I GZ 132/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Piszczek po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia K. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 października 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 1386/23 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 28 kwietnia 2023 r. nr 33/2023 w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu pomocy finansowej na operacje typu premie dla młodych rolników postanawia oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (zwany dalej: Sądem I instancji lub WSA) postanowieniem z 26 października 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 1386/23, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.) odrzucił skargę K. K. (zwanego dalej także: skarżącym) na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 28 kwietnia 2023 r. w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu pomocy finansowej na operacje typu premie dla młodych rolników. WSA uzasadniając orzeczenie wyjaśnił, że treść złożonej przez H. K. skargi wskazywała na wniesienie jej w imieniu skarżącego. W wykonaniu zarządzenia z 4 lipca 2023 r. obowiązano H. K. do wykazania spełniania przez niego wymogów, określonych w art. 35 § 1 p.p.s.a., do reprezentowania skarżącego przed WSA w Warszawie lub przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi i przedstawienia pełnomocnictwa procesowego, w terminie 7 dni, pod rygorem pominięcia w postępowaniu sądowym. Wezwanie zawierało pouczenie o konieczności dołączenia odpisów każdego z wnoszonych pism. H. K. do pisma z 13 lipca 2023 r. załączył m.in. nieuwierzytelnioną kserokopię pełnomocnictwa notarialnego z 10 listopada 2016 r. umocowującego H. K. do reprezentowania skarżącego m.in. przed sądami. Nie dołączono odpisów pisma i odpisów załączników. W wykonaniu zarządzenia z 4 sierpnia 2023 r., pismem z 26 sierpnia 2023 r. (doręczonym 30 sierpnia 2023 r.), wezwano skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi - w terminie 7 dni – pod rygorem odrzucenia skargi, poprzez przedłożenie skargi (wraz z odpisem) podpisanej przez skarżącego (w tym celu załączono kserokopię skargi) oraz wskazania numeru PESEL skarżącego. W dniu 5 września 2023 r. wpłynęła do WSA korespondencja nadana 31 sierpnia 2023 r., tj. skarga datowana na 31 sierpnia 2023 r., w której wskazano jako skarżących H. K. i K. K. oraz podpisana przez te osoby, uwierzytelniona kserokopia pełnomocnictwa notarialnego z 10 listopada 2016 r. umocowującego H. K. do reprezentowania K. K. m.in. przed sądami oraz pismo H. K. z 13 lipca 2023 r. Pismo zatytułowane "skargą" z 31 sierpnia 2023 r. zawierała numer PESEL skarżącego. W dniu 14 września 2023 r. do WSA wpłynęła dalsza korespondencja H. K. i K. K., nadana w urzędzie pocztowym 11 września 2023 r., do której załączono notarialnie uwierzytelniony odpis wcześniej opisywanego pełnomocnictwa z 10 listopada 2016 r. i pełnomocnictwo o treści tożsamej do wymienionego pełnomocnictwa z 11 września 2023 r. z notarialnie poświadczonym podpisem skarżącego. Sąd I instancji powołując przepisy mające w sprawie zastosowanie, uwzględniając fakt wniesienia przez H. K. skargi w imieniu skarżącego, przedstawił okoliczności uzasadniające wezwanie skierowane do H. K. jako do pełnomocnika skarżącego, a następnie wobec wykonania tego wezwania w sposób nieprawidłowy, okoliczności przemawiające za skierowaniem wezwania z 26 sierpnia 2023 r. bezpośrednio do skarżącego. W ocenie WSA skarżący został prawidłowo wezwany i pouczony (w wezwaniu WSA z dnia 13 lipca 2023 r. – pkt 5) o tym, że do Sądu należy przekazać podpisaną skargę wraz z jej odpisem, czego nie uczynił w wyznaczonym terminie. Ponadto skarga nadesłana przy piśmie nadanym 31 sierpnia 2023 r. różni się treścią od skargi, która pierwotnie wpłynęła do WSA. WSA uznał przy tym, że bez znaczenia dla sprawy jest fakt późniejszego wpływu do Sądu korespondencji nadanej w urzędzie pocztowym 11 września 2023 r. i 31 sierpnia 2023 r. do której załączono, odpowiedni, notarialnie uwierzytelniony odpis wcześniej opisywanego pełnomocnictwa z 10 listopada 2016 r. i pełnomocnictwo o treści tożsamej do wymienionego pełnomocnictwa z 11 września 2023 r. z notarialnie poświadczonym podpisem skarżącego oraz urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa z 11 listopada 2016 r., gdyż wezwanie o ich przedłożenie było pod rygorem pominięcia pełnomocnika, jak też ich przedłożenie nastąpiło po upływie terminu do usunięcia tego braku formalnego skargi (termin ten upłynął 25 lipca 2023 r.). Zażalenie na powyżej wymienione postanowienie wniósł skarżący, wskazując na okoliczności dotyczące wydania decyzji przez Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 28 kwietnia 2023 r., jednocześnie kwestionując zasadność dokonywanych przez Sąd I instancji wezwań do uzupełnienia braków formalnych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazania wymaga, że stosownie do art. 49 § 1 p.