I GZ 160/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Salachna po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 18 stycznia 2023 r., sygn. akt I SA/Bk 498/22 w zakresie odmowy dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi S. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 18 października 2022 r., nr 90/2022 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 18 stycznia 2023 r., sygn. akt I SA/Bk 498/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku (dalej: WSA lub Sąd I instancji) odmówił dopuszczenia A. K. (wnioskodawca) do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania w sprawie ze skargi S. K. (dalej: skarżąca) na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 18 października 2022 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. WSA w uzasadnieniu powyższego postanowieniu wskazał, że według wnioskodawcy postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie stanowi kontynuację prawomocnie zakończonego postępowania przed Sądem Apelacyjnym w Białymstoku. Wskazał też, że postępowanie administracyjne, którego dotyczy niniejsza sprawa, zostało wszczęte na wniosek skarżącej i dotyczyło umorzenia należności względem ZUS. W ten sposób zainicjowano przez organem odrębne postępowanie administracyjne, w którym to postępowaniu stroną jest wyłącznie osoba składająca wniosek o umorzenie należności z tytułu składek. W związku z powyższym Sąd I instancji stwierdził, iż w sprawie nie zachodzi interes prawny wnioskodawcy i odmówił mu dopuszczenia do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł wnioskodawca, wnosząc o jego uchylenie i dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania. Zarzucił: nieważność postępowania w trakcie którego wydano postanowienie; pozbawienie prawa do sądu; pozbawienie możności działania i wypowiedzi oraz prawa do obrony w sprawie składek ubezpieczeniowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 33 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259; dalej: p.p.s.a.) osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. Zgodnie z § 2 art. 33 udział w charakterze uczestnika postępowania może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym jednolicie przyjmuje się, że kryterium interesu prawnego, na którym jest oparta legitymacja do udziału w postępowaniu oznacza, że akt, czynność lub bezczynność organu administracji musi dotyczyć interesu prawnego danej osoby (wnioskodawcy), który musi być własny, indywidualny i oparty na konkretnym przepisie prawa powszechnie obowiązującego (por. uchwała składu 7 sędziów NSA z 11 kwietnia 2005 r., OPS 1/04; dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Mieć zatem interes prawny w sprawie znaczy to samo co wskazanie przepisu prawa materialnego powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać ochrony ze względu na zaspokojenie własnej potrzeby. Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, to jest sytuację, w której dany podmiot swojego zainteresowania sprawą nie może poprzeć przepisami prawa materialnego. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, żądający dopuszczenia do udziału w postępowaniu nie wykazał, aby wynik sprawy dotyczył jego interesu prawnego. We wniosku nie powołał się na żaden przepis prawa materialnego, z którego mógłby wynikać jego interes prawny w tym postępowaniu. O interesie prawnym wnioskodawcy nie świadczy jego wola udziału w niniejszym postępowaniu. Postępowanie to bezspornie nie dotyczy w żaden sposób sytuacji prawnej wnioskodawcy. Na marginesie należy podkreślić, że sprawa tocząca się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Białymstoku, sygn. akt I SA/Bk 498/22, dotyczy tylko i wyłącznie wniosku o umorzenie składek na ubezpieczenie społeczne skarżącej. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.