I GSK 982/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia del. WSA Jacek Boratyn (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Patrycja Czubała po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej W. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 grudnia 2020 r. sygn. akt V SA/Wa 1101/20 w sprawie ze skargi W. w W. na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 20 marca 2020 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia, po wznowieniu postępowania, kwoty niewykorzystanych dotacji podlegających zwrotowi do budżetu państwa 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od W. w W. na rzecz Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wyrokiem z 1 grudnia 2020 r., sygn. V SA/Wa 1101/20, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej WSA w Warszawie) po rozpoznaniu sprawy ze skargi W. w W. (dalej zwanej skarżącą lub uczelnią) na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 20 marca 2020 r., nr [...], w przedmiocie ustalenia, po wznowieniu postępowania, kwoty niewykorzystanych środków dotacji na pomoc materialną dla studentów i doktorantów oddala skargę oddalił skargę. Skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie wniosła uczelnia, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi, podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. (ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.), zarzuciła naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. niezastosowanie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w zw. z naruszeniem art. 97 § 1 pkt 4 oraz art. 8 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 256, dalej: K.p.a.) poprzez nieuwzględnienie skargi na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 20 marca 2020 r., nr: [...], w sytuacji gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisu art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ organ zaniechał obligatoryjnego zawieszenia postępowania administracyjnego prowadzonego przeciwko skarżącej o zwrot niewykorzystanych środków dotacji do czasu zakończenia postępowania prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową [...] (sygn. akt [...]), chociaż z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że aktualne władze uczelni nie posiadają wiedzy gdzie znajdują się dokumenty związane z wcześniejszym funkcjonowaniem uczelni, zaś w Prokuraturze nadal trwa dochodzenie w ramach którego zabezpieczona została część dokumentów dotyczących funkcjonowania uczelni, czym organ naruszył również zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, określoną w art. 8 § 1 K.p.a., co w konsekwencji skutkowało niezasadnym oddaleniem skargi przez Sąd I instancji na postawie art. 151 P.p.s.a., 2. niezastosowanie art, 145 § 1 pkt 1 lit c) P.p.s.a. w zw. z naruszeniem art 7, art 77 § 1 w zw. z art. 80 K.p.a. poprzez nieuwzględnienie skargi na decyzję Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 20 marca 2020 r., nr: [...], pomimo naruszenia przez organ przepisów art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 80 K.p.a., a także przyjęcie wadliwego stanu faktycznego przez Sąd I instancji, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ponieważ organ niewłaściwie przeprowadził postępowanie dowodowe, w szczególności poprzez niewyczerpujące zebranie i błędne rozpatrzenie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w tym pominięcie okoliczności, wskazujących iż władze uczelni nie znajdują się w posiadaniu dokumentacji dotyczącej jej funkcjonowania, a w szczególności uznanie, iż przekazana z Prokuratury informacja dotycząca braku dokonania ustaleń w przedmiocie kwoty niewykorzystanych przez uczelnię w 2017 r. środków dotacji jest informacją "ostateczną", co w konsekwencji doprowadziło do niezasadnego oddalenia skargi przez Sąd I instancji na postawie art. 151 P.p.s.a. Na tej podstawie skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie, a także zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 193 zd. 2 P.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, daje Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu możliwość, w przypadku oddalenia skargi kasacyjnej, ograniczenia się w uzasadnieniu wyroku, jedynie do oceny zasadności podniesionych w niej zarzutów. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny, korzystając z tego rodzaju możliwości, wobec oddalenia skargi kasacyjnej uczelni, w uzasadnieniu swojego wyroku ograniczył się do oceny zasadności podniesionych w niej zarzutów. Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Strony mogą przytaczać nowe uzasadnienie podstaw kasacyjnych. Jak stanowi zaś art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na: naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1), bądź na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). W przypadku zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania, a takie tylko zostały zawarte w skardze kasacyjnej uczelni, podkreślić należy, że prawidłowo sformułowany zarzut tego typu winien wskazywać konkretne regulacje procesowe, którym uchybił sąd I instancji, a także to, że naruszenie tego rodzaju regulacji mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Skarżący kasacyjnie nie może więc ograniczyć się tylko do wskazania, że do naruszenia określonych przepisów faktycznie doszło, ale musi wykazać, co najmniej potencjalny, związek przyczynowy pomiędzy tym naruszeniem, a wynikiem sprawy, tj. treścią zapadłego orzeczenia. W pierwszym z procesowych zarzutów uczelnia podniosła naruszenie przez WSA w Warszawie, oprócz mającego wynikowy charakter (tj. określającego sposób orzekania przez wojewódzki sąd administracyjny, w przypadku uwzględnienia skargi,) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., również art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a., a także art. 8 § 1 tej ustawy. Uchybienie tym regulacjom, w jej ocenie, miało bowiem nastąpić w związku z brakiem zawieszenia postępowania w sprawie, do czasu zakończenia prowadzonego przez prokuraturę karnego postępowania przygotowawczego, które to zawieszenie było według niej obligatoryjne. Odnosząc się do przedmiotowego zarzutu stwierdzić należy, że nie znajduje on uzasadnionych podstaw. Zgodnie bowiem z art. 97 § 1 pkt 4 K.p.a. organ administracji publicznej zawiesza postępowanie gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Na gruncie niniejszej sprawy nie mamy jednak do czynienia z sytuacją, w której jej rozstrzygnięcie byłoby uzależnione od zagadnienia wstępnego, pozostającego w wyłącznej gestii innego organu administracji czy też sądu. Za takie nie można bowiem uznać kwestii związanych z zaistnieniem przesłanek odpowiedzialności karnej konkretnych osób, nawet jeżeli miałaby być one związane z funkcjonowaniem uczelni. Rozliczenie dotacji przyznanej uczelni na pomoc dla studentów i doktorantów związane było z wykazaniem mających na to wpływ okoliczności o charakterze obiektywnym, w tym między innymi przekazaniem przez uczelnię informacji o wykorzystaniu w 2017 r. środków dotacji, która to informacja nie została przedstawiona. Poza tym, odnosząc się do twierdzeń skarżącej kasacyjnie, w tym miejscu należy podkreślić, że na ocenę sposobu wydatkowania środków z dotacji bez wpływu pozostają wszelkie okoliczności związane z miejscem i sposobem przechowywania dokumentacji uczelni. To bowiem ten podmiot jest zobligowany do rozliczenia dotacji, wobec czego wszelkie ewentualne nieprawidłowości w działaniach kierujących nim osób, obciążają jego samego. Na marginesie niniejszych rozważań dodać jedynie należy, że jakiekolwiek ustalenia karnego postępowania przygotowawczego nie są wiążące dla organów administracji publicznej, a tym bardziej sądów. Zgodnie bowiem z art. 11 P.p.s.a. dla tych ostatnich wiążące mogą być jedynie ustalenia prawomocnych wyroków skazujących. Poza tym organy postępowania przygotowawczego nie rozstrzygają o winie jakichkolwiek podmiotów czy też realizacji przez nie przesłanek znamion konkretnego czynu zabronionego. Brak jest więc podstaw do wywodzenia z ich ustaleń jakichkolwiek wniosków co do prawidłowości wydatkowania środków z dotacji. Niezawieszenia postępowania w sprawie nie można także utożsamiać z naruszeniem wyrażonej w art. 8 § 1 K.p.a. zasady nakazującej prowadzenie postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej. W zakresie tej części zarzutu skarżąca kasacyjnie nie sprecyzowała swojego stanowiska, w związku z czym nie sposób się do niego odnieść w szerszy sposób. Za niezasadny uznać należy także drugi z podniesionych przez uczelnię zarzutów kasacyjnych, w którym zarzuciła Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 7, art. 77 §1 w zw. z art. 80 K.p.a. Jej twierdzenia odnośnie niezebrania niezbędnego do rozstrzygnięcia sprawy materiału dowodowego nie znajdują bowiem uzasadnionych podstaw. W tym aspekcie również podkreślić należy, że wszelkie zagadnienia dotyczące okoliczności mających wpływ na prawnokarną odpowiedzialność poszczególnych osób (a to zdaje się mieć na uwadze uczelnia formułując przedmiotowy zarzut), wykraczają poza granice niniejszej sprawy. W związku z tym organy rozstrzygające niniejszą sprawę nie były zobligowane do czynienia ustaleń w tym zakresie, w szczególności gromadzenia dodatkowych dowodów. W ramach drugiego zarzutu skargi kasacyjnej uczelnia, oprócz niezgromadzenia przez organy odpowiedniego materiału dowodowego, podniosła również niewłaściwą jego ocenę. Jednakże w zakresie wadliwej, jej zdaniem, oceny dowodów, ograniczyła się jedynie do przytoczenia w uzasadnieniu skargi kasacyjnej kilku ogólników, odnośnie dowolnej oceny dowodów, których nie powiązała z przyjętymi za podstawę rozstrzygnięcia, na gruncie niniejszej sprawy, ustaleniami. W związku z tym omawiany zarzut, również w tym aspekcie, uznać należy za niezasadny. Na podstawie art. 209 art. 204 pkt 1 P.p.s.a. w zw. z art. 207 § 1 i art. 205 § 2 P.p.s.a., a także w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935) Naczelny Sąd Administracyjny zasądził od skarżącej kasacyjnie uczelni na rzecz Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego 360 zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Kwota ta obejmuje zwrot kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego, która reprezentowała organ na rozprawie.