I GSK 931/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia NSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędzia del. WSA Małgorzata Kowalska Protokolant starszy asystent sędziego Maja Wiercińska po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2026 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej I. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 lutego 2023 r. sygn. akt V SA/Wa 1146/22 w sprawie ze skargi I. P. na rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 21 marca 2022 r. nr OR05-65000-OR0530128/21 w przedmiocie przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od I. P. na rzecz Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 2 lutego 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 1146/22, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej: p.p.s.a.), oddalił skargę I. P. (dalej: skarżąca) na rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 21 marca 2022 r. w przedmiocie przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych. Treść uzasadnienia tego wyroku oraz innych przywołanych w niniejszym orzeczeniu dostępna jest w serwisie internetowym CBOSA (orzeczenia.nsa.gov.pl). Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła skarżąca zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi, na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., zarzucono naruszenie następujących przepisów prawa materialnego: • § 4 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 sierpnia 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej na operacje typu "Modernizacja gospodarstw rolnych" w ramach poddziałania "Wsparcie inwestycji w gospodarstw rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2020 r., poz. 719 i 2030 oraz z 2021 r. poz. 930; dalej: rozporządzenie) poprzez błędne przyjęcie, iż skarżąca nie spełnia warunków określonych tym przepisem i nieuwzględnienie faktu, że skarżąca w dniu składania wniosku posiadała roszczenie o przedłużenie okresu obowiązywania umowy dzierżawy; • § 15 ust. 1 rozporządzenia, poprzez jego niewłaściwą interpretację i błędne przyjęcie, że skarżąca nie mogła uzupełnić wniosku i przedłożyć aneksu do umowy dzierżawy z datą pewną co do kilku dni obowiązywania tej umowy w toku postępowania wyjaśniającego jeszcze przed przyznaniem pomocy; które to naruszenia miały wpływ na wynik sprawy z wniosku skarżącej o przyznanie pomocy na operację typu "Modernizacja gospodarstw rolnych"; Wobec powyższego skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie, na podstawie art. 203 p.p.s.a., kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, według norm prawem przepisanych. Na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. skarżąca wniosła o rozpoznanie sprawy na rozprawie. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła o oddalenie skargi kasacyjnej w całości oraz zasądzenie kosztów procesu na rzecz organu, w tym kosztów zastępstwa procesowego dla radcy prawnego według norm przepisanych, a także o przeprowadzenie rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc, postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie polegało wyłącznie na badaniu zasadności zarzutów, przytoczonych w ww. skardze kasacyjnej. Według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. (por. wyroki NSA: z 25 listopada 2016 r., sygn. akt I FSK 1376/16; z 17 stycznia 2017 r., sygn. akt I GSK 1294/16; z 8 lutego 2017 r., sygn. akt I GSK 1371/16; z 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt I GSK 91/17; z 27 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 1869/17). Omawiany przepis ogranicza wymogi, jakie musi spełniać uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną wyłącznie do, niemającej swojego odpowiednika w art. 141 § 4 p.p.s.a., oceny zarzutów skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny uzyskał fakultatywne uprawnienie do przedstawienia, zależnie od własnej oceny, wyłącznie motywów zawężonych do aspektów prawnych świadczących o braku usprawiedliwionych podstaw skargi kasacyjnej albo o zgodnym z prawem wyrokowaniu przez sąd pierwszej instancji mimo nieprawidłowego uzasadnienia. Zgodnie z art. 174 pkt 