I GZ 1/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Piszczek po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia DM na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 sierpnia 2023 r. sygn. akt V SA/Wa 1068/23 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania decyzji zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji w sprawie ze skargi DM na decyzję Zarządu Województwa Mazowieckiego z dnia 21 marca 2023 r., nr 11/2023/RF-I-SE.433.3.32.2022.AD w przedmiocie umorzenie należności w części oraz rozłożenie na raty należności z tytułu zwrotu dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 9 sierpnia 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 1068/23, na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2023.259 ze zm., dalej: p.p.s.a.) po rozpoznaniu wniosku DM (dalej: skarżący), odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Zarządu Województwa Mazowieckiego oraz poprzedzającej ją decyzji Mazowieckiej Jednostki Wdrażania Programów Unijnych z 18 listopada 2022 r. w przedmiocie odmowy umorzenia i rozłożenia na raty należności. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja nie nadają się do wykonania. Przedmiotem wniosku o wstrzymanie są bowiem decyzje organu odmawiająca umorzenia i rozłożenia na raty należności – a tego rodzaju decyzje nie wymagają wykonania i nie nadają się do wykonania, bowiem w wyniku wydania takiego rodzaju aktu administracyjnego na stronie nie ciąży żaden obowiązek nadający się do dobrowolnego wykonania bądź w drodze przymusu. Wobec powyższego w ocenie Sądu I instancji zaskarżona decyzja jak i decyzja ją poprzedzająca nie podlega wykonaniu, co z kolei oznacza, że wniosek o wstrzymanie wykonalności nie może zostać uwzględniony. Skarżący wniósł zażalenie na postanowienie Sądu pierwszej instancji, zaskarżając je w całości i wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Postanowieniu zarzucono naruszenie : - przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 61 § 3 p.p.s.a., poprzez niewłaściwe jego zastosowanie polegające na bezzasadnej odmowie wstrzymania wykonania decyzji zaskarżonej oraz poprzedzającej ją decyzji Mazowieckiej Jednostki Wdrażania Programów Unijnych z 18 listopada 2022 r. - przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 134 § 1 p.p.s.a., poprzez niewłaściwe jego zastosowanie polegające na zaniechaniu przez Sąd pierwszej instancji dokonania pełnej i prawidłowej oceny akt sprawy i wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Ochroną tymczasową mogą być objęte wyłącznie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają tego wykonania, a tym samym takie, które wywołują skutki materialnoprawne. Wykonalność dotyczy zatem aktów zobowiązujących, które ustalają dla ich adresatów nakazy powinnego zachowania lub zakazy określonego zachowania, aktów, na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i mocą którego zostają na niego nałożone określone obowiązki oraz aktów, na podstawie których jeden podmiot jest do czegoś zobowiązany, a drugi wyłącznie uprawniony (T. Woś (w:) T. Woś (red.), H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 295 i n.). Cechy tej nie mają akty odmowne, jak również te z konstytutywnych aktów uprawniających, które nie wymagają żadnych działań ze strony uprawnionych podmiotów dla spowodowania określonego w nim stanu faktycznego lub prawnego (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2006, s. 186 i n.). Naczelny Sąd Administracyjny w pełni aprobuje stanowisko WSA, że przedmiotem wstrzymania mogą być jedynie takie akty lub czynności, które nadają się do wykonania i wymagają wykonania. Przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie egzekucji do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w tym akcie. Nie każdy akt administracyjny kwalifikuje się do tak rozumianego wykonania i w związku z tym nie każdy wymaga wykonania (por. postanowienie NSA z 30 czerwca 2015 r. o sygn. akt II GZ 306/15, te orzeczenia oraz powoływane dalej dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W rozpoznawanej sprawie do Sądu I instancji zaskarżona została decyzja Zarządu Województwa Mazowieckiego, w przedmiocie odmowy umorzenia i rozłożenia na raty należności. Taka decyzja, ze względu na zakres i charakter prawny, nie nadaje się do wykonania. Akt administracyjny, który będzie podlegał ocenie sądu administracyjnego pod kątem legalności, nie nakłada na stronę powinności określonego zachowania się, jak również nie przyznaje jej żadnego uprawnienia. Wobec tego, zaskarżone postanowienie organu nie podlega wykonaniu w trybie egzekucyjnym, a zatem Sąd I instancji prawidłowo nie uwzględnił wniosku skarżącego o wstrzymanie jego wykonalności (por. postanowienie NSA z 6 czerwca 2019 r., sygn. akt I GZ 169/19, postanowienie NSA z 25 kwietnia 2019 r., sygn. akt I GZ 100/19, tamże). Nie sposób także zgodzić się ze skarżącym, że Sąd I instancji nie dokonał rzetelnego uzasadnienia wydanego rozstrzygnięcia oraz dogłębnego rozpoznania wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w zaskarżonym postanowieniu wyjaśnił czym jest instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności i jakie przesłanki powinny być spełnione do wydania przedmiotowego postanowienia. Wskazał, że przesłanką niezbędną jest możliwość wykonania aktu, którego dotyczy wniosek. Wstrzymanie wykonania jest bowiem bezprzedmiotowe, gdy decyzja nie podlega w ogóle wykonaniu oraz wyjaśnił co należy rozumieć przez pojęcie wykonania aktu administracyjnego. Dodatkowo Sąd I instancji wskazał poglądy zarówno doktryny jak I orzecznictwa w zakresie interpretacji pojęcia wykonania aktu administracyjnego. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a orzekł jak w sentencji.