I GZ 115/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. w T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 3 marca 2021 r., sygn. akt I SA/Bd 451/20 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi A. w T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 10 listopada 2020 r. sygn. akt I SA/Bd 451/20 na uchwałę Rady Miasta Torunia z dnia 18 czerwca 2020 r. nr 403/20 w przedmiocie trybu udzielania i rozliczania dotacji dla przedszkoli i innych placówek oświatowych oraz trybu przeprowadzania kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. przywrócić termin do wniesienia skargi kasacyjnej. NSA/post.1 – postanowienie "ogólne"

Postanowieniem z 3 marca 2021 r., sygn. akt I SA/Bd 451/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej A. w T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 10 listopada 2020 r. sygn. akt I SA/Bd 451/20 w sprawie ze skargi strony na uchwałę Rady Miasta Torunia z dnia 18 czerwca 2020 r. nr 403/20 w przedmiocie trybu udzielania i rozliczania dotacji dla przedszkoli i innych placówek oświatowych oraz tryb przeprowadzania kontroli prawidłowości ich pobrania i wykorzystania. Przedstawiając stan sprawy, Sąd I instancji zrelacjonował, że pełnomocnik skarżącej wskazał, że przeszkodą, która uniemożliwiła dochowanie terminu do złożenia skargi kasacyjnej była choroba, co zostało potwierdzone załączonym do wniosku zwolnieniem lekarskie. Tymczasem Sąd wskazał, że sam fakt choroby, a nawet dysponowanie zwolnieniem lekarskim nie świadczy jeszcze o braku winy w uchybieniu wiążącego stronę terminu. W ocenie Sądu I instancji podnoszona przez pełnomocnika skarżącej okoliczność, jaką jest przebywanie na zwolnieniu lekarskim, nie daje podstaw do przywrócenia terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Pełnomocnik Skarżącej ograniczyła się jedynie do przedłożenia zaświadczenia lekarskiego oraz wyjaśnienia że choroba związana była ze stanem zapalnym szczęk i żuchwy, zapoczątkowana w ostatnim dniu upływu terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Nie uprawdopodobniła jednak braku możliwości skorzystania z pomocy innych osób (np. aplikanta, pracownika czy też innego pełnomocnika). Nie wskazała żadnych okoliczności, które uniemożliwiały – w sposób obiektywny – złożenie przez nią skargi kasacyjnej w terminie. Nie powinno budzić wątpliwości, że profesjonalny pełnomocnik dochowując należytej staranności powinien tak zorganizować pracę, aby czynności procesowe jakie ma podjąć były wykonane prawidłowo i terminowo. Zażalenie na to postanowienie wniosła pełnomocnik strony skarżącej, zaskarżając to orzeczenie w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono błąd w ustaleniach faktycznych mający istotny wpływ na wynik sprawy poprzez przyjęcie, że strona niedochowała należytej staranności we wniesieniu skargi kasacyjnej w terminie, podczas gdy brak takiej możliwości wynikał z nagłej choroby pełnomocnika. Wobec powyższego, autor zażalenia wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Jednakże w świetle art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Ponadto z art. 86 § 2 p.p.s.a. wynika, iż warunkiem przywrócenia terminu jest spowodowanie przez uchybienie terminu ujemnych skutków dla strony w zakresie postępowania sądowego. Artykuł 87 § 1 i 2 p.p.s.a. stanowi natomiast, że pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Wymaga podkreślenia, że warunkiem dopuszczalności przywrócenia uchybionego terminu jest uprawdopodobnienie przez stronę, że mimo całej staranności nie mogła dokonać czynności w terminie, to znaczy, że zachodziły przeszkody od niej niezależne. