I GZ 192/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Michał Kowalski po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A sp. z o.o. w P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 marca 2023 r. sygn. akt V SA/Wa 3024/22 w zakresie odrzucenia skargi i zwrotu wpisu sądowego w sprawie ze skargi A sp. z o.o. w P. na decyzję Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 30 września 2022 r. znak KWT.73.7.2022 w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za zastosowanie taryfy za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 17 marca 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 3024/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę A sp. z o. o. z siedzibą w P. na decyzję Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie z dnia 30 września 2022 r. znak KWT.73.7.2022 w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za zastosowanie taryfy za zbiorowe zaopatrzenie w wodę i zbiorowe odprowadzanie ścieków oraz postanowił zwrócić skarżącemu kwotę 1 315 zł tytułem wpisu sądowego od skargi. Podstawę orzeczenia stanowił art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej "p.p.s.a.") oraz art. 232 § 1 pkt 1 i § 2 p.p.s.a. Jak wskazano w uzasadnieniu orzeczenia, w dniu 18 października 2022 r. skarżąca, reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na wskazaną wcześniej decyzję Prezesa Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie. W związku z tym, że pełnomocnik nie załączył do skargi żadnych dokumentów z których wynikałoby jego umocowanie do reprezentowania spółki, na mocy zarządzenia z dnia 16 grudnia 2022 r. został wezwany do uzupełnienia braków formalnych skargi, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi, poprzez: złożenie pełnomocnictwa procesowego do reprezentowania strony skarżącej przed sądami administracyjnymi i potwierdzającego umocowanie do sporządzenia i wniesienia skargi oraz złożenie dokumentu określającego umocowanie do udzielenia pełnomocnictwa procesowego tj. odpisu pełnego z KRS. Wezwanie powyższe zostało przez pełnomocnika odebrane w dniu 24 stycznia 2023 r. (k. 37). W terminie otwartym do uzupełnienia braków, radca prawny przedłożył dokument pełnomocnictwa udzielonego w dniu 2 listopada 2022 r. przez prezesa zarządu spółki K. J. oraz Informację odpowiadającą odpisowi pełnemu z Rejestru przedsiębiorców Spółki (k. 45 i następ.). W związku z powyższym, na mocy zarządzenia z dnia 17 lutego 2023 r. ww. radca prawny ponownie został wezwany, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi, do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez: nadesłanie dokumentu (np. uchwały) potwierdzającego sposób reprezentacji i umocowanie osoby uprawnionej do reprezentacji strony skarżącej w dacie udzielenia pełnomocnictwa procesowego. Jednocześnie poinformowano, że z nadesłanego odpisu pełnego KRS strony skarżącej nie wynika, że K. J. był uprawniony jako prezes zarządu B sp. z o.o. w P. do reprezentacji skarżącej w dniu 2 listopada 2022 r. tj. w dacie udzielenia pełnomocnictwa procesowego załączonego do pisma z 31 stycznia 2023 r., który stanowił odpowiedź na wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi. Z przedłożonego dokumentu wynika natomiast, że K. J. jest prezesem zarządu od dnia 30 listopada 2022 r., więc nadesłany odpis KRS strony skarżącej nie potwierdza jego umocowania do reprezentacji strony w dacie dokumentu pełnomocnictwa. Wezwanie to zostało pełnomocnikowi strony doręczone 27 lutego 2023 r. Termin siedmiu dni upływał zatem 6 marca 2023 r. (poniedziałek). W terminie otwartym do uzupełnia braku skargi ponownie nadesłano do tut. Sądu dokument pełnomocnictwa z dnia 2 listopada 2022 r. Zażalenie na przedmiotowe postanowienie wniosła spółka zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: - art. 7 p.p.s.a. poprzez uznanie, że niezałączenie pełnego odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego z daty udzielenia pełnomocnictwa procesowego stanowi brak formalny skargi, a tym samym