I GZ 149/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca sędzia NSA Beata Sobocha-Holc po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia F. w B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 6 marca 2024 r., sygn. akt I SA/Sz 111/24 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi F. w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 19 grudnia 2023 r., nr SKO.4102.1994.2023 w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dotacji pobranej w nadmiernej wysokości postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 6 marca 2024 r. (sygn. akt I SA/Sz 111/24) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie (dalej zwany "WSA"), działając na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634; dalej zwanej "p.p.s.a."), odmówił F. w B. (dalej zwanej "Skarżącą") wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie (dalej zwanego "SKO") z 19 grudnia 2023 r. (nr SKO.4102.1994.2023), którą utrzymano w mocy decyzję Burmistrza B. z 29 czerwca 2023 r., mocą której ustalono kwotę w nadmiernej wysokości pobranej dotacji podmiotowej przekazanej z budżetu jednostki samorządu terytorialnego w 2018 r. w wysokości 406.033,60 zł. WSA stwierdził, że w skardze z 8 stycznia 2024 r. na decyzję SKO z 19 grudnia 2023 r. Skarżąca, na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a., wniosła o udzielenie zabezpieczenia poprzez wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, uzasadniając powyższe faktem, iż wykonanie ww. decyzji mogłoby prowadzić do wyrządzenia oczywistej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Wskazała, że obowiązek zwrotu kwoty pieniężnej w wysokości 406.033,60 zł spowoduje utratę płynności finansowej, a konsekwencją powyższego będzie postawienie Skarżącej w stan likwidacji i zakończenie działalności Szkoły Podstawowej nr [...] w B. W ocenie Skarżącej, zakończenie działalności ww. szkoły w trakcie trwania roku szkolnego będzie skutkowało przerwaniem procesu dydaktycznego, którego trudnym do odwrócenia skutkiem będzie powstanie zaległości w nauce i rozerwanie trwałych i ustalonych więzów społecznych. Zdaniem WSA z argumentacji wyrażonej w uzasadnieniu skargi nie wynika, aby zachodziło niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Skarżąca nie uprawdopodobniła przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, w szczególności nie przedstawiła swojej sytuacji finansowej i majątkowej, ani osiąganych dochodów czy posiadanych przez Skarżącą nieruchomości i praw majątkowych. Sąd I instancji uznał w związku z tym, iż nie jest w stanie ocenić jaki rzeczywiście wpływ na sytuację strony miałoby wykonanie zaskarżonego rozstrzygnięcia. Nie mógł tym samym stwierdzić, że konieczność zwrotu dotacji w związku z zaskarżoną decyzją zachwieje sytuacją finansową Skarżącej. Skarżąca złożyła zażalenie na postanowienie WSA, zaskarżając to orzeczenie w całości. Wniosła o uchylenie postanowienia z 6 marca 2024 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. Zdaniem strony skarżącej jest rzeczą oczywistą, że kwota 400.000 zł wraz z naliczonymi odsetkami jest kwotą niebagatelną dla każdego podmiotu w szczególności prowadzącego działalność oświatową, zatem zobowiązanie do jej zwrotu stwarza niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, do których jak wskazała strona skarżąca przed Sądem I Instancji należały między innymi: utrata płynności finansowej, przerwanie procesu dydaktycznego, a także powstanie zaległości w nauce i rozerwanie trwałych i ustalonych więzów społecznych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącej wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. W judykaturze dominuje stanowisko kładące nacisk na obowiązek wykazania przez stronę okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej (zob. postanowienia NSA: z 15 stycznia 2014 r., sygn. akt II FSK 2165/13; z 10 maja 2011 r., sygn. akt II FZ 106/11; z 9 września 2011 r., sygn. akt II FSK 1501/11; z 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 219/11 czy z 26 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 338/07 – te i dalej powoływane orzeczenia NSA dostępne są w Internecie pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu musi w sposób przekonujący pokazać konkretne relacje między brakiem wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a. Za zasadne uznać należy przyjęcie, że skoro postępowanie w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji jest inicjowane wnioskiem strony, to na wnioskodawcy spoczywa powinność wskazania konkretnych zagrożeń płynących z wykonania kwestionowanego aktu. Podmiot występujący o wstrzymanie wykonania decyzji, który zaniechał podania okoliczności mających uzasadniać jego żądanie, nie może oczekiwać od sądu, aby ten, wyręczając go, niejako z urzędu poszukiwał usprawiedliwienia dla złożonego wniosku (por. postanowienie NSA z 5 maja 2016 r., sygn. akt I FZ 98/16, postanowienie NSA z 28 kwietnia 2016 r., sygn. akt II FZ 40/16). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko przedstawione w uzasadnieniu postanowienia Sądu I instancji jest prawidłowe. Trafnie uznał Sąd I instancji, że Skarżąca nie uprawdopodobniła występowania w rozpoznawanej sprawie tego rodzaju konkretnych okoliczności, które pozwalają wywieść, że wstrzymanie zaskarżonej decyzji jest w stosunku do Skarżącej zasadne. Twierdzenia zawarte we wniosku o wstrzymanie wykonania aktu sprowadzały się bowiem jedynie do ogólnych sformułowań nieuprawdopodobnionych jakimikolwiek okolicznościami faktycznymi. Chociaż w art. 61 § 3 p.p.s.a. mowa jest jedynie o uprawdopodobnieniu okoliczności wymienionych w tym przepisie, nie oznacza to, że samo przekonanie strony skarżącej, iż wykonanie decyzji wywoła szczególnie niekorzystne konsekwencje, jest wystarczające do tego, aby wniosek został uwzględniony. Skarżąca również w zażaleniu nie wykazała, że jej wniosek zasługuje na uwzględnienie. Podkreślić przy tym należy, że zadaniem NSA nie jest ponowna ocena wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, uzupełnionego ewentualnie o okoliczności podniesione w zażaleniu, lecz kontrola postanowienia wydanego przez WSA. Na marginesie NSA stwierdza, że postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności sąd może zmienić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności (art. 61 § 4 p.p.s.a.). W interesie strony leży takie sformułowanie wniosku, by powołane w nim okoliczności wskazywały na zajście przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. oraz poparcie twierdzeń w tym zakresie stosownymi dokumentami źródłowymi. Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.