I GZ 119/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący: sędzia NSA Beata Sobocha-Holc po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia W. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 stycznia 2025 r. sygn. akt III SA/Po 504/24 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi W. K. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Bielsku-Białej z dnia 29 sierpnia 2024 r. nr UP-608/2024 w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 17 stycznia 2025 r. sygn. akt III SA/Po 504/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej zwany: WSA lub sądem I instancji) odrzucił skargę W. K. (dalej zwanego: skarżącym) na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Bielsku-Białej z 29 sierpnia 2024 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie sąd I instancji wskazał, że w skardze nie podano numeru PESEL skarżącego. Pismem z 8 października 2024 r. wezwano skarżącego do usunięcia braku formalnego skargi przez podanie numeru PESEL w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie to doręczono skarżącemu 10 października 2024 r., a termin do wykonania wezwania bezskutecznie upłynął 17 października 2024. W konsekwencji WSA w Poznaniu, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 w zw. z art. 58 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej zwanej: p.p.s.a.) odrzucił skargę. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie. W treści zażalenia wskazał, że wypełnił wszystko, o co był proszony. Podkreślił, że obawiał się, że ze względu na ilość pism "czegoś nie dopełni". Zaznaczył, że "czuł niechęć sędziego". Skarżący przypomniał także, że wnosił o przyznanie pełnomocnika z urzędu, którego nie otrzymał. Przedstawił także swoją sytuację osobistą: wskazywał na brak pracy, trudną sytuację finansową oraz zdrowotną. Jednocześnie skarżący w uzasadnieniu zażalenia wskazał swój nr PESEL oraz wniósł o nieodrzucanie jego skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie Na wstępie należy przypomnieć, że zażalenie dotyczyło odrzucenia skargi, a nie zagadnienia przyznania prawa pomocy. Z tego względu wszelkie argumenty podnoszone w zakresie przyznania prawa pomocy, w szczególności odnoszące się do trudnej sytuacji materialnej i życiowej skarżącego, nie mogą zostać uwzględnione. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. W myśl art. 57 § 1 p.p.s.a. skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym. Zgodnie zaś z art. 46 § 2 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. pismo procesowe strony, oprócz wymogów określonych w art. 46 § 1 p.p.s.a., powinno zawierać – gdy jest pierwszym pismem w sprawie – także numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną, jeżeli jest obowiązana do jego posiadania albo posiada go, nie mając takiego obowiązku. Zaniechanie w tym zakresie stanowi brak formalny środka prawnego podlegający uzupełnieniu w trybie art. 49 § 1 p.p.s.a. Odnosząc powyższe do realiów przedmiotowej sprawy wskazać należy, że skarga z 10 września 2024 r. nie zawierała wskazania numeru PESEL skarżącego. W takiej sytuacji Przewodniczący Wydziału III zasadnie wezwał skarżącego do uzupełnienia braku formalnego skargi przez nadesłaniu numeru PESEL skarżącego w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania do uzupełnienia braku formalnego skargi. Wezwanie to zostało sformułowane prawidłowo, jednoznacznie i zgodnie z przepisami stanowiącymi podstawę jego wystosowania, w szczególności zawierało informację, że nieusunięcie braku formalnego w terminie spowoduje odrzucenie skargi. Wezwanie zostało skutecznie doręczone skarżącemu 10 października 2024 r. (k. 16 akt sądowych). Słusznie zatem wskazał sąd I instancji, że termin na wykonanie obowiązku wskazanego w wezwaniu upływał z dniem 17 października 2025 r. Z akt sprawy wynika też, że skarżący wspomnianego wezwania nie wykonał. W takiej sytuacji WSA miał obowiązek odrzucenia skargi – z uwagi na jednoznaczną treść art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Przypomnieć w tym miejscu również należy, że zgodnie z tezą wyrażoną w uchwale NSA z 3 lipca 2023 r. sygn. II GPS 3/22 – "niezachowanie, określonego w art. 46 § 2 pkt 1 lit. b p.p.s.a., wymogu podania w skardze, będącej pierwszym pismem w sprawie, numeru PESEL, jest brakiem formalnym, który powinien być uzupełniony w trybie art. 49 § 1 w związku z art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a., bez względu na to czy ten numer znajduje się w aktach administracyjnych, którymi dysponuje sąd". Ponadto stwierdzono, że "ustawodawca nie przewidział żadnych wyjątków od obowiązku strony określonego w art. 46 § 2 pkt 1 lit. b p.p.s.a." Z treści przepisu art. 269 § 1 p.p.s.a. wynika moc ogólnie wiążąca zarówno uchwał abstrakcyjnych (art. 15 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), jak i uchwał konkretnych (art. 15 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). Istota mocy ogólnie wiążącej uchwał sprowadza się do tego, że stanowisko zajęte w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego wiąże wszystkie składy orzekające sądów administracyjnych. Dopóki więc nie nastąpi zmiana tego stanowiska przez podjęcie kolejnej uchwały przez NSA, dopóty sądy administracyjne powinny je respektować (zob. Prawo o postępowaniu administracyjnym. Komentarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Lex a Wolters Kluwer business, Warszawa 2013, str. 833). Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny w składzie niniejszym, zgodnie z art. 269 § 1 p.p.s.a., związany jest obowiązującą uchwałą NSA. Skoro zaś w aktach sprawy brak pisma uzupełniającego brak formalny skargi w zakreślonym przez sąd terminie, to uznać należy, że sąd I instancji zasadnie odrzucił skargę na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia