I GZ 167/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Wegner po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Gminy M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 lutego 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 2380/22 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych sprzeciwu w sprawie ze sprzeciwu Gminy M. na decyzję Ministra Finansów z dnia 18 sierpnia 2022 r., nr FG7.4145.2.2022 w przedmiocie uchylenia decyzji w przedmiocie zwrotu utraconych dochodów z tytułu zwolnienia z podatku od nieruchomości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. przywrócić termin do uzupełnienia braków formalnych sprzeciwu.

Postanowieniem z 2 lutego 2023 r. sygn. akt V SA/Wa 2380/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił Gminie M. przywrócenia terminu do uzupełniania braków formalnych sprzeciwu, w sprawie skargi Gminy na decyzję Ministra Finansów z dnia 18 sierpnia 2022 r., w przedmiocie uchylenia decyzji w przedmiocie zwrotu utraconych dochodów z tytułu zwolnienia z podatku od nieruchomości i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że postanowieniem z 30 listopada 2022 r. Sąd pierwszej instancji odrzucił sprzeciw Gminy M. z powodu nieuzupełnienia braków formalnych – nie nadesłania oryginału lub poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii pełnomocnictwa procesowego. Wskazano, że odpis postanowienia z dnia 30 listopada 2022 r. doręczono w dniu 7 grudnia 2022 r. Następnie w wyniku złożonego przez pełnomocnika strony skarżącej wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych sprzeciwu wraz z nadesłaniem poświadczonej za zgodność z oryginałem kopią pełnomocnictwa procesowego, zaskarżonym postanowieniem odmówiono przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych sprzeciwu. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że przyczyny uchybienia terminu nie uprawdopodabniają braku winy po stronie wnioskodawcy. Gmina złożyła zażalenie na postanowienie Sądu pierwszej instancji, zaskarżając je w całości, wnoszą co jego zmianę w całości, poprzez przywrócenie Gminie terminu do uzupełnienia braków formalnych sprzeciwu, ewentualnie o zmianę zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji. Postanowieniu zarzucono naruszenie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329) – dalej "p.p.s.a." w zakresie w jakim Sąd pierwszej instancji uznał, iż po stronie pełnomocnika Gminy nie zachodziły przesłanki do przywrócenia terminu z powodu niewykazania braku winy po stronie skarżącej w uchybieniu terminu. Pełnomocnik Gminy wskazał, że do dnia dzisiejszego Gmina nie otrzymała wezwania do uzupełniania braków formalnych sprzeciwu. Na zasadność swojej argumentacji, pełnomocnik wskazuję, że operator pocztowy nie podjął próby doręczenia wezwania. Natomiast osoba upoważniona do odbioru przesyłek, nie odebrała przesyłki z przedmiotowym wezwaniem. Jako dowód, pełnomocnik Gminy załączył odpowiedź operatora pocztowego na złożoną reklamację. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Jednocześnie w myśl art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu biegnie od daty ustania przyczyny uchybienia np. w przypadku choroby od jej zakończenia (por. postanowienie NSA z 27 stycznia 2011 r., II GZ 20/11). Kwestię doręczania pism sądowych w postępowaniu administracyjnym regulują przepisy rozdziału 4 działu III ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 73 § 1 p.p.s.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72 p.p.s.a., pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz. U. z 2020 poz. 1041 ze zm.) albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (art. 73 § 2 p.p.s.a.). Natomiast w przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości podjęcia odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy (art. 73 § 3 p.p.s.a.). Doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1 (art. 73 § 4 p.p.s.a.). Rozwiązanie to ma zapewnić sprawność postępowania, a jednocześnie prawo stronie do otrzymywania pism wydawanych w postępowaniu ich dotyczącym. Istotne jest zatem czy adresat został w sposób właściwy i niebudzący wątpliwości zawiadomiony o miejscu pozostawienia i czasie, przez jaki będzie mógł odebrać przesyłkę. Co ważne, instytucję doręczenia zastępczego stosuje się w razie niemożności doręczenia w sposób określony w art. 65-72 p.p.s.a. Dokonane w okolicznościach przewidzianych w art. 73 p.p.s.a. doręczenie, stanowiące rodzaj fikcji prawnej, stwarza domniemanie doręczenia pisma i wyznacza początek biegu terminu do podjęcia czynności prawnej. Taki sposób doręczenia pisma stronie nie uniemożliwia podniesienia zarzutu, iż uchybienie terminu jest następstwem okoliczności związanych z tym doręczeniem, ani także obalenia domniemania doręczenia pisma stronie (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 marca 2011 r., sygn. akt I GSK 167/11). Z akt sprawy, jak też z załączonych do złożonego zażalenia dokumentów wynika, że w dniu 13 października 2022 r. do pełnomocnika strony skarżącej, doręczano korespondencję i została ona odebrana bezpośrednio przez adresata. Natomiast przesyłka o nr [...] – czyli przesyłka z wezwaniem do uzupełnienia braku formalnego sprzeciwu skierowana do doręczenia tego samego dnia nie została w ten sam sposób doręczona. Jak wynika z odpowiedzi na reklamację pocztową – o niedoręczeniu tej przesyłki w placówce pocztowej zorientowano się później. Według deklaracji operatora pocztowego pozostawiono wówczas awizo. Jednakże awizacji przesyłki dokonuje się tyko w sytuacji, w której nie ma wątpliwości, co do tego, że nie można zastać adresata przesyłki, bądź osoby upoważnionej przez tego adresata do jej odbioru. W tej sytuacji należy się zgodzić z argumentacją podniesioną w zażaleniu, że wobec niepodjęcia próby doręczenia korespondencji, nie wystąpiły przesłanki do skierowania tej przesyłki do awizacji. Wiarygodne są twierdzenia skarżącego, że skoro doręczono tego dnia inne przesyłki, to trudno wytłumaczyć powody, dla których kolejna pozostała niedoręczona. Logiczna analiza akt wsparta doświadczeniem życiowym prowadzi do wniosku, że pracownik poczty nie podjął próby doręczenia, pomimo tego, że w tym dniu w siedzibie pełnomocnika skarżącego znajdowały się osoby upoważnione do odbioru tej korespondencji. Nie sposób zaakceptować stanowiska Sądu pierwszej instancji, że akurat w momencie doręczenia tej jednej przesyłki upoważnionego pracownika nie można było zastać. Podkreślić należy, że z pisma operatora pocztowego nie wynika, aby pracownik podjął próbę doręczenia. Mimo tego, pozostawił wezwanie o awizacji przesyłki. Trzeba pamiętać, że nastąpiło to już po rozliczaniu przesyłek. Tak więc należy przyjąć, że przy zachowaniu należytej staranności po stronie doręczającego, także przesyłka o nr [...] zostałaby doręczona. Tym samym nie ulega wątpliwości, że strona skarżąca nie poniosła swojej winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braku formalnego sprzeciwu. Nie wiedziała i przy zachowaniu należytej staranności nie mogła się dowiedzieć, że ciąży na niej obowiązek uzupełnienia braku formalnego sprzeciwu. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 86 § 1 w związku z art. 188 i art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu.