W art. 260 § 2 (in fine) p.p.s.a. ustawodawca określił, że w takim postępowaniu wojewódzki sąd administracyjny orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. W sprawie wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy został rozpoznany – zgodnie z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. – przez referendarza sądowego postanowieniem z 1 lutego 2024 r. Skarżący nie zgodził się z tym rozstrzygnięciem, składając od niego sprzeciw. Ten środek zaskarżenia został następnie rozpoznany przez Sąd I instancji, który wydając postanowienie z 15 marca 2024 r. orzekał jako sąd drugiej instancji i stosował odpowiednio przepisy o zażaleniu. Tym samym wniosek o przyznanie prawa pomocy podlegał dwukrotnemu merytorycznemu rozpoznaniu – przez referendarza i przez Sąd I instancji. Ustawodawca nie przewidział uprawnienia do złożenia zażalenia od postanowienia sądu administracyjnego wydanego na skutek wniesionego sprzeciwu. Stąd Sąd I instancji prawidłowo uznał, że zażalenie skarżącego było niedopuszczalne i z tego powodu podlegało odrzuceniu na podstawie art. 178 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., mimo że skarżący został błędnie przez Sąd I instancji pouczony o przysługującym mu zażaleniu. Z przepisów tych wynika bowiem, że wojewódzki sąd administracyjny ma obowiązek odrzucenia na posiedzeniu niejawnym zażalenia wniesionego po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalnego, jak również zażalenia, którego braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Odnosząc się do pozostałych wywodów skarżącego odnośnie braku pouczenia o terminie złożenia skargi kasacyjnej w przypadku zakończonego postępowania w przedmiocie prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika z urzędu i zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych, Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że zgodnie z art. 177 § 6 p.p.s.a., który stanowi, że w przypadku odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego na wniosek, o którym mowa w § 3, bieg terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nie może rozpocząć się wcześniej niż od dnia doręczenia stronie postanowienia, a jeżeli strona wniesie środek zaskarżenia na to postanowienie - wcześniej niż od dnia doręczenia postanowienia kończącego postępowanie w tym przedmiocie. Wobec powyższego, kiedy sprawa jest na etapie postępowania międzyinstancyjnego, co ma miejsce w rozpoznawanej sprawie, uznać należy, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej w tej sprawie nie rozpoczął biegu na podstawie art. 177 § 6 p.p.s.a. Skoro odpis wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony skarżącemu 18 grudnia 2023 r., a w dacie 3 stycznia 2024 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, to termin do wniesienia skargi kasacyjnej został zawieszony i rozpocznie bieg od momentu doręczenia niniejszego postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.