I GZ 162/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Dariusz Dudra po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Z.Sp. z o.o. w G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 kwietnia 2024 r., sygn. akt III SA/Po 182/24 w zakresie odrzucenia skargi i zwrotu wpisu od skargi w sprawie ze skargi Z.Sp. z o.o. w G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 19 września 2023 r., nr 3001-IOC.4322.11.2023 w przedmiocie zmiany danych zawartych w zgłoszeniu celnym postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2024 r., sygn. akt III SA/Po 182/24, odrzucił skargę Z. Sp. z o.o. w G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z dnia 19 września 2023 r. w przedmiocie zmiany danych w zgłoszeniu celnym. Orzekł też o zwrocie wpisu sądowego od skargi. Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy: W sprawie ze skargi na ww. decyzję skarżący uiścił 200 zł tytułem wpisu od skargi. Sąd wezwał pełnomocnika strony do uiszczenia uzupełniającego wpisu od skargi w wysokości 300 zł w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi. Powyższe wezwanie doręczono 28 listopada 2023 r. Postanowieniem z 15 grudnia 2023 r. Sąd odrzucił skargę z uwagi na nieuiszczenie uzupełniającego wpisu od skargi i orzekł o zwrocie skarżącemu kwoty 200 zł uiszczonej tytułem wpisu od skargi. Tego samego dnia skarżący uiścił kwotę 300 zł, podając w tytule przelewu sygn. akt III SA/Po 796/23. Postanowieniem z 19 grudnia 2023 r. Sąd orzekł o zwrocie tej kwoty skarżącemu. Strona nie wniosła na nie zażalenia, stąd stało się ono prawomocne 5 stycznia 2024 r. Skarżący wniósł zażalenie na postanowienie z 15 grudnia 2023 r., zarzucając nieuzasadnione przyjęcie, że strona nie uzupełniła wpisu od skargi w wyznaczonym terminie, podczas gdy wpis uzupełniający został uiszczony, ale wskutek oczywistego błędu pisarskiego w tytule przelewu wpisano niewłaściwą sygnaturę akt. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że 28 listopada 2023 r. doręczono stronie wezwania w pięciu innych sprawach zawisłych przed WSA w Poznaniu (sygn. akt III SA/Po 790/23, III SA/Po 791/23, III SA/Po 792/23, III SA/Po 793/23 i III SA/Po 794/23). Wskazano, że 1 grudnia 2023 r. strona uzupełniła wpisy od skarg w powyższych sprawach, omyłkowo jednak w dwóch przelewach wpisała ten sam tytuł. W tym dniu strona uzupełniała wpisy od skarg aż w jedenastu sprawach. Postanowieniem z 21 lutego 2024 r. o sygn. akt I GZ 25/24 Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone zażaleniem postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Poznaniu. W uzasadnieniu postanowienia NSA wskazał, że Sąd I instancji, jakkolwiek pierwotnie miał podstawy do odrzucenia skargi, nie dysponując możliwością przyporządkowania wpisu do sprawy, to po dołączeniu do zażalenia potwierdzenia dowodów wpłat ma możliwość zweryfikowania, czy uiszczona kwota może zostać uznana za wniesioną w sprawie o sygn. akt III SA/Po 796/23, w szczególności zaś, czy nie przypisano jej do sprawy innej lub nie zwrócono. Zdaniem NSA, omyłkowe wskazanie sygnatury akt sprawy, od której uiszczana jest opłata, wskazują niewątpliwie na brak należytej staranności pełnomocnika w prowadzeniu spraw swojego klienta. Uchybienia te pozostają jednak bez wpływu na wynik postępowania kasacyjnego. Niewskazanie sygnatury sądowej przy dokonywaniu wpłaty, mimo że utrudnia identyfikację sprawy, której dotyczy wpis, nie może prowadzić do odrzucenia skargi i tym samym zamknięcia drogi sądowej. Rozpoznając ponownie sprawę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu ponownie odrzucił skargę i orzekł o zwrocie wpisu sądowego w kwocie 200 zł. WSA wskazał, że realizując wytyczne NSA dokonano sprawdzenia, że rzeczywiście w sprawie o sygn. akt III SA/Po 794/23 znajdują się dwa potwierdzenia uiszczenia 1 grudnia 2023 r. wpisu uzupełniającego, jako że w tytułach tych wpłat podano sygn. akt III SA/Po 794/23. Niemniej jednak jedna z tych kwot została stronie zwrócona 6 grudnia 2023 r. na podstawie zarządzenia z 5 grudnia 2023 r. na podstawie art. 225 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) jako nadpłacona, przy czym informacja o jej zwrocie została doręczona stronie 12 grudnia 2023 r. Skoro zatem zgodnie z tytułem wpłaty wpis ten prawidłowo zaksięgowano na poczet skargi w sprawie o sygn. akt III SA/Po 794/23, a następnie zwrócono jako nadpłacony, nie było podstawy do zaksięgowania go jako wpisu uzupełniającego od skargi w niniejszej sprawie (o dawnej sygn. akt III SA/Po 796/23, a obecnej akt sprawy o sygn. akt III SA/Po 182/24). WSA wskazał ponadto, że po doręczeniu 12 grudnia 2023 r. skarżącemu informacji o zwrocie kwoty 300 zł w sprawie o sygn. akt III SA/Po 794/23 skarżący trzy dni później, orientując się w pomyłce w tytule przelewu, dokonał 15 