przedłużenie postępowania uniemożliwiające szybkie załatwienie sprawy, - art. 28 § 1 p.p.s.a. poprzez bezpodstawne przyjęcie, że pełnomocnik skarżącej nie wykazał umocowania osoby uprawnionej do reprezentowania spółki, - art. 49 § 1 p.p.s.a. w zw. art. 106 § 3 p.p.s.a. przez wezwanie pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia braków formalnych skargi zamiast sprawdzenia powstałych wątpliwości co do umocowania osoby udzielającej pełnomocnictwa do działania w imieniu spółki w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a., - art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w zw. z art. 49 § 1 i art. 29 p.p.s.a. przez odrzucenie skargi pomimo, iż w wyznaczonym terminie w sposób wystarczający wykazano umocowanie osoby udzielającej pełnomocnictwa do działania w imieniu spółki w dacie jego udzielenia, - art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. poprzez nieuzasadnione odrzucenie skargi, a w konsekwencji pozbawienie spółki możliwości dochodzenia swych praw na drodze sądowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 28 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej: "p.p.s.a") osoby prawne oraz jednostki organizacyjne mające zdolność sądową dokonują czynności w postępowaniu przez organy albo osoby uprawnione do działania w ich imieniu. Przedstawiciel ustawowy lub organ albo osoby, o których mowa w art. 28 p.p.s.a., mają obowiązek wykazać swoje umocowanie dokumentem przy pierwszej czynności w postępowaniu (art. 29 p.p.s.a.). Stosownie zaś do treści art. 37 § 1 p.p.s.a. pełnomocnik zobowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub uwierzytelniony odpis pełnomocnictwa. Z przepisów tych wynika, że wykazanie przez pełnomocnika procesowego umocowania do reprezentowania strony będącej osobą prawną wymaga złożenia nie tylko dokumentu pełnomocnictwa podpisanego przez osoby działające w imieniu tej osoby prawnej, ale także dokumentu potwierdzającego umocowanie tych osób do działania w imieniu osoby prawnej. Brak dokumentu stwierdzającego umocowanie do reprezentacji strony (art. 29 p.p.s.a.) stanowi brak formalny, podlegający usunięciu w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. Niewykonanie w terminie nałożonego przez sąd obowiązku przedstawienia dokumentu powoduje odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Podkreślić należy, że wykonanie obowiązku z art. 29 w zw. z art. 28 § 1 i art. 37 § 1 p.p.s.a. ma doniosłe znaczenie procesowe. Należyte wykonanie wskazanego obowiązku daje pewność sądowi, że dany pełnomocnik jest rzeczywiście upoważniony do dokonania określonej czynności procesowej, a ponadto stanowi gwarancję dla strony, że będzie należycie reprezentowana w toczącym się postępowaniu. Wskazane przepisy nabierają szczególnego znaczenia zwłaszcza jeżeli uwzględnić poważne konsekwencje jakie mogą mieć miejsce, gdyby nie interpretować ich w sposób ścisły, czyli tak jak to uczynił sąd pierwszej instancji. Zgodnie z art. 183 § 2 pkt 2 p.p.s.a. nienależyte umocowanie pełnomocnika powoduje nieważność postępowania. Również zgodnie z treścią art. 271 pkt 2 p.p.s.a nienależyta reprezentacja strony, której przejawem jest działanie w jej imieniu nieumocowanej osoby, stanowi przesłankę do wznowienia postępowania z powodu jego nieważności. W niniejszej sprawie skarżąca została wezwana dwukrotnie do usunięcia braków formalnych złożonej skargi poprzez złożenie dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu określającego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej na dzień podpisania skargi – odpisu z KRS, z którego wynikałoby uprawnienie do wniesienia skargi, a także została pouczona o skutkach niezastosowania się do tego wezwania w zakreślonym terminie. W drugim wezwaniu wskazano, że z nadesłanego odpisu KRS nie wynika aby K. J. był uprawniony jako prezes zarządu B sp. z o.o. w P. do reprezentacji skarżącej w dniu 2 listopada 2022 r. tj. w dacie udzielenia pełnomocnictwa procesowego załączonego do pisma z 31 stycznia 2023 r., które