I GZ 194/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 3 marca 2023 r. sygn. akt III SA/Po 430/22 o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu do skargi na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z dnia 14 marca 2022 r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z 3 marca 2023 r. sygn. akt III SA/Po 430/22 odrzucił wniosek [...] o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z 14 marca 2022 r. w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie sprawy: Skarżąca wniosła skargę na ww. decyzję. Jednocześnie wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. WSA w Poznaniu postanowieniem z 2 września 2022 r. utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego WSA w Poznaniu z 16 sierpnia 2022 r. o odmowie przyznania skarżącej prawa pomocy . Sąd wezwał skarżącą do wykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi. Wezwanie uznano za doręczone skarżącej w dniu 26 września 2022 r. Wpisu od skargi nie uiszczono. WSA w Poznaniu postanowieniem z 18 października 2022 r., odrzucił skargę z uwagi na nieuiszczenie wpisu do skargi w terminie. W dniu 28 października 2022 r. skarżąca uiściła wpis od skargi i jednocześnie wniosła zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi oraz o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi strona podniosła, że była chora na COVID-19 od 26 września 2022 r. do 3 października 2022 r. i nie mogła posłużyć się domownikami, aby uniknąć ewentualnego ich zarażenia. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 11 stycznia 2023 r. oddalił zażalenie. Uzasadniając wniosek o odrzucenie wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi WSA w Poznaniu podkreślił, że ten był spóźniony. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329), dalej: p.p.s.a.). Z wniosku o przywrócenie terminu wynika, że strona była chora do 3 października 2022 r., w którym to dniu ustała przyczyna uchybienia terminu. Od 4 października 2022 r. zaczął zatem biec siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, który upłynął 10 października 2022 r. Wniosek złożono 28 października 2022 r. Strona złożyła zażalenie na powyższe orzeczenie wnosząc o jego uchylenie. W uzasadnieniu wskazała, że 21 października 2022 r. był pierwszym dniem, kiedy skarżąca uzyskała negatywny wynik na Covid-19 i ustała przyczyna uchybienia terminu. Zatem od 21 października 2022 r. zaczął biec siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Wówczas istniała pewność, że skarżąca nie jest zakażona i nie zarazi innych osób podczas wysyłania (nadawania) korespondencji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest uzasadnione. Zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest bezskuteczność czynności podjętych przez stronę po terminie. Zasada ta nie ma jednak charakteru bezwzględnego, zgodnie bowiem z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy sąd, na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). Z brzmienia powołanych przepisów wynika, że Sąd w pierwszej kolejności ocenia, czy wniosek o przywrócenie terminu został wniesiony z zachowaniem terminu. Dopiero w razie uznania, że termin ten został zachowany, badaniu podlegają przesłanki uprawdopodobniające brak winy w uchybieniu terminu do dokonania danej czynności procesowej. Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że ustaleniu podlega moment, w którym w rzeczywistości (obiektywnie) ustała przyczyna uchybienia terminu do dokonania czynności procesowej. W doktrynie podkreśla się, że oczywiste jest, iż analizując tę okoliczność, sąd nie przeprowadza postępowania dowodowego z własnej inicjatywy, ale zasadniczo zobligowany jest opierać się na twierdzeniach wnioskodawcy popartych stosownymi dowodami, a także dowodami zgromadzonymi w toku całego postępowania. Jeżeli na skutek zbadania wszystkich okoliczności sąd dojdzie do przekonania, że przyczyna niezawinionego uchybienia terminowi ustała wcześniej, niż wskazuje wnioskodawca, ustala, czy mimo to wniosek został złożony w terminie siedmiodniowym od tej daty. Pozytywny wynik przeprowadzonej analizy powoduje, że Sąd w dalszej kolejności bada wniosek merytorycznie. Jeżeli zaś dojdzie do przekonania, że strona dokonała wspomnianej czynności po upływie siedmiodniowego terminu, wniosek podlega odrzuceniu. (Babiarz S. (red.), Postępowanie sądowoadministracyjne w praktyce, LEX 2015). Użytego w art. 87 § 1 p.p.s.a. określenia "od czasu ustania przyczyny" nie można utożsamiać z chwilą, w której strona dowiedziała się o uchybieniu terminowi (por. postanowienie NSA z 23 stycznia 2015 r. II FZ 2065/14;). Siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu rozpoczyna bieg od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jest to więc okoliczność obiektywnie istniejąca, niezależnie od poglądów i stanowiska strony (por. postanowienie NSA z 16 października 2013 r., I OZ 805/13). Odmienne poglądy w tym zakresie, wobec jednoznacznej treści przepisu, nie znajdują uzasadnienia. Dodatkowo należy podnieść, że termin, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a., jest terminem przywracalnym. Nie ma więc żadnych przeszkód prawnych, aby strona, która o przekroczeniu terminu dowiedziała się po dacie ustania przyczyny, złożyła wniosek o przywrócenie tego terminu (Dauter Bogusław, Kabat Andrzej, Niezgódka-Medek Małgorzata, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. II; LEX/el. 2021). Odnosząc się do zarzutów zażalenia zauważyć należy, iż skarżąca swoją argumentację opierała na fakcie, że 21 października 2022 r. był pierwszym dniem, kiedy skarżąca uzyskała negatywny wynik na Covid-19 i wówczas ustała przyczyna uchybienia terminu. Tymczasem z wniosku o przywrócenie terminu wynika, że strona była chora na COVID-19 w okresie od 26 września 2022 r. do 3 października 2022 r. W tym dniu obiektywnie ustała przyczyna uchybienia terminu do dokonania czynności procesowej. Co za tym idzie od 4 października 2022 r. zaczął zatem biec siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, który upłynął 10 października 2022 r. Wniosek złożono 28 października 2022 r. co za tym idzie z uchybieniem terminu. Autorka zażalenia nie uprawdopodobniła (przykładowo dokumentem źródłowym w postaci zaświadczenia lekarskiego) dlaczego dopiero od dnia 21 października 2022 r., zaczął biec siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Powyższe z tym założeniem, że strona była chora do 3 października 2022 r. jak sama wskazała we wniosku. W związku z powyższym prawidłowo Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu ocenił, że wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi podlegał odrzuceniu na podstawie art. 88 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.