I GZ 130/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Bogdan Fischer po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2024r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Miasta G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 grudnia 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 2252/23 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi. w sprawie ze skargi Miasta G. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie określenia przypadających do zwrotu dochodów budżetowych postanawia: oddalić zażalenie.

Miasto G., dalej: "strona skarżąca" lub "Miasto" reprezentowane przez pełnomocnika wniosło w dniu 3 października 2023 r. skargę na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] sierpnia 2023 r. w przedmiocie określenia przypadających do zwrotu dochodów budżetowych. W dniu 5 października 2023 r. Miasto wniosło o przywrócenie terminu do złożenia skargi. We wniosku pełnomocnik strony skarżącej wskazał, że zaskarżona decyzja Ministra Finansów została doręczona w dniu 31 sierpnia 2023 r., w związku z czym termin do wniesienia skargi upływał w sobotę 30 września 2023 r. i ulegał przedłużeniu do poniedziałku, tj. 2 października 2023 r. W dniu 27 września 2023 r. o godz. 15:38 pracownik Kancelarii przesłał pełnomocnikowi przygotowany projekt skargi. W dniu 29 września 2023 r. radca prawny reprezentujący Miasto zredagował treść skargi i o godz. 16:57 zapisał ją na dysku laptopa. Jednocześnie wydrukował 3 egzemplarze z datą 2 października 2023 r. i w celu opłacenia skargi i jej wysłania w dniu 2 października 2023 r zostawił ją w sekretariacie Kancelarii. W dniu 4 października 2023 r. pełnomocnik dowiedział się od pracownicy Kancelarii, że nie wysłała skargi 2 października 2023 r., ale w dniu 3 października 2023 r. Pracownica tłumaczyła się bardzo złym samopoczuciem w dniu 2 października 2023 r. i wyjściem z pracy w celu pójścia do lekarza. Postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 grudnia 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 2252/23 odmówiono przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Sąd I instancji wskazał, że w sytuacji, gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, to na pełnomocniku spoczywa obowiązek dokonywania czynności procesowych w stosownych terminach, a zatem kryterium należytej staranności – w kontekście przesłanki braku winy, o którym stanowi art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z Dz.U. z 2023 r., poz. 1634), dalej "p.p.s.a." – należy badać w stosunku do tego pełnomocnika. Zdaniem Sądu I instancji nie każda choroba stanowi przesłankę przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności procesowej. Przede wszystkim choroba musi mieć charakter niespodziewany lub nagły, czyli musi wystąpić takie pogorszenie stanu zdrowia, którego nie dało się przewidzieć. Poza tym należy uwiarygodnić, że stan zdrowia w danym okresie uniemożliwiał prowadzenie spraw i dokonywanie czynności osobiście, jak również wykluczał możliwość posłużenia się inną osobą. W niniejszej sprawie, nawet jeśli uznamy, że choroba miała charakter nagły, to w ocenie Sądu nie można stwierdzić, że pełnomocnik podjął wszystkie niezbędne działania w zakresie organizacji pracy Kancelarii, wykluczające negatywne konsekwencje nagłych, ale możliwych do przewidzenia zdarzeń. Pełnomocnik wskazał, że w Kancelarii pracuje kilka osób, opisał zasady i organizację pracy. Przedstawione wyjaśnienia nie mogą prowadzić do wniosku, że radca prawny uprawdopodobnił brak winy w niewysłaniu w terminie skargi do Sądu. Skarżąca złożyła zażalenie, w którym wskazała, że nie zgadza się z podjętym rozstrzygnięciem. W pełni podtrzymała dotychczasowe stanowisko i argumenty zawarte we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi do sądu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. We wniosku strona powinna przy tym uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). W świetle wyżej cytowanych przepisów każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania instytucji przywrócenia terminu. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga więc uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej, ale także lżejszej jej postaci, tj. niedbalstwa, rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy. Wykluczenie natomiast winy w uchybieniu terminu wymaga wykazania, iż mimo dołożenia wszelkich możliwych w danych warunkach starań, strona nie mogła przezwyciężyć przeszkody uniemożliwiającej jej dokonanie czynności postępowania w terminie ustawowym. Na równi z zawinieniem strony traktuje się przy tym zawinienie osób, którym zleciła ona prowadzenie swoich spraw (por. wyrok NSA z dnia 21 grudnia 2006 r., sygn. akt I FSK 374/06, dostępny na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W sytuacji zatem, gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, to na pełnomocniku spoczywa obowiązek dokonywania czynności procesowych w stosownych terminach, a zatem kryterium należytej staranności – w kontekście przesłanki braku winy, o której mowa w art. 87 § 2 p.p.s.a. – należy badać w stosunku do tego pełnomocnika. Dodatkowo, gdy jest to pełnomocnik profesjonalny, przy ocenie możliwości przywrócenia terminu należy uwzględniać wiedzę i konieczność zachowania należytej staranności przez tego pełnomocnika (por. wyrok SN z 21 lutego 2002 r., sygn. akt I PKN 903/00, publ. Prok. i Pr. 2003, Nr 15, poz. 39 - dodatek). Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny podziela argumentację Sądu I instancji wyrażoną w zaskarżonym postanowieniu co do tego, że w niniejszej sprawie skarżąca nie wykazała, iż bez jej winy doszło do uchybienia terminowi do wniesienia skargi kasacyjnej. Zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przyjął, że w sytuacji gdy w niniejszej sprawie strona jest reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, za jakiego uważa się bez wątpienia radcę prawnego, przesłankę braku winy w rozumieniu art. 86 § 1 p.p.s.a. należy oceniać w kontekście zachowania należytej staranności przez tego pełnomocnika. Jak wynika z akt sprawy pełnomocnik skarżącej dokonanie czynności w postaci złożenia skargi kasacyjnej powierzył jednemu z pracowników Kancelarii, a zatem ponosi on konsekwencje działania tego pracownika, wynikające de facto - jak trafnie stwierdził Sąd I instancji - z niewłaściwej organizacji pracy biura. W tym miejscu podkreślić trzeba, że sam fakt choroby pracownika, który miał złożyć skargę w danym terminie, oraz jej nagły charakter, nie jest w niniejszej sprawie negowany. Jako niedochowanie przez pełnomocnika skarżącej należytej staranności w niniejszej sprawie jest natomiast oceniana taka organizacja pracy Kancelarii, w której pracownik, któremu powierzono dane obowiązki służbowe, w sytuacji złego samopoczucia udał się do lekarza, żaden inny pracownik, a tym bardziej radca prawny, który jest umocowany w sprawie nie czuwa nad terminowością zleconych nieobecnemu pracownikowi czynności. W tej sytuacji, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w kategoriach jego zaniedbania ocenić trzeba fakt, iż choroba pracownika (nawet nagła - jak już wcześniej wskazano) powoduje takie negatywne konsekwencje dla mocodawcy, który jest stroną skarżącą. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że Sąd I instancji w niniejszej sprawie - w kontekście przepisów art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a. - trafnie uznał, że brak jest podstaw do przywrócenia skarżącej terminu do złożenia skargi do sądu, gdyż uchybienie temu terminowi nastąpiło z powodu niedochowania przez pełnomocnika strony należytej staranności w prowadzeniu jej sprawy. W związku z tym, Naczelny Sąd Administracyjny - na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji.