I GZ 156/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Barbara Mleczko-Jabłońska po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Stowarzyszenia [...] w L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 19 lutego 2019 r., sygn. akt III SA/Wr 430/18 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] w L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia [...] czerwca 2018 r., nr [...] w przedmiocie określenia kwoty dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem podlegającej zwrotowi do budżetu miasta postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 19 lutego 2019 r., sygn. akt III SA/Wr 430/18, odmówił Stowarzyszeniu [...] w L. przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi Stowarzyszenia na decyzję SKO w Legnicy z dnia [...] czerwca 2018 r. w przedmiocie określenia wysokości dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem. W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że wyrok w niniejszej sprawie, oddalający skargę, został wydany 17 stycznia 2019 r. Zawiadomienie o terminie rozprawy prawidłowo doręczono stronie skarżącej w dniu 14 grudnia 2018 r. Pismem z 31 stycznia 2019 r. Prezes Zarządu Stowarzyszenia wniósł o sporządzenie uzasadnienia od ww. wyroku wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. W uzasadnieniu podał, że od prawie dwóch lat cierpi na przewlekłą chorobę dwubiegunową, która charakteryzuje się cyklicznym występowaniem stanu przygnębienia (depresji) i nadmiernej aktywności (manii). W okresie między 16 a 26 stycznia 2019 r. wystąpił u wnioskodawcy stan ostrej depresji, w związku z czym nie był on w stanie zająć się zwykłymi sprawami życia codziennego. Niezwłocznie po ustaniu objawów chorobowych, tj. 30 stycznia 2019 r., ustalił, że 17 stycznia 2019 r. zostało wydane niekorzystne dla Stowarzyszenia rozstrzygnięcie. Podkreślił, że wniosku nie mogli złożyć inni członkowie zarządu, gdyż zgodnie ze sposobem reprezentacji określonym w KRS konieczne jest złożenie podpisu przez Prezesa Zarządu i członka Zarządu łącznie. Do wniosku załączono historię choroby, w której odnotowano wizyty lekarskie w poradni zdrowia psychicznego w okresie od 24 listopada 2017 r. do 9 lutego 2018 r. oraz kartę informacyjną leczenia szpitalnego, z której wynika, że Prezes Stowarzyszenia przebywał w szpitalu na oddziale psychiatrycznym w okresie od 17 kwietnia 2018 r. do 25 maja 2018 r. Zdaniem WSA, Prezes Stowarzyszenia nie wykazał, że uchybienie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nastąpiło bez jego winy. Niepoparte niczym twierdzenie wnioskodawcy o pogorszeniu stanu zdrowia nie może być ocenione jako uprawdopodobnienie okoliczności uzasadniające przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W szczególności o aktualnym stanie zdrowia nie może świadczyć karta informacyjna dotycząca pobytu w szpitalu w 2018 r. oraz historia choroby dotycząca okresu od listopada 2017 r. do lutego 2018 r. Sąd I instancji podkreślił, że Prezes Zarządu Stowarzyszenia na chorobę dwubiegunową cierpi od dwóch lat. Zatem stany depresyjno-maniakalne nie są chorobą nagłą, lecz trwają już od dłuższego czasu. Wiedząc o swojej chorobie i toczącym się postępowaniu sądowoadministracyjnym, Prezes powinien zatem odpowiednio wcześniej zabezpieczyć swoje interesy. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyło skarżące Stowarzyszenie, wnosząc o jego zmianę poprzez przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, ewentualnie jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz ewentualne powołanie biegłego z zakresu psychiatrii celem oceny załączonej dokumentacji medycznej pod kątem przesłanek do przywrócenia terminu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 85 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) czynność w postępowaniu administracyjnym podjęta po upływie terminu jest bezskuteczna. Stosownie jednak do art. 86 § 1 p.p.s.a., sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy. Jak stanowi art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Z powyższych przepisów wynika, że przywrócenie terminu jest możliwe pod następującymi warunkami: 1) nastąpiło uchybienie terminu do dokonania czynności, 2) strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przeszkody, która uniemożliwiła dochowanie terminu, 3) dokonała jednocześnie czynności, której w zakreślonym terminie nie dokonano, 4) uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony oraz 5) w wyniku uchybienia terminu powstały dla strony ujemne skutki procesowe. W rozpoznawanej sprawie sporne jest to, czy skarżący (Stowarzyszenie) uprawdopodobnił brak swojej winy w uchybieniu terminu. Jako przyczynę uchybienia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wskazano, że w czasie, gdy należało dokonać tej czynności (a mianowicie od 16 do 26 stycznia 2019 r.), u Prezesa Zarządu Stowarzyszenia, który – zgodnie ze sposobem reprezentacji Stowarzyszenia określonym w KRS – powinien wniosek podpisać, nastąpił stan ostrej depresji związany z przewlekłą chorobą dwubiegunową zdiagnozowaną w maju 2018 r. Z dokumentacji medycznej przedstawionej przez Prezesa Zarządu wynika, że leczył się w poradni zdrowia psychicznego w okresie od 24 listopada 2017 r. do 9 lutego 2018 r. oraz przebywał w szpitalu na oddziale psychiatrycznym w okresie od 17 kwietnia 2018 r. do 25 maja 2018 r. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawiona argumentacja nie świadczy o braku winy w uchybieniu terminu z następujących powodów. Po pierwsze, o ile fakt choroby Prezesa Zarządu nie jest sporny, wynika bowiem z przedłożonej dokumentacji medycznej, o tyle epizod depresji, na który powołał się on we wniosku o przywrócenie terminu, a który wystąpił dokładnie w czasie do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, nie został już przez niego w żaden sposób uprawdopodobniony. Słusznie zatem Sąd I instancji uznał twierdzenie o wystąpieniu stanu ostrej depresji w tym właśnie czasie za gołosłowne. Po drugie, zgodzić należy się z poglądem WSA, że skoro Prezes Zarządu Stowarzyszenia ma świadomość swojej choroby i wie, że atak może wystąpić nagle i w każdej chwili, to powinien zorganizować funkcjonowanie Stowarzyszenia w taki sposób, by możliwa była prawidłowa reprezentacja nawet w czasie jego niedyspozycji. Podkreślić w tym miejscu należy, że istotnie – stan depresji może wystąpić nagle i być nieprzewidywalny, jednakże w sytuacji gdy zdiagnozowano chorobę afektywną dwubiegunową (chorobę przewleką), można taki epizod przewidzieć w tym znaczeniu, że może się go spodziewać w każdym czasie. Dlatego też – w ocenie NSA – osoba chora, lecz należycie dbająca o interesy reprezentowanego przez siebie podmiotu, powinna się na taką okoliczność zabezpieczyć. Po wtóre, w rozpoznawanej sprawie nie należy tracić z pola widzenia faktu, że skarżące Stowarzyszenie reprezentowane jest przez Zarząd, który – oprócz Prezesa – składa się jeszcze z czterech członków. Tymczasem w aktach sprawy nie ma śladu działania któregokolwiek z członków Zarządu, zmierzającego do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w terminie wynikającym z art. 141 § 2 p.p.s.a. W ocenie NSA, w rozpoznawanej sprawie bezzasadny jest wniosek skarżącego o powołanie biegłego z zakresu psychiatrii przede wszystkim z tego powodu, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar wykazania braku winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej. Wynika to wprost z art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a. W tych okolicznościach Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że postanowienia Sądu I instancji o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku jest zgodne z prawem. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji