I GZ 181/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Barbara Stukan-Pytlowany po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 kwietnia 2018 r., sygn. akt V SA/Wa 137/18 w przedmiocie zawieszenia postępowania sądowego w sprawie ze skargi [...] na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] listopada 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2018 r., sygn. akt V SA/Wa 137/18 zawiesił postępowanie sądowe w sprawie ze skargi [...] na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] listopada 2017 r. w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej na pokrycie części kwalifikowanych kosztów inwestycji ujętych w zatwierdzonym planie dochodzenia. W motywach zaskarżonego postanowienia Sąd I instancji wskazał, że [...] – dalej: skarżąca lub spółka – wywiodła skargę na ww. decyzję Prezesa ARMiR. W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o zawieszenie postępowania - w oparciu o treść art. 125 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. nr 1369 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) – do czasu zakończenia postępowania prowadzonego przez Prokuraturę Regionalną w W. sygn. akt [...]. powyższe z tego względu, że w wyniku ww. postępowania zostaną okoliczności uzasadniające wznowienie postępowania administracyjnego. Chodzi tu o rzeczywistą wartość rynkową zakupionych przez Skarżącego towarów, która mogłaby podlegać refinansowaniu ze środków unijnych. Uzasadniając zawieszenie postępowania sądowego WSA w Warszawie podniósł, że zakończenie postępowania prowadzonego przez Prokuraturę Regionalną w W. sygn. akt: [...] może potwierdzić okoliczności uzasadniające wznowienie postępowania administracyjnego. W przypadku wydania wyroku karnego skazującego, ewentualny wyrok (w tej sprawie) na korzyść Skarżącej będzie nie do pogodzenia z tym wyrokiem karnym. [...] wniosła zażalenie na powyższe postanowienie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz oddalenia wniosku organu o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono błędne zastosowanie art. 125 § 1 pkt 2 p.p.s.a., poprzez przyjęcie, że: 1. zaskarżona decyzja jest decyzją w przedmiocie przyznania pomocy finansowe, podczas gdy jest to decyzja w przedmiocie wznowienia postępowania dotyczące przyznania pomocy finansowej na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.) i dotyczy pomocy wypłaconej prawie 5 lat temu; 2. przyjęcie, iż w wyniku toczącego się śledztwa in rem (dotyczącego 27 rożnych podmiotów) potwierdzone zostaną okoliczności uzasadniające wznowienie postępowania administracyjnego, pomimo że: a) postępowanie sądowoadministracyjne dotyczy decyzji ostatecznej wydanej w trybie wznowieniowym, zatem wynik postępowania karnego nie może potwierdzić okoliczności uzasadniających wznowienie postępowania administracyjnego, które to postępowanie wznowienie już się zakończyło; b) brak jest podstaw, by z naruszeniem domniemania niewinności przyjmować, że w wyniku postępowania karnego potwierdzone zostaną okoliczności uzasadniające wznowienie postępowania administracyjnego, toczy się ono już od roku, ponad 5 miesięcy temu zatrzymano setki dokumentów u wszystkich 27 (nie tylko niepowiązanych - ale wręcz konkurujących ze sobą) podmiotów objętych śledztwem, ale jak dotąd nie postawiono zarzutów; c) stosunek wartości rzekomego wyłudzenia, jakiego według zawiadomienia Prezesa ARiMR miała dopuścić się Skarżąca ([...] PLN) wobec całej pomocy finansowej uzyskanej przez Skarżącą ([...] PLN) oraz fakt, iż wartość rzekomego wyłudzenia ustalono na skutek wadliwej opinii rzeczoznawcy, sprawiają, iż jest wysoce wątpliwe, aby sprawa karna zakończyła się wyrokiem karnym skazującym; 3. ewentualny wyrok Sądu administracyjnego na korzyść Skarżącej będzie nie do pogodzenia z ewentualnym wyrokiem karnym skazującym, zaskarżona decyzja dotyczy postępowania wznowieniowego wszczętego na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., a nie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lub 2 k.p.a., zatem ewentualny wyrok karny skazujący nie będzie miał żadnego wpływu na ocenę przez Sąd administracyjny dopuszczalności wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.; 4. ujawnił się czyn, którego ustalenie w drodze karnej mogłoby wywrzeć wpływ na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy sądowoadministracyjnej: a) przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego jest decyzja wydana w związku ze stwierdzeniem przez organ I instancji ujawnienia okoliczności istniejących w chwili wydania decyzji ostatecznej, a nieznanych wówczas organowi I instancji (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.); b) ewentualne ustalenie w drodze karnej popełnienia przestępstwa stanowiłoby fakt prawotwórczy, który zmieniłby tożsamość przedmiotową sprawy administracyjnej (w orzecznictwie