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być przy tym oceniany przy uwzględnieniu wszelkich okoliczności konkretnej sprawy. Przywrócenie terminu jest dopuszczalne wyłącznie w przypadku gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W przypadku, gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, sąd musi mieć na uwadze działania pełnomocnika. Dodatkowo, gdy jest to pełnomocnik profesjonalny, przy ocenie możliwości przywrócenia terminu należy uwzględniać wiedzę i konieczność zachowania należytej staranności przez tego pełnomocnika (por. postanowienie NSA z 23 września 2014 r., II GZ 523/14). Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Na okoliczność zaistnienia nagłej choroby uniemożliwiającej prowadzenie spraw i dokonywanie czynności powinno być przedstawione stosowne zaświadczenie lekarskie (por. postanowienie NSA z 26 sierpnia 2014 r., I FZ 248/14). Na gruncie rozpoznawanej sprawy przedmiotem oceny sądu pozostaje zachowanie pełnomocnik reprezentującej stronę w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Na profesjonalnym pełnomocniku ciąży niewątpliwie obowiązek dochowania należytej staranności wymaganej od profesjonalisty i taki też miernik należy przyjąć jako wzorzec oceny zawinienia w przekroczeniu terminu do dokonania czynności procesowej. Szczególne wymogi stawiane osobom umocowanym do występowania w imieniu strony skarżącej nie mogą jednak z góry wykluczać możliwości przywrócenia terminu. Uwzględnienie zgłoszonego w tym zakresie żądania wymaga bowiem każdorazowo analizy wskazanych przez wnioskującego okoliczności w kontekście przesłanek przewidzianych w art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a. W argumentacji usprawiedliwiającej żądanie pełnomocnik wyjaśniła, że przebyła zabieg chirurgiczny, który nie był uprzednio planowany. Był skutkiem silnego bólu i był zdarzeniem nagłym. Dodatkowo w zażaleniu wywiedziono, że pełnomocnik prowadzi kancelarię adwokacją indywidualnie i nie udzieliła substytucji do prowadzenia tej sprawy innemu adwokatowi. Tym samym nie mogła powierzyć wykonania czynności sporządzenia skargi kasacyjnej przez inną osobę. Pełnomocnik przedstawiła w celu uprawdopodobnienia przywoływanych przez siebie okoliczności zwolnienie lekarskie. Mając na względzie powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny ocenił, że niedochowanie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej było w rozpatrywanym przypadku niezawinione. Po pierwsze, twierdzenie pełnomocnika o nagłej chorobie uniemożliwiającej podjęcie określonych czynności zostało uwiarygodnione przedłożonym zaświadczeniem lekarskim. Nie mogło zatem ulegać wątpliwości, że zaistniała w niniejszym przypadku obiektywna i nagła przeszkoda w działaniu i podejmowaniu czynności przez ustanowionego w sprawie pełnomocnika. Podkreślenia wymaga, że jeśli w rozpoznawanej sprawie przyczyną uchybienia była choroba pełnomocnika, która w ocenie lekarza uniemożliwiła mu wykonywanie obowiązków zawodowych, to dokonanie przez sąd pierwszej instancji oceny odmiennej wymagałoby istnienia dowodu pochodzącego od osoby posiadającej wiedzę specjalną albo wykazania fałszu dokumentu co do treści lub formy wraz z konsekwencjami wykrycia czynu karalnego (por. postanowienie NSA z 25 stycznia 2012 r., I OZ 46/12; postanowienie SN z 12 maja 2006 r., V CZ 29/06, Lex nr 200921). Po drugie, zgodzić się należało z pełnomocnikiem, że uprawdopodobniony został brak możliwości przekazania jej sprawy w terminie otwartym do wniesienia skargi kasacyjnej tym bardziej, że jak właściwie wskazała pełnomocnik w zażaleniu - niniejsza sprawa jest z zakresu prawa oświatowego, którego materia nie jest powszechna wszystkim adwokatom i wymaga fachowej wiedzy osób, które ową materią się zajmują. W świetle zasad zdrowego rozsądku i doświadczenia życiowego należało więc przyjąć, że w przedstawionym stanie faktycznym uprawdopodobniono brak możliwości osobistego działania pełnomocnika jak i wyręczenia się inną osobą w dokonaniu tej czynności procesowej w sposób pozwalający na rzetelną obronę interesów strony skarżącej. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 oraz art. 86 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.