I GZ 113/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Bogdan Fischer po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2024r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 4 marca 2024 r., sygn. akt I SA/Ke 54/24 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania decyzji w sprawie ze skargi M. T. na decyzję Zarządu Województwa Świętokrzyskiego z dnia [...] listopada 2023 r. nr [...] w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z 4 marca 2024 r., sygn. akt I SA/Ke 54/24 odmówił wstrzymania wykonania decyzji w sprawie ze skargi M. T. na decyzję Zarządu Województwa Świętokrzyskiego z dnia [...] listopada 2023 r. nr [...] w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej. Sąd I instancji odmawiając wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji wskazał, że skarżący uzasadniając swój wniosek nie przedłożył stosownych dokumentów, które obrazowałyby jego sytuację majątkową na dzień złożenia wniosku, a które to dokumenty pozwoliłyby ocenić zasadność twierdzeń zawartych przez skarżącego we wniosku. Ogólna argumentacja zawarta we wniosku, nie poparta dokumentacją źródłową, nie pozwoliła Sądowi na ocenę zaistnienia przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej w sprawie. Skarżący złożył zażalenie, w którym wskazał, że nie zgadza się z podjętym rozstrzygnięciem. W pełni podtrzymał dotychczasowe stanowisko i argumenty zawarte we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, uznając, że są one wystarczające do uzyskania ochrony tymczasowej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Przepis art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634), dalej "p.p.s.a." daje Sądowi możliwość wstrzymania wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu bądź czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być naprawiona przez późniejszy zwrot spełnionego i wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Przesłanka w postaci niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody jest utożsamiana z zagrożeniem dla już istniejącej, aktualnej sytuacji gospodarczej (ekonomicznej) strony postępowania administracyjnego. Trudne do odwrócenia skutki powstają zwykle tam, gdzie po wykonaniu decyzji jest niemożliwy powrót do pierwotnego stanu sprawy. W obu sytuacjach chodzi o wyjątkowe zagrożenie odpowiadające szczególnej kategorii ochrony tymczasowej strony postępowania. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z § 1 tego przepisu, w myśl, którego wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Należy zaznaczyć, że wykonanie decyzji dotyczącej należności pieniężnej nie łączy się w każdym wypadku z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody lub z trudnymi do odwrócenia skutkami, lecz zależy to od okoliczności sprawy, takich jak wysokość kwoty, której dotyczy decyzja, czy wielkość obrotów wnioskującego przedsiębiorcy. Obowiązek przedstawienia okoliczności, które pozwolą sądowi na dokonanie oceny, czy spełnione są przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, spoczywa na wnioskodawcy. Podkreślić należy, że do wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie jest wystarczające samo twierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Przenosząc powyższe uwagi natury ogólnej na grunt tej sprawy stwierdzić należy, że skarżący nie wykazał, aby zaistniały ustawowe przesłanki wstrzymania zaskarżonej decyzji. We wniosku jak również w zażaleniu nie wskazano na fakty, które mogłyby uprawdopodobnić zaistnienie przesłanek potrzebnych do wstrzymania wykonania decyzji, a więc trudnych do odwrócenia skutków lub wyrządzenia znacznej szkody. W szczególności wskazać należy, że samo stwierdzenie skarżącego, że wyegzekwowanie kwoty wynikającej z zaskarżonej decyzji spowoduje wyrządzenie znacznej szkody majątkowej, jest niewystarczające. Powołując w uzasadnieniu wniosku określone okoliczności, skarżący powinien chociażby uprawdopodobnić ich wystąpienie, wykraczając w ten sposób poza gołosłowne i ogólnikowe twierdzenia. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, ocena dokonana przez Sąd I instancji jest prawidłowa. Zaskarżona decyzja dotyczy zwrotu kwoty dofinansowania, jednakże podkreślić należy, że aby zbadać, czy rzeczywiście egzekucja kwoty należności może wyrządzić skarżącemu znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki, konieczne jest odniesienie tej kwoty należności do sytuacji materialnej skarżącego. Bez porównania tych dwu wartości (wysokości kwoty podlegającej zwrotowi i majątku, jakim dysponuje skarżący) nie jest możliwe zweryfikowanie twierdzenia, że w jego przypadku zwrot dotacji będzie miał realny wpływ na bieżące funkcjonowanie skarżącego. Dla pełnego obrazu sytuacji majątkowej skarżącego, umożliwiającej ocenę w kontekście zasadności przyznania ochrony tymczasowej, niezbędne byłoby np. udzielenie informacji dotyczących posiadanego majątku ruchomego i nieruchomego, stanu oszczędności, czy środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych. Wskazać