grudnia wpłaty kwoty 300 zł tytułem wpisu uzupełniającego w niniejszej sprawie (k. 50), co jednak nastąpiło już po upływie wyznaczonego siedmiodniowego terminu (do 5 grudnia 2023 r.). O zwrocie skarżącemu tej kwoty orzeczono postanowieniem z 19 grudnia 2023 r., którego nie zaskarżono zażaleniem, stąd stało się ono prawomocne. W związku Sąd postanowił zwrócić skarżącemu jedynie wcześniej uiszczoną kwotę 200 zł. Skoro zatem w wyznaczonym terminie do 5 grudnia 2023 r. skarżący nie wykonał wezwania do uiszczenia wpisu uzupełniającego, Sąd orzekł o odrzuceniu skargi na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca spółka, wnosząco o jego uchylenie. Zarzuciła naruszenie art. 220 § 3 p.p.s.a. przez nieuzasadnione przyjęcie, iż spółka nie uiściła wpisu sądowego w wyznaczonym terminie, podczas gdy nie zaniechała ona ww. obowiązkowi i wpis uiściła, aczkolwiek na skutek oczywistego błędu pisarskiego w tytule przelewu wpisano niewłaściwą sygnaturę akt. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Z zastrzeżeniem wypadków wymienionych w § 2 i § 3 przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Przepis § 3 stanowi, że skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania podlegają odrzuceniu, jeżeli pomimo wezwania nie zostanie uiszczony należny wpis. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji błędne zinterpretował wytyczne NSA wyrażone w postanowieniu z 21 lutego 2024 r., sygn. akt I GZ 25/24, dotyczące zastosowania ww. przepisu art. 220 § 3 p.p.s.a. na gruncie niniejszej sprawy. Zgodnie zaś z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W sprawie nie jest sporne, że w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia uzupełniającego wpisu od skargi w wysokości 300 zł w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi – skarżący dokonał przelewu na ww. kwotę, w zakreślonym terminie, błędnie wskazując sygnaturę sprawy, tj. "sygn. akt III SA/Po 794/23, Z. Sp. z o.o., uzupełnienie wpisu sądowego" zamiast "sygn. akt III SA/Po 796/23, Z. Sp. z o.o., uzupełnienie wpisu sądowego". Jak ustalił Sąd, w sprawie III SA/Po 794/23, odnotowano dwa przelewy na kwotę 300 zł. Jak wskazał NSA, "omyłkowe wskazanie sygnatury akt sprawy, od której uiszczana jest opłata, wskazują niewątpliwie na brak należytej staranności pełnomocnika w prowadzeniu spraw swojego klienta. Uchybienia te pozostają jednak bez wpływu na wynik postępowania kasacyjnego. Niewskazanie sygnatury sądowej przy dokonywaniu wpłaty, mimo że utrudnia identyfikację sprawy, której dotyczy wpis, nie może prowadzić do odrzucenia skargi i tym samym zamknięcia drogi sądowej". W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, powyższy wywód należy rozumieć w taki sposób, że jeśli strona wniosła wpis od skargi w wymaganej wysokości oraz w wymaganym terminie, to nie można takiej skargi odrzucić na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. tylko z tego powodu, że dokonując przelewu, niewłaściwie oznaczyła sygnaturę sprawy, której ów przelew dotyczy, zwłaszcza że z wyjaśnień skarżącego oraz ustaleń Sądu wynika, że ilość zawisłych spraw ze skarg spółki oraz ilość uiszczonych wpisów od tych skarg jest tożsama. Odrzucenie skargi, oznaczające de facto zamknięcie stronie drogi sądowej, byłoby w tych okolicznościach konsekwencją zbyt dotkliwą i niewspółmierną do uchybienia (błędu, omyłki pisarskiej) w zakresie oznaczenia przelewu, świadczącą o nadmiernym formalizmie w ocenie dopuszczalności skargi do rozpoznania. Wobec powyższego, zdaniem NSA, stwierdzenie zawarte w postanowieniu NSA z 21 lutego 2024 r., że "Sąd I instancji, jakkolwiek pierwotnie miał podstawy do odrzucenia skargi, nie dysponując możliwością przyporządkowania wpisu do sprawy, to po dołączeniu do zażalenie potwierdzenia dowodów wpłat ma możliwość zweryfikowania, czy uiszczona kwota może zostać uznana za wniesioną w sprawie o sygn. akt III SA/Po 796/23, w szczególności zaś, czy nie przypisano jej do sprawy innej lub nie zwrócono" należało rozumieć w ten sposób, że w sytuacji gdy – po dokonaniu stosownych ustaleń – Sąd I instancji stwierdzi, że do jednej ze skarg skarżącego przyporządkowano dwa wpisy (wskutek pomyłki strony), a do drugiej ani jednego, to zasadnym jest przyjęcie, że wpis został uiszczonych w obydwu sprawach. W tym miejscu podkreślenia wymaga, że jeden z wpisów w sprawie o sygn. akt III SA/Po 794/23 został stronie zwrócony. Powyższa okoliczność nie powinna jednak mieć wpływu na ocenę faktu terminowego uiszczenia wpisu przez stronę w sprawie niniejszej, skoro – jak to już wyżej powiedziano – błędne oznaczenie przelewu nie może prowadzić do odrzucenia skargi. W tej sytuacji zasadnym będzie ponowne wezwanie strony do uzupełnienia wpisu sądowego w wymaganej wysokości. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.