I GZ 152/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Barbara Mleczko-Jabłońska po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia T. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 14 lutego 2018 r., sygn. akt II SA/Go 1187/17 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania decyzji w sprawie ze skargi T. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zielonej Górze z dnia [...] sierpnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie przeniesienia odpowiedzialności za zobowiązania z tytułu dotacji postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim postanowieniem z dnia 14 lutego 2018 r., sygn. akt II SA/Go 1187/17, odmówił T. P. wstrzymania wykonania zaskarżonej w sprawie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Zielonej Górze z dnia [...] sierpnia 2017 r. w przedmiocie przeniesienia odpowiedzialności za zobowiązania [...] z tytułu dotacji w wysokości 21 200 zł wraz z odsetkami – z tego stowarzyszenia solidarnie na W. P. i T. P. Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy: W skardze na ww. decyzję SKO w Zielonej Górze skarżąca zawarła wniosek o wstrzymanie jej wykonania. Odmawiając wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim uznał, że skarżąca nie wskazała na żadne konkretne okoliczności, które miałyby spowodować powstanie znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków w związku z wykonaniem ww. decyzji; nie przedstawiła również żadnych dokumentów przemawiających za zasadnością jej żądania. Samo stwierdzenie, że wykonanie decyzji będzie wiązało się z ewentualną odpowiedzialnością jednostek samorządu terytorialnego i Skarbu Państwa nie stanowi o wystąpieniu przesłanek z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Sąd podkreślił, że nie ma obowiązku domyślać się, jakimi względami kierowała się skarżąca, składając przedmiotowy wniosek, ani ustalać z urzędu, czy w sprawie zachodzą ustawowe przesłanki wstrzymania wykonania decyzji. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Zarzuciła naruszenie art. 49 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez ich błędne niezastosowanie, wyrażające się w całkowitym zaniechaniu przez Sąd rzeczywistego zbadania sprawy (wniosku w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji), przy jednoczesnym jej merytorycznym rozpoznaniu, z powoływaniem się przez Sąd w wydanym postanowieniu wyłącznie na braki mające polegać na niepowołaniu jakichkolwiek okoliczności wskazujących na to, że wykonanie aktu mogłoby wyrządzić skarżącej znaczną szkodę lub spowodować trudne do odwrócenia skutki, jak również niewskazaniu jakiegokolwiek uzasadnienia, mimo że w takiej sytuacji skarżąca (działająca osobiście, bez pełnomocnika) powinna zostać wezwana do uzupełnienia wniosku, zgodnie z art. 49 § 1 p.p.s.a., celem prawidłowego, a przede wszystkim gwarantującego stronie prawo do sądu, rozpoznania i rozstrzygnięcia wniosku. Skarżąca wskazała ponadto, że jest matką czwórki małoletnich dzieci w wieku szkolnym i przedszkolnym. Ewentualne wykonanie zaskarżonej decyzji, mogące polegać na wszczęciu postępowań egzekucyjnych, w tym dokonaniu zajęć egzekucyjnych, może wyrządzić skarżącej i jej rodzinie znaczną szkodę majątkową i niemajątkową oraz spowodować trudne do odwrócenia skutki, tj. pozbawienie rodziny środków utrzymania, niemożność wyżywienia rodziny oraz uiszczania czesnego za przedszkole i szkołę dzieci. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Chodzi tu o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Skoro sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. W niniejszej sprawie WSA odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, uznając że skarżąca nie wykazała, że w jej przypadku wystąpiła którakolwiek z przesłanek wstrzymania wykonania decyzji, określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, ocena WSA jest prawidłowa. W rozpoznawanej sprawie WSA miał podstawy, aby uznać, że argumentacja skarżącej na poparcie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie jest wystarczająca do udzielenia jej ochrony