stanowiła odpowiedź na wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi. Z przedłożonego dokumentu wynika natomiast, że jest prezesem zarządu od 30 listopada 2022 r., więc nadesłany odpis KRS strony skarżącej nie potwierdza jego umocowania do reprezentacji strony w dacie dokumentu pełnomocnictwa. Wyraźnie w wezwaniu wskazano również, że strona dla potwierdzenia umocowania K. J. powinna nadesłać uchwałę o jego powołaniu na stanowisko prezesa spółki. Pełnomocnik skarżącej spółki w zażaleniu zarzuca Sądowi I instancji, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnym musi być precyzyjne oraz, że nie wiadomo czego oczekiwał Sąd w przedmiotowej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny odnosząc się do tak postawionej tezy stwierdza, że Sąd I instancji bardzo szczegółowo określił na czym polega brak, który należało uzupełnić. W wezwaniu z dnia 21 lutego 2023 r. na podstawie zarządzenia z dnia 17 lutego 2023 r. jak już wyżej wspomniano dokładnie opisano, co wynika z KRS i czego brakuje. Pojawiła się również wyraźna sugestia, że uchwała będzie dokumentem rozwiewającym wszelkie wątpliwości. Uchwała została dołączona dopiero do zażalenia, co powoduje że nie może wywrzeć skutków prawnych jako brak uzupełniony po terminie. Profesjonalny pełnomocnik, jakim jest adwokat lub radca prawny, podlega większym wymaganiom w związku z posiadaną przez siebie wiedzą z zakresu prawa i znajomością procedury sądowej (postanowienie NSA z 11 marca 2009 r., I OZ 198/09; postanowienie NSA z 3 marca 2009 r., I OZ 155/09; postanowienie z 9 maja 2006 r., II OZ 468/06, CBOSA), toteż w stosunku do tych podmiotów znajdują zastosowanie podwyższone standardy rzetelności. Z tego względu pełnomocnicy, zarówno działając samodzielnie, jak również posługując się osobami trzecimi, powinni dołożyć należytej staranności przy podejmowaniu wszelkich działań na rzecz mocodawcy. Wiąże się to z odpowiedzialnością za prowadzenie sprawy strony oraz odpowiedzialnością za prawidłowy przebieg całego postępowania sądowego (postanowienie NSA z 26 sierpnia 2009 r., II GZ 184/09). Podkreślenia wymaga również, w nawiązaniu do dalszych wywodów zażalenia, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, błędy pełnomocnika obarczają jego mocodawcę. Odstępstwo od tej zasady mogłoby doprowadzić do podważenia profesjonalizmu wymaganego od takich zastępców procesowych oraz nadmiernej, bo bezkarnej, dowolności w dokonywaniu wykładni prawa. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego niezasadny jest również zarzut naruszenie przez sąd art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP przez pozbawienie strony prawa do sądu. Argumentacja podniesiona w uzasadnieniu zażalenia, pomija kwestie dotyczące obowiązku wykazania umocowania do reprezentowania skarżącej, prawidłowego wezwania do uzupełnienia braków w tym zakresie oraz nieprawidłowego uzupełnienia tych braków przez profesjonalnego pełnomocnika. Prawo do sądu nie jest prawem absolutnym, które musi zostać w każdym jednostkowym przypadku bezwzględnie zrealizowane. Podlega ono ustawowym ograniczeniom: podmiotowym (w zakresie legitymacji procesowej określonych podmiotów), przedmiotowym (określone kategorie spraw), formalnym (np. przymus radcowsko-adwokacki, wymogi pism procesowych) czy fiskalnym (koszty sądowe). Uzależnienie możliwości realizowania konstytucyjnego i europejskiego prawa do sądu od konieczności spełnienia określonych wymogów formalnych czy fiskalnych jest powszechnie przyjęte w polskim porządku prawnym (por. m.in. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 czerwca 2022 r., sygn. akt I FZ 31/22 i z dnia 25 października 2022 r., sygn. akt III FZ 416/22). Stronie umożliwiono uzupełnienie braków formalnych wniesionego pisma, jednak z takiej możliwości nie skorzystała w sposób odpowiedni (czynności podejmowane przez pełnomocnika obciążają stronę, w imieniu której działa). W konsekwencji należy uznać, że słusznie Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.