2) p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Konstrukcja tej normy prawnej wskazuje, że stawiając zarzut naruszenia przepisów postępowania, które w ocenie strony skarżącej zostały naruszone przez Sąd I instancji, należy uprawdopodobnić istnienie potencjonalnego związku przyczynowego między uchybieniem proceduralnym a wynikiem postępowania sądowoadministracyjnego. W tym wypadku nie chodzi o to, że ewentualne uchybienie mogło mieć jakikolwiek wpływ na wynik sprawy, lecz wpływ istotny. Oparcie skargi kasacyjnej na naruszeniu przepisów postępowania jest niezbędne w sytuacji, gdy strona zamierza kwestionować stan faktyczny przyjęty przy wyrokowaniu przez Sąd I instancji. Zarzuty skargi kasacyjnej dotyczą przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 sierpnia 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej na operacje typu "Modernizacja gospodarstw rolnych" w ramach poddziałania "Wsparcie inwestycji w gospodarstwach rolnych" objętego PROW na lata 2014-2020 według stanu prawnego na dzień 17 listopada 2020 r., podczas gdy sprawa była rozpatrywana na podstawie przepisów obowiązujących w dacie złożenia wniosku, a więc obowiązujących na dzień 7 lutego 2022 r. Już tylko z tego względu należałoby stwierdzić niezasadność podniesionych zarzutów zważywszy, że Naczelny Sąd Administracyjny nie ma obowiązku domyślania się, bądź formułowania zarzutów w miejsce strony skarżącej kasacyjnie. Z kolei uzasadnienie skargi kasacyjnej odnosi się zamiast do zaskarżonego wyroku WSA w Warszawie – do rozstrzygnięcia organu z 21 marca 2022 r. Tym niemniej, należy stwierdzić, że nawet w sytuacji gdyby strona podała prawidłową podstawę prawną, to i tak skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Wbrew bowiem poglądowi skarżącej kasacyjnie Sąd I instancji nie naruszył przepisów prawa materialnego, to jest zarówno § 4 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia wykonawczego przez błędne przyjęcie, iż skarżąca nie spełniła warunków określonych tym przepisem i nieuwzględnienie faktu, że skarżąca w dniu składania wniosku posiadała roszczenie o przedłużenie okresu obowiązywania umowy dzierżawy, jak również nie naruszył § 15 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego, przez jego niewłaściwą interpretację. Zgodnie z § 6 ust. 3 pkt 4) rozporządzenia wykonawczego ustalając wielkość ekonomiczną gospodarstwa oraz powierzchnię gospodarstwa posiadanego przez rolnika, uwzględnia się grunty orne, sady, łąki trwałe, pastwiska trwale, grunty rolne zabudowane, grunty pod stawami oraz grunty pod rowami, wchodzące w skład gospodarstwa w dniu złożenia wniosku o przyznanie pomocy które są dzierżawione przez tego rolnika od podmiotów innych niż wymienione w pkt 3, jeżeli umowa dzierżawy została zawarta: a) w formie aktu notarialnego albo z datą pewną oraz b) na okres co najmniej 7 lat od dnia złożenia wniosku o przyznanie pomocy; W tej sprawie w sposób niewątpliwy ustalono, co zaaprobował Sąd I instancji, jako prawidłowe, że dostarczony do organu aneks do umowy dzierżawy działek [...] i [...], który nie był sporządzony w formie aktu notarialnego, w chwili złożenia wniosku nie był opatrzony datą pewną. Tym samym nie zostały spełnione warunki, o jakich mowa w § 6 ust. 3 pkt 4) rozporządzenia wykonawczego. Z uwagi na powyższe, ww. działki nie mogły być uwzględnione przy wyliczeniu wielkości ekonomicznej gospodarstwa zatem ustalono, iż gospodarstwo w okresie bazowym posiada wielkość ekonomiczną poniżej 13 000 euro. To z kolei musiało skutkować wydaniem rozstrzygnięcia o odmowie przyznania wnioskowanej pomocy finansowej, ponieważ zgodnie z § 4 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia wykonawczego pomoc przyznaje się, jeżeli wielkość ekonomiczna gospodarstwa jest nie mniejsza niż 13 000 euro i nie większa niż 200 000 euro. Z przedstawionych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. O zasądzeniu kosztów postępowania kasacyjnego w wysokości 360 zł Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 i art. art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) i § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1860).