Sądów administracyjnych przyjęto przesłanki wznowienia z art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 5 k.p.a. mają charakter rozłączny, wymagają ustaleń w innym zakresie oraz odnoszą się do nich inne okresy przedawnienia), co skutkowałoby zmianą podstawy prawnej orzekania, a w konsekwencji - co najmniej koniecznością uchyleń zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, z uwagi zasadę dwuinstancyjności postępowania (art. 15 k.p.a.); c) w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjęto, że sąd administracyjny wiążą ustalenia wyroku karnego skazującego jedynie, co do popełnienia przestępstwa, wobec czego oba postępowania (karne i sądowoadministracyjne) są wobec siebie autonomiczne, zaś zestawienie przesłanek zawieszenia postępowania z art. 7 p.p.s.a. oznacza, że zasadność zawieszenia postępowania powinna być w każdym przypadku wnikliwie oceniona w celu ustalenia, czy w danej sprawie uzasadnione jest odstąpienie od zasady szybkiego rozpoznania sprawy; d) okoliczności wskazane w zarzucie nr 2 lit. c) sprawiają, iż zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego jest sprzeczne z przesłankami zastosowania art. 125 § 1 pkt 2 p.p.s.a.; e) w orzecznictwie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na gruncie takich samych spraw sądowoadministracyjnych toczących się ze skarg innych podmiotów objętych tym samym postępowaniem karnym co Strona, w wyrokach wydanych już po wszczęciu postępowania karnego, Sąd nie tylko nie zawiesił takich postępowań, ale stwierdził całkowitą, fundamentalną sprzeczność z k.p.a. decyzji wznowieniowych wydawanych przez Prezesa ARiMR w sprawach o przyznanie płatności (tak m.in. wyrok z dn. 28.XI.2017 r., sygn. VIII SA/Wa 391/17; wyrok z dn. 12,IV.2018 r., sygn. VIII Wa 100/18), wskutek czego Sąd l instancji błędnie przyjął, iż zachodzi przypadek, o którym mowa w art. 125 § 1 pkt 2 p.p.s.a. i błędnie zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżąca przedstawiła w uzasadnieniu zażalenia. Prezes ARMiR w Warszawie w odpowiedzi na zażalenie wniósł o jego oddalenie. Spółka w piśmie procesowym z dnia 12 czerwca 2018 r. uzupełniła argumentację zażalenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest uzasadnione. Przed przystąpieniem do oceny zaistnienia przesłanki zawieszenia postępowania z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przypomnieć należy, iż instytucja zawieszenia postępowania stanowi zaprzeczenie zasady szybkości postępowania wyrażonej w art. 7 p.p.s.a., który stanowi, że sąd administracyjny powinien podejmować czynności zmierzające do szybkiego załatwienia sprawy i dążyć do jej rozstrzygnięcia na pierwszym posiedzeniu. Konfrontacja przesłanek zawieszenia postępowania z nakazem wynikających z cytowanego art. 7 p.p.s.a. prowadzić musi do wniosku, że zasadność zawieszenia postępowania powinna być w każdym wypadku wnikliwie oceniona w celu ustalenia, czy zaistniała w toku postępowania przeszkoda faktycznie uzasadnia odstąpienie od zasady szybkiego rozpoznania sprawy. Celowość zawieszenia postępowania powinna być analizowana także z punktu widzenia ewentualnego wystąpienia w przyszłości przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego, zakończonego zaskarżoną decyzją lub aktem, jak i przesłanek do wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego na skutek rozstrzygnięcia wydanego w innym toczącym się postępowaniu. Ustalenie, że określona okoliczność mogłaby w przyszłości stanowić podstawę wznowienia postępowania podatkowego lub sądowego uzasadniałoby zawieszenie postępowania. Z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. wynika, że przesłanką uzasadniającą zawieszenie postępowania jest sytuacja, w której rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej; W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji nie przedstawił żadnych argumentów uzasadniających stwierdzenie, że pomiędzy postępowaniem karnym a postępowaniem sądowoadministracyjnym istnieje zależność tego rodzaju, że w jego wyniku potwierdzone zostaną okoliczności uzasadniające wznowienie postępowania administracyjnego. Chodzi tu o rzeczywistą wartość rynkową zakupionych przez Skarżącego towarów, która mogłaby podlegać refinansowaniu ze środków unijnych. WSA w Warszawie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia nie wyjaśnił przesłanek zawieszenia postępowanie, w szczególności nie wykazał, w jaki sposób rozstrzygnięcie sprawy o sygn. [...] może wpłynąć na wynik tego postępowania. Uzasadnienie zaskarżonego postanowienia jest lakoniczne i ogólnikowe, pozbawiające stronę informacji o przesłankach rozstrzygnięcia. Reasumując, żądanie uchylenia zaskarżonego postanowienia należało uznać za uzasadnione. Mając powyższe na uwadze, w oparciu o art. 185 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone postanowienie.