I GZ 158/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Janusz Zajda po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia B. Sp. z o.o. w P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 stycznia 2018 r., sygn. akt V SA/Wa 2150/17 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi B. Sp. z o.o. w P. na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] października 2017 r., nr [...] w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 30 stycznia 2018 r., sygn. akt V SA/Wa 2150/17 odmówił B. Sp. z o.o. w P. wstrzymania wykonania decyzji Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] października 2017 r., nr [...] w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że w skardze na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów skarżąca spółka zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku podniosła, iż brak wstrzymania wykonania decyzji spowoduje konieczność zatrzymania działalności B., co w konsekwencji może wiązać się ze zmniejszeniem liczby kontrahentów. Na potwierdzenie tych okoliczności do skargi załączono sprawozdanie finansowe za rok obrotowy zakończony dnia 31 grudnia 2016 r. W ocenie skarżącej, w związku z wykonaniem zaskarżonej decyzji, istnieje prawdopodobieństwo zachwiania stabilności finansowej strony oraz w skrajnym przypadku, braku możliwości kontynuacji działalności spółki. Wskazano również, że w przypadku wystąpienia ww. okoliczności mogłoby dojść do zaprzestania realizacji celów środowiskowych, na które przekazano pomoc publiczną, a w konsekwencji znaczących strat dla społeczności lokalnej, która jest dostawcą [...] w B., a także odbiorcą ciepła i produktów wtórnych powstałych w wyniku działania spółki. Zdaniem Sądu instytucja wstrzymania wykonania decyzji przewidziana w art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.) ma charakter wyjątkowy i jej zastosowanie może mieć miejsce wyłącznie w razie stwierdzenia, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdyby akt lub czynność zostały wykonane. Sąd wskazał, że każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym, gdyż w razie uwzględnienia przez sąd skargi i uchylenia decyzji skarżąca może otrzymać zwrot uiszczonej kwoty. Wykonanie zaskarżonej decyzji – związane bezpośrednio ze świadczeniem pieniężnym – ze swej natury ma charakter odwracalny. W sytuacji bowiem ewentualnego wzruszenia przez sąd decyzji administracyjnej istnieje oczywista możliwość zwrotu nadpłaconych kwot. Zdaniem Sądu argumentacja skarżącej nie jest wystarczająca do zastosowania wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Sąd wskazał także, że z załączonego sprawozdania wynika, że na dzień 30 czerwca 2017 r. spółka osiągnęła zysk w wysokości 175.382,56 zł, a w 2016 r. na poziomie 198.669,89 zł. Również okoliczność redukcji zatrudnienia ma charakter odwracalny i nie stanowi o znacznej szkodzie, o której mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Skarżąca Spółka wniosła zażalenie na powyższe postanowienie domagając się jego uchylenia i wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji. Zdaniem Spółki stanowisko Sądu w zakresie oceny przesłanek wynikających z art. 61 § 3 p.p.s.a. jest wadliwe. Wskazała, że ewentualne wyegzekwowanie kwoty określonej w zaskarżonej decyzji wywoła niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w postaci zagrożenia spółki stanem niewypłacalności wobec jej kontrahentów i ryzyka wypowiedzenia przez bank umowy kredytu zaciągniętego przez skarżącą, a co za tym idzie natychmiastowej wymagalności pozostałych rat kredyt. W konsekwencji spółka będzie musiała zaprzestać działalności produkcyjnej stanowiącej jej jedyne źródło przychodów. Wskazała również, że znaczne straty powstaną także po stronie społeczności lokalnej dostawców [...]. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli (1) zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub (2) spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zauważyć należy, że sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli została spełniona co najmniej jedna z ustawowych przesłanek, uregulowana w art. 61 § 3 p.p.s.a., tj. zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. Chodzi więc o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu (zob.: B. Dauter [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka – Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2016, s. 342 oraz powoływane tam postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2004 r., GZ 138/04, publik.