tymczasowej. Uzasadnienie wniosku sprowadzało się bowiem w istocie do stwierdzenia, że wykonanie wadliwej (zdaniem skarżącej) decyzji może skutkować odpowiedzialnością jednostek samorządu terytorialnego i Skarbu Państwa. Zaskarżona decyzja dotyczy przeniesienia odpowiedzialności z tytułu dotacji w wysokości 21 200 zł. Aby ocenić, czy rzeczywiście egzekucja tej kwoty może wyrządzić skarżącej znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki, konieczne jest odniesienie tej kwoty do sytuacji majątkowej skarżącej. Tymczasem we wniosku w ogóle nie wskazano, jaki wpływ może mieć uiszczenie zobowiązania na sytuację skarżącej. Stwierdzono jedynie, że decyzja jest wadliwa, a odpowiedzialność za jej wykonanie poniesie Skarb Państwa. Zdaniem NSA, okoliczności tych nie można uznać za istotne z punktu widzenia przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. W postępowaniu o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji ocenie podlegają bowiem takie skutki jej wykonania, które są mierzalne i weryfikowalne oraz odnoszą się do konkretnych okoliczności przedstawionych i uprawdopodobnionych przez skarżącą. Dodać należy, że okoliczności oraz skutki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji powinny odnosić się do skarżącej i jej sytuacji, a nie do innych osób i podmiotów (por. postanowienie NSA z dnia 3 listopada 2016 r., sygn. akt II GSK 4804/16). Wbrew twierdzeniom skarżącej, brak wystarczającego uzasadnienia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie obligował WSA do wezwania jej do usunięcia braków formalnych tego wniosku w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. Jak wskazano wyżej, ciężar dowodu w zakresie wykazania przesłanek wstrzymania wykonania decyzji spoczywa na wnioskodawcy i sprowadza się do uprawdopodobnienia, że wykonanie decyzji spowoduje znaczną szkodę lub doprowadzi do powstania trudnych do odwrócenia skutków. Brak takiego uprawdopodobnienia nie może być uznany za brak formalny wniosku (art. 49 § 1 p.p.s.a.). Uzasadnienie wniosku nie jest elementem obligatoryjnym, wpływającym na ważność wniosku i warunkującym jego dopuszczalność i nie podlega uzupełnieniu poprzez wezwanie do uzupełnienia braków formalnych. Ma ono za zadanie jedynie wykazanie i uprawdopodobnienie zaistnienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, a więc niedostateczne uzasadnienie nie powoduje odrzucenia wniosku, a jedynie uniemożliwia ewentualną ocenę okoliczności sprawy w kontekście przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Pogląd ten znajduje poparcie zarówno w orzecznictwie (postanowienia NSA: z 2 października 2013 r., I OZ 848/13; z 16 września 2014 r., I OZ 744/14; z 19 marca 2014 r., I FZ 74/14; z 15 stycznia 2015 r., I FZ 482/14; z 7 kwietnia 2017 r., II GZ 255/17, z 17 października 2017 r., II GZ 769/17), jak i doktrynie (M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2015, s. 384, J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 189). Za J.P. Tarno (op.cit.) należy przyjąć, że ewentualne wyjątki od tej zasady powinny być usprawiedliwione szczególnymi okolicznościami sprawy, które jednak – w ocenie NSA – w niniejszej sprawie nie wystąpiły. Odnosząc się natomiast do przedstawionych w zażaleniu okoliczności dotyczących sytuacji rodzinnej skarżącej, wskazać należy, że – w świetle art. 61 § 3 p.p.s.a. – nie są one wystarczające do wydania przez Naczelny Sąd Administracyjny orzeczenia reformatoryjnego w zakresie przyznania stronie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Skarżąca wskazała jedynie, że ma na utrzymaniu czworo dzieci, zaś egzekucja należności wynikających z zaskarżonej decyzji pozbawi jej rodzinę niezbędnych środków utrzymania, nie podając przy tym średnich miesięcznych dochodów i wydatków. Tymczasem, zdaniem NSA, dopiero zestawienie takich informacji, potwierdzonych stosownymi dokumentami, z wysokością zobowiązania umożliwiłoby w tej sprawie ocenę, czy wykonanie zaskarżonego aktu mogłoby spowodować u skarżącej znaczną szkodę bądź trudne do odwrócenia skutki. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.