należy, że do wniosku zawartego w skardze nie załączono zaś żadnych dokumentów dających obraz zdolności płatniczej skarżącej. Poprzestano jedynie na polemice z uzasadnieniem zaskarżonego rozstrzygnięcia. Skarżący nie wykazał, jaki jest jego stan majątkowy, jakimi środkami finansowymi dysponuje obecnie. Skarżący nie przedłożył w istocie żadnych dokumentów, które pozwoliłyby na zobrazowanie jego aktualnej kondycji finansowej i potwierdziłyby uzasadnioną obawę, że w wyniku wykonania zwrotu udzielonej dotacji dojdzie do utraty płynności finansowej prowadzonej przez niego działalności, co narazi go w efekcie na znaczną szkodę lub nieodwracalne skutki w rozumieniu art. 61 § 3 p.p.s.a. Tymczasem dysponowanie przez Sąd takimi danymi jest niezbędne, aby dokonać weryfikacji tego, czy wykonanie zaskarżonej decyzji odbędzie się z uszczerbkiem dla materialnej sytuacji skarżącego, prowadząc do powstania znacznej szkody, bądź powodując trudne do odwrócenia skutki. Naczelny Sąd Administracyjny zgadza się ze stanowiskiem Sądu I instancji, że wymogów stawianych przez przepis art. 61 § 3 p.p.s.a. nie wypełniają również twierdzenia skarżącego wskazujące na treść zaskarżonej decyzji, która określa kwotę dofinansowania przypadającej do zwrotu. Jeżeli bowiem skarżący twierdzi, że wykonanie decyzji polegającej na obowiązku zwrotu kwoty pieniężnej skutkować będzie powstaniem szkody, to rzeczą wnioskodawcy jest wykazanie tego, że środki pieniężne niezbędne do zapłaty należności publicznoprawnej przekraczają jego możliwości płatnicze i doprowadzą, np. do utraty płynności finansowej. Sytuacji tej, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie zmienia załączona do zażalenia kopia książki przychodów i rozchodów skarżącego z dwóch miesięcy 2024 r. oraz sierpnia 2023 r. Informacje te pokazują jedynie szczątkowe przedstawienie sytuacji ekonomicznej i gospodarczej skarżącego. Jak przyznaje sam skarżący, wskazują one, że firma posiada niewielki zapas środków na rachunku. W ślad za twierdzeniami skarżącego nie przedstawiono jednak żadnej istotnej argumentacji uprawdopodobniającej trudną sytuację gospodarczą. Powtórzyć więc należało, że ogólnikowa argumentacja - sprowadzająca się w istocie do powołania się wyłącznie na fakt "trudnej sytuacji gospodarczej" - nie mogła wywołać zamierzonego skutku w sprawie dotyczącej wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. Skoro bowiem skarżący twierdził, że w jego przypadku dojdzie do wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, to powinien dokładnie opisać między innymi specyfikę rynku na którym działa, odnosząc to do rozmiarów swojej działalności, kondycji finansowej czy też liczby kontrahentów. We wniosku skarżący powinien znaleźć się konkretne dane, poparte, na ile to możliwe, stosownymi dokumentami, których analiza pozwalałaby uznać, że skarżący w przypadku wykonania zaskarżonej decyzji grozi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Tym samym nie jest wiadomym, jak wykonanie zaskarżonej decyzji wpłynie na sytuację ekonomiczną skarżącego, zatem nie można było rozstrzygnąć, czy przedstawiona we wniosku sytuacja skarżącego uprawdopodabnia powstanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków (vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 lipca 2015 r., sygn. akt. II GZ 331/15). Skoro skarżący takich dokumentów nie przedstawił, to nie była możliwa ocena wskazanych przez niego okoliczności w kontekście spełnienia przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. W sytuacji braku z jego strony przekonywujących motywów, jego twierdzenia okazały się gołosłowne. Sąd nie mógł za skarżącego poszukiwać argumentów na ich poparcie, ani tym bardziej dokumentów, których do akt sądowych tej sprawy nie złożono. Przyjmując inaczej należałoby uznać, że każdemu podmiotowi należy wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji w sytuacji, w której ten powoła się na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W związku z powyższy, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego bez określonych wyżej dokumentów, nie jest możliwe określenie, jaki jest aktualny stan majątkowy skarżącego. Nieprzedstawienie pełnego i rzeczywistego obrazu sytuacji finansowej wnioskodawcy skutkuje uznaniem, że strona nie uprawdopodobniła okoliczności wystąpienia przesłanek zastosowania ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Na marginesie zauważyć należy, że każda decyzja administracyjna zobowiązująca do zwrotu środków dofinansowania pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Walor ochronny ma również prawna możliwość zmiany lub uchylenia przez sąd w każdym czasie, z urzędu lub na żądanie skarżącego, własnego postanowienia w sprawie wstrzymania wykonania aktu, w sytuacji wykazania zmiany okoliczności, które warunkowały jego podjęcie. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 61 § 3 w związku z art. 193 p.p.s.a., oddalił wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.