I GZ 193/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 5 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 kwietnia 2024 r. sygn. akt III SA/Po 79/24 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie wszczęcia postępowania w przedmiocie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z 5 kwietnia 2024 r., sygn. akt III SA/Po 79/24 odrzucił skargę M. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] grudnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie wszczęcia postępowania w przedmiocie umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że M. K. (dalej: "skarżący") został wezwany do usunięcia braków formalnych skargi poprzez jej podpisanie i podanie numeru PESEL. Przesyłka zawierająca ww. wezwanie po dwukrotnym awizowaniu została uznana za doręczoną w dniu 18 marca 2024 r. W zakreślonym terminie, skarżący nie uzupełnił braków formalnych skargi. W tej sytuacji Sąd skargę odrzucił, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 w zw. z art. 46 § 1 pkt 4 i art. 46 § 2 pkt 1 lit. b) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2023 r., poz. 1634 z późn. zm.; dalej: "p.p.s.a."). Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie. W uzasadnieniu wskazał, że nie otrzymał wezwania Sądu I instancji do uzupełnienia braków formalnych skargi. Zaznaczył, że prawdopodobną przyczyną nie otrzymania korespondencji sądowej bądź awizo było niewłaściwe działanie Poczty Polskiej. W piśmie z 25 maja 2024 r. (doprecyzowanym na skutek wezwania WSA w Poznaniu) skarżący złożył również wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Kwestią sporną w sprawie jest, czy wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi zostało prawidłowo doręczone skarżącemu w trybie art. 73 p.p.s.a. Warunkiem odrzucenia skargi w opisanej wyżej sytuacji jest bezskuteczny upływ ustawowego terminu do uzupełnienia braków formalnych tego pisma. W niniejszej sprawie skarżący zarzuca Sądowi I instancji, że wbrew jego twierdzeniom nie zostało mu skutecznie doręczone wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi z uwagi na wadliwe działanie Poczty Polskiej, której pracownik nie pozostawił pod wskazanym adresem do korespondencji żadnego zawiadomienia o możliwości odebrania przesyłki. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego akta sprawy i lakoniczna argumentacja przedstawiona na tę okoliczność przez skarżącego – pozwala uznać, że w niniejszej sprawie ziściły się przesłanki do zastosowania instytucji doręczenia zastępczego uregulowanej w art. 73 p.p.s.a. Sposób doręczania pism sądowych, w tym wezwań, w razie niemożności doręczenia pisma do rąk własnych lub innych upoważnionych osób został uregulowany w art. 73 p.p.s.a. Przepis § 1 tego artykułu stanowi, że w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65–72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zgodnie natomiast z art. 73 § 2 p.p.s.a. zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. Natomiast w myśl art. 73 § 3 p.p.s.a. w przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Wreszcie, § 4 tej regulacji stanowi, że doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1. Powyższe przepisy określają warunki, które muszą zostać spełnione, aby sąd mógł przyjąć fikcję doręczenia, tj. stwierdzić, że na mocy ustawy pismo nieodebrane przez stronę traktuje się jako prawidłowo doręczone. W myśl powyższych przepisów powinny zostać spełnione ku temu następujące przesłanki: wystąpienie niemożności doręczenia pisma w inny sposób, dwukrotne awizowanie pisma w odpowiednim czasie, a także upływ 14-dniowego terminu od pozostawienia pierwszego zawiadomienia o możliwości odebrania pisma w placówce pocztowej. Analiza zwróconej do sądu przesyłki zawierającej wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi (k. 20 akt sądowych) wskazuje, że przesyłka została awizowana 4 marca 2024 r. i jednocześnie w oddawczej skrzynce pocztowej umieszczono zawiadomienie o pozostawieniu przesyłki w UP. Następnie przesyłkę awizowano powtórnie 12 marca 2024 r. Wobec niepodjęcia przesyłki po jej dwukrotnym awizowaniu zarządzeniem z 25 marca 2024 r. przesyłkę uznano za doręczoną w trybie art. 73 § 4 p.p.s.a. z dniem 18 marca 2024 r. (vide. koperta). Siedmiodniowy termin na wykonanie wezwania do złożenia dokumentów