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. Przepisem szczególnym dotyczącym pisma będącego skargą jest art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., z którego wynika obowiązek odrzucenia skargi przez sąd w przypadku nieuzupełnienia w wyznaczonym terminie jej braków formalnych. Elementy składowe pisma procesowego strony zawiera art. 46 p.p.s.a. Skarga musi zatem spełniać wymagania przewidziane dla każdego pisma procesowego w postępowaniu sądowym. W sytuacji, gdy strona skarżąca jest reprezentowana przez pełnomocnika, zgodnie z art. 37 § 1 p.p.s.a., przy pierwszej czynności procesowej pełnomocnik ten dołącza do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Obowiązek ten potwierdza art. 46 § 3 tej ustawy, z którego wynika, że pełnomocnik wnoszący pismo dołącza do niego pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 sierpnia 2020 r., sygn. akt II OZ 511/20). Kwestionowane przez skarżącego wezwania Sądu I instancji do nadesłania stosownego pełnomocnictwa zostały, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, dokonane w sposób prawidłowy. Należy bowiem wyjaśnić, że złożenie dokumentu pełnomocnictwa w postępowaniu toczącym się przed organem administracji publicznej (postępowaniem administracyjnym), nie zwalnia pełnomocnika strony w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (postępowaniem sądowym) od wykazania swojego umocowania stosownym dokumentem. Dokument pełnomocnictwa z 10 listopada 2016 r., mocą którego skarżący udzielił pełnomocnictwa swojemu ojcu H. K., w powołanym tam zakresie, znajduje się w aktach administracyjnych sprawy (vide: karta akt administracyjnych nr 670). W postępowaniu sądowym dokument ten nie został jednak złożony wraz ze skargą, tym samym za prawidłowe należy uznać wezwanie dokonane przez Sąd I instancji pismem z 13 lipca 2023 r. Treść zawartego tamże pouczenia również nie budzi wątpliwości. H. K. przy piśmie z 20 lipca 2023 r. załączył kopię dokumentu pełnomocnictwa znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy, nie nadesłał jego oryginału bądź uwierzytelnionej kopii, stosowanie do otrzymanego wezwania. Tym samym za zasadne należy uznać wezwanie WSA skierowane bezpośrednio do skarżącego pismem z 26 sierpnia 2023 r., którym został obowiązany do przedłożenia podpisanej przez niego skargi wraz odpisem, a także do wskazania swojego numeru PESEL. Pouczenia zawarte w ostatnim wymienionym wezwaniu zostały sformułowane w sposób prawidłowy; za prawidłowe należy również uznać doręczenie skarżącemu kopii skargi z 4 czerwca 2023 r. wobec sporządzenia tej skargi odręcznie. Wezwanie to zostało doręczone 30 sierpnia 2023 r. (vide: karta akt sądowych nr 32). Wniesione w odpowiedzi pismo z 31 sierpnia 2023 r. oznaczone jako "skarga" nie stanowi wykonania wezwania WSA, nawet jeśli pismo to zawiera oświadczenie skarżącego o podtrzymaniu stanowiska wyrażonego w skardze. Pomimo wskazania swojego numeru PESEL, skarżący nie nadesłał podpisanej skargi wraz z jej odpisem, do czego został obowiązany przez Sąd I instancji, bowiem choć w piśmie z 31 sierpnia 2023 r. uwzględniona została treść pierwotnie wniesionej skargi, to jednak skarżący dokonał jej modyfikacji. W zakresie dalszej części pouczenia zawartego w wezwaniu z 26 sierpnia 2023 r. należy przywołać, powołaną przez WSA w zaskarżonym postanowieniu, uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 13/13, zgodnie z którą przesądzone zostało, że niedołączenie przez skarżącego wymaganej liczby odpisów skargi i odpisów załączników, zgodnie z art. 47 § 1 p.p.s.a., jest brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 w zw. z art. 57 § 1 p.p.s.a., uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd. Również w tym zakresie skarżący nie zastosował się do przesłanego wezwania. Odnosząc się do oceny załączników korespondencji z 31 sierpnia 2023 r. i 8 września 2023 r. dokonanej przez Sąd I instancji, należy się do niej przychylić, jak bowiem wskazano powyżej – stosowne wezwanie i pouczenie o terminie jego wykonania zostało doręczone H. K. jako pełnomocnikowi skarżącego. Wezwanie nie zostało wykonane w zakreślonym przez WSA terminie i nie zmienia tego doręczenie wymaganego dokumentu przez skarżącego przy kolejnych pismach. Podsumowując, skarżący chcąc prawidłowo wypełnić obowiązki nałożone przez Sąd I instancji, powinien był nadesłać w zakreślonym terminie podpisaną skargę (kopię pisma wniesionego przez H. K. z 4 czerwca 2023 r. przesłaną przez WSA wraz z wezwaniem do uzupełnienia braków formalnych tej skargi) wraz z jej odpisem. Nadesłanie pisma odmiennego w treści od wniesionej skargi, nie wypełnia precyzyjnie opisanego wezwania Sądu I instancji. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.