I GSK 875/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tomasz Smoleń po rozpoznaniu w dniu 30 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi M.K. o wznowienie postępowania zakończonego wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 2019 r., sygn. akt I GSK 3386/18 w sprawie ze skargi kasacyjnej D.Ś., M. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 lipca 2018 r., sygn. akt III SA/Gl 513/18 w sprawie ze skargi D. Ś., M. K. na decyzję Zarządu Województwa Śląskiego z dnia 21 listopada 2017 r., nr 3875/RR/2017 w przedmiocie odpowiedzialności solidarnej za zwrot nieprawidłowo wykorzystanego dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej postanawia: 1. odrzucić skargę o wznowienie postępowania; 2. zwrócić M.K. ze środków budżetowych Naczelnego Sądu Administracyjnego 4 669 (cztery tysiące sześćset sześćdziesiąt dziewięć) złotych tytułem uiszczonego wpisu od skargi o wznowienie postępowania.

Wyrokiem z dnia 27 listopada 2019 r., sygn. akt I GSK 3386/18, Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu na rozprawie skargi kasacyjnej D. Ś., M. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 lipca 2018 r., sygn. akt III SA/Gl 513/18 w sprawie ze skargi D. Ś., M. K. na decyzję Zarządu Województwa Śląskiego (organ) z dnia 21 listopada 2017 r., nr 3875/RR/2017 w przedmiocie odpowiedzialności solidarnej za zwrot nieprawidłowo wykorzystanego dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej; w pkt 1/ oddalił skargę kasacyjną; w pkt 2/ zasądził od D. Ś., M. K. solidarnie na rzecz organu kwotę 8100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. W dniu 16 czerwca 2025 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) M. K., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, na podstawie art. 272 § 2a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.) wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 2019 r., sygn. akt I GSK 3386/18. Jako podstawę wznowienia postępowania wskazała wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) z dnia 27 lutego 2025 r., sygn. akt C-277/24, Adjak, opublikowany w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej w dniu 22 kwietnia 2025 r. Wnosząca skargę o wznowienie postępowania M. K. wniosła o przyjęcie niniejszej sprawy do rozpoznania, zmianę wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w całości, uchylenie poprzedzającego go wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w całości oraz decyzji organów obu instancji, a także o umorzenie postępowania, względnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Ponadto wniosła o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu jawnym oraz zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania, zarówno kosztów opłaty sądowej, jak i kosztów zastępstwa prawnego, według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga o wznowienie postępowania podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 277 p.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia, a gdy podstawą jest pozbawienie możności działania lub brak należytej reprezentacji - od dnia, w którym o wyroku dowiedziała się strona, jej organ lub jej przedstawiciel ustawowy. Stosownie do art. 272 § 2 zdanie pierwsze p.p.s.a. w sytuacji określonej w § 1 skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Stosownie zaś do art. 278 p.p.s.a. nie można żądać wznowienia po upływie lat pięciu od uprawomocnienia się orzeczenia, z wyjątkiem przypadku, gdy strona była pozbawiona możności działania lub nie była należycie reprezentowana. Przewidziany w ostatnim z powołanych przepisów termin ma charakter terminu prekluzyjnego. Jego upływ oznacza, że - poza wyjątkami nie mającymi znaczenia dla rozpatrywanej sprawy - wniesienie skargi jest niedopuszczalne i podlega ona odrzuceniu (por. postanowienie NSA z dnia 28 lipca 2014 r., II FSK 1864/14, dostępne: CBOSA). W przedmiotowej sprawie M.K., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, w dniu 16 czerwca 2025 r. (data nadania w urzędzie pocztowym; koperta k.11) wniosła skargę o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 2019 r., sygn. akt I GSK 3386/18. Wprawdzie wnosząca skargę o wznowienie postępowania dochowała terminów określonych w art. 272 § 2 oraz art. 277 p.p.s.a, to jednak termin z art. 278 p.p.s.a. biegnie niezależnie od terminów wniesienia skargi o wznowienie postępowania, przewidzianych w art. 272 § 2 i art. 277 p.p.s.a. Wyjaśnić należy, że skarga o wznowienie postępowania wniesiona z zachowaniem terminów określonych w art. 272 § 2 i 3 lub art. 277 p.p.s.a., ale po upływie terminu przewidzianego w art. 278 p.p.s.a. podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna, bez badania merytorycznej zasadności wskazanych w niej podstaw. W przedmiotowej sprawie pięcioletni okres, o jakim mowa w art. 278 p.p.s.a., rozpoczął bieg od chwili wydania wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 listopada 2019 r. i upłynął w dniu 27 listopada 2024 r. Niniejsza skarga o wznowienie postępowania została zatem wniesiona po upływie tego terminu. Powtórzyć należy, że skarga o wznowienie postępowania jest dopuszczalna w określonych przez prawo procesowe terminach i ze względu na to, że służy wyłącznie od prawomocnego orzeczenia, tych unormowań nie można w żadnej mierze interpretować w sposób rozszerzający. Termin określony w art. 278 p.p.s.a. ma charakter bezwzględny i rozpoczyna bieg w chwili uprawomocnienia się orzeczenia, przeciwko któremu skierowana jest skarga o wznowienie postępowania. Zasadniczą funkcją terminu oznaczonego w art. 278 p.p.s.a. jest ustanowienie bezwzględnej granicy czasowej, po upływie której skarga o wznowienie nie może być skutecznie wniesiona. Jego brak z uwagi na sposób określenia terminu początkowego skutkowałby tym, że stan niepewności, co do możliwości podważenia prawomocnego orzeczenia mógłby trwać ad infinitum. Wskazać należy także na zapewnienie pewności obrotu prawnego, której mają służyć przepisy proceduralne. Chodzi bowiem także o zagwarantowanie wszystkim podmiotom stosunków prawnych niezbędnej stabilizacji. Zasada ograniczonej w czasie kontroli w trybie nadzwyczajnym orzeczenia sądu administracyjnego, cieszącego się walorem prawomocności z uwagi na postanowienia art. 170 p.p.s.a., służy ochronie ogólnego porządku prawnego i chroni przed wielokrotnym rozstrzyganiem tych samych spraw. Strona wniosła skargę o wznowienie postępowania po upływie pięcioletniego terminu. Wobec wskazanej podstawy wznowienia oraz okoliczności sprawy zakończonej prawomocnym wyrokiem nie zaktualizowały się przesłanki odstąpienia od zasady wyrażonej w art. 278 p.p.s.a., albowiem nie ma podstaw, aby twierdzić, że strona była pozbawiona możności działania lub należytej reprezentacji. Strona nie wykazała, aby została pozbawiona możności działania lub nie była należycie reprezentowana. Ponieważ żadna z tych przesłanek nie zachodzi należy stwierdzić, że wznowienie postępowania nie jest możliwe. W przedmiotowej sprawie nie ma również znaczenia, że dopiero w 2025 r. TSUE wydał wyrok, który potencjalnie mógłby stać się podstawą wznowienia postępowania. Istotne jest, że ze względu na pewność prawa, ład i utrwalony stan prawny ustawodawca nie zezwolił wznowić postępowania po upływie pięciu lat. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji o odrzuceniu skargi o wznowienie postępowania, na podstawie art. 280 § 1 w związku z art. 278 p.p.s.a. O zwrocie uiszczonego wpisu od skargi o wznowienie postępowania postanowiono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.