upłynął zatem 25 marca 2024 r. W zakreślonym terminie skarżący nie uzupełnił braków formalnych skargi. Skarżący wskazał, że nie został skutecznie wezwany do uzupełnienia braków formalnych z powodu wystąpienia nieprawidłowości działania Poczty Polskiej S.A. przy doręczeniu przedmiotowej przesyłki sądowej. Istotą argumentacji przedstawionej w uzasadnieniu zażalenia jest próba podważenia prawidłowości doręczenia przesyłki zawierającej wezwanie, tj. spełnienia w okolicznościach sprawy przesłanek skuteczności doręczenia w trybie z art. 73 p.p.s.a., czyli poprzez awizo. Skarżący kwestionuje fakt prawidłowej awizacji wskazując na brak awiza w skrzynce pocztowej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, twierdzenie skarżącego dotyczące nieotrzymania wezwania nie mogło skutecznie podważyć domniemania doręczenia zastępczego. Domniemanie faktyczne wynikające z art. 73 p.p.s.a. może być obalone wówczas, gdy adresat pisma wykaże, iż dane wynikające z dowodu doręczenia nie są zgodne z rzeczywistością. Zwrotne potwierdzenie odbioru jest dokumentem urzędowym, jeśli jest sporządzone w przepisanej formie przez uprawniony do tego podmiot, stanowi dowód tego, co zostało w nim zaświadczone i korzysta z domniemania prawdziwości. Samo twierdzenie strony, że nie otrzymała ona awizo jest niewystarczające do obalenia tego domniemania. Domniemanie doręczenia przesyłki może być obalone, gdy adresat pisma wykaże, że dane wynikające z dowodu doręczenia są niezgodne z rzeczywistością. W konsekwencji nie mogły odnieść skutku argumenty zażalenia o braku awiza w pocztowej skrzynce oddawczej, gdyż adnotacje zamieszczone na kopercie zwróconej do Sądu oraz na zwrotnym potwierdzeniu odbioru zaprzeczają twierdzeniom strony w tym zakresie. Na kopercie i zwrotnym potwierdzeniu odbioru widnieje bowiem adnotacja o dwukrotnym awizowaniu przesyłki ze wskazaniem przez doręczyciela punkt 2 ww. ZPO, gdzie wyraźnie zakreślono, iż zawiadomienie (pierwsze awizo) umieszczono w oddawczej skrzynce pocztowej. Przyjęcie, wyłącznie na podstawie twierdzenia skarżącego, że w sprawie urzędnik pocztowy nie pozostawił awizo przesyłki sądowej zawierającej wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi, prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji doręczenia zastępczego. W każdej bowiem sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w trybie zastępczym poprzez zwykłe oświadczenie, że awizo nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej (postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 21 listopada 2018 r., sygn. akt II OZ 1176/18; z 27 kwietnia 2017 r., sygn. akt II GZ 316/17; z 25 sierpnia 2021 r., sygn. akt I FZ 89/21; z 20 października 2021 r., sygn. akt I GZ 315/21). Dlatego należy podkreślić, że domniemanie doręczenia przesyłki jest domniemaniem usuwalnym, lecz może zostać obalone przeciwdowodem, którego w tym postępowaniu nie przedstawiono. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że skarżący nie zgłosił żadnej reklamacji doręczenia przesyłki. Taka reklamacja byłaby natomiast wskazana w sytuacji, gdy za przypuszczalną przyczynę braku doręczenia korespondencji skarżący uważa wadliwe działanie operatora pocztowego. Procedura reklamacyjna mogłaby wyjaśnić powstałe u skarżącego przypuszczenia i uprawdopodobnić brak jego winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi ze względu na nieotrzymanie przesyłki. Na marginesie wypada zauważyć, że Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów w uchwale z 3 lipca 2023 r., sygn. akt II GPS 3/22 stwierdził, że niezachowanie, określonego w art. 46 § 2 pkt 1 lit. b p.p.s.a. wymogu podania w skardze, będącej pierwszym pismem w sprawie, numeru PESEL, jest brakiem formalnym, który powinien być uzupełniony w trybie art. 49 § 1 w związku z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., bez względu na to czy numer ten znajduje się w aktach administracyjnych, którymi dysponuje sąd. Jednocześnie zauważenia wymaga, że właściwy do rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu w tej sprawie jest Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu, który rozpozna wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi po zwrocie akt przez Naczelny Sąd Administracyjny. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.