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Trudne do odwrócenia skutki, to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (zob.: postanowienie NSA z dnia 30 kwietnia 2010 r., II FZ 110/10, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). W świetle powyższych uwag stwierdzić należy, że użyte przez ustawodawcę nieostre pojęcia - znaczna szkoda lub trudne do odwrócenia skutki wymagają konkretyzacji w dokładnie i wszechstronnie zgromadzonym materiale dowodowym, który powinien w szczególności przedstawić wnioskodawca (zob. postanowienia NSA: z dnia 13 maja 2010 r., II FZ 182/10, z dnia 15 września 2010 r., II FZ 417/10, z dnia 29 grudnia 2010 r., II FSK 1836/10, z dnia 18 kwietnia 2012 r., II FSK 528/12, publik.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Zaznaczyć należy, że uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności winno przy tym odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione i zawierać musi stosowne dokumenty. Sąd administracyjny w razie ich braku, czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku nie jest uprawniony, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie do wzywania strony o ich przedstawienie. Mając na uwadze powyższe rozważania, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżąca wykazała, iż wykonanie zaskarżonej decyzji mogłoby wyrządzić znaczną szkodę lub spowodować trudne do odwrócenia skutki. Należy zauważyć, że sam fakt istnienia obowiązku wykonania zaskarżonej decyzji nie może stanowić podstawy do uwzględnienia złożonego wniosku. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Nie mniej jednak z załączonych do zażalenia dokumentów, które sąd wojewódzki poddawał ocenie w toku rozpoznawania wniosku o zmianę zaskarżonego postanowienia wynika, że skarżąca uprawdopodobniła, że wykonanie zaskarżonej decyzji może doprowadzić do spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować ustanie bytu prawnego przedsiębiorcy i zwolnienie zatrudnionych pracowników. Są to okoliczności, które mogą być skutkiem utraty płynności finansowej Spółki. Konieczność zaprzestania działalności produkcyjnej spowodować może z kolei utratę kontrahentów Spółki, a także zaprzestanie realizacji celów środowiskowych, na które skarżąca otrzymywała dofinansowanie. Argumentem przedstawionym w zażaleniu przez Spółkę przemawiającym za zastosowaniem ochrony tymczasowej, jest ocena ewentualnych skutków naruszenia przez Spółkę warunków umowy kredytowej zawartej przez skarżącą z B. w dniu [...] 2014 r., nr [...], w sytuacji wykonania zaskarżonej decyzji. Z załącznika nr 1 do tej umowy wynika, że kredyt w kwocie 11.760.000 zł winien być spłacony do 28 lutego 2029 r., a zatem zobowiązanie kredytowe zaciągnięte przez Spółkę jest w dalszym ciągu wymagalne. W pkt 3.15 tego załącznika postanowiono - pod rygorem wypowiedzenia umowy lub podwyższenia marży - że gdy kredytobiorca zanotuje spadek kapitałów własnych poniżej 1.028.850 zł zobowiązuje się dokonać [...] podwyższenia kapitału zapasowego lub rezerwowego w takiej wysokości aby kapitał podstawowy nie był naruszony, a wysokość kapitałów własnych nie była niższa od kwoty 1.028.850 zł [...]. Jak zasadnie wskazała skarżąca, była ona już zobowiązana do dokonania podwyższenia kapitału zapasowego, co uczyniła Uchwałą Walnego Zgromadzenia Wspólników w dniu [...] 2018 r. Wyegzekwowanie kwoty dofinansowania przypadającej do zwrotu w wysokości 1.221.043,88 zł przekraczającej wysokość kapitału zapasowego, może zatem zdaniem Naczelnego Sadu Administracyjnego doprowadzić do wskazywanych przez skarżącą nieodwracalnych skutków, szczególnie wówczas gdy bank zdecyduje się skorzystać z przysługującego mu prawa wypowiedzenia umowy, o którym mowa w pkt 3.15 załącznika do umowy kredytowej. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że skarżąca uprawdopodobniła, że wykonanie zaskarżonej decyzji będzie wiązać się z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków, a tym samym, że zachodzi konieczność zastosowania żądanej przez nią ochrony tymczasowej. Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 i art. 188 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.