I GSK 85/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc Sędzia NSA Dariusz Dudra (spr.) Sędzia del WSA. Paweł Janusz Lewkowicz Protokolant asystent sędziego Jarosław Lubryczyński po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 maja 2021 r. sygn. akt V SA/Wa 2546/20 w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 15 września 2020 r. nr DPB-WO.6400.40.2020.KK w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od J. K. na rzecz Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 maja 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 2546/20, oddalił skargę J. K. na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 15 września 2020 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy: Wnioskiem złożonym w dniu 14 maja 2012 r. J. K. wystąpił o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2012. Decyzją z dnia 10 stycznia 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Szczecinko (zwany dalej: "Kierownikiem Biura") odmówił przyznania Skarżącemu jednolitej płatności obszarowej (JPO) i nałożył sankcję 350.034,49 zł oraz uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych (UPO) i nałożył sankcję 100.814,68 zł ze względu na różnice między powierzchnią zadeklarowaną a stwierdzoną. Po rozpatrzeniu odwołania Skarżącego, Dyrektor Zachodniopomorskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Szczecinie (zwany dalej: "Dyrektorem Oddziału") wydał w dniu 7 maja 2014 r. decyzję, którą uchylił decyzję organu I instancji oraz odmówił przyznania Skarżącemu JPO i UPO na rok 2012. Skarżący wystąpił ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na decyzję Dyrektora Oddziału z dnia 7 maja 2014 r., który wyrokiem z dnia 28 stycznia 2015 r. o sygn. akt I SA/Sz 821/14 oddalił skargę. Wyrok z dnia 28 stycznia 2015 r. został zaskarżony do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który wyrokiem z dnia 15 marca 2017 r. o sygn. akt II GSK 1181/15 oddalił skargę kasacyjną. Jednocześnie, pismem z dnia 23 maja 2016 r. Skarżący zwrócił się do Kierownika Biura o ponowne rozpoznanie jego wniosku z dnia 14 maja 2012 r. o przyznanie płatności na rok 2012, które to pismo Kierownik Biura przekazał Dyrektorowi Oddziału zgodnie z właściwością. Pismem z dnia 25 lipca 2017 r. Dyrektor Oddziału wezwał Skarżącego do wskazania na jakie okoliczności powoływał się w piśmie o wznowienie postępowania i w jakiej dacie się o nich dowiedział. W odpowiedzi, pismem z dnia 31 lipca 2017 r. Skarżący przekazał wyjaśnienia i dokumenty. Postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2017 r. Dyrektor Oddziału pozostawił wniosek Skarżącego o wznowienie postępowania bez rozpatrzenia, gdyż w jego ocenie strona nie ustosunkowała się do treści wezwania i nie wskazała okoliczności na podstawie, których miałoby zostać wznowione postępowanie. Skarżący wystąpił do ze skargą na bezczynność Dyrektora Oddziału do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, który wyrokiem z dnia 25 marca 2020 r. o sygn. akt I SAB/Sz 8/20 uwzględnił skargę i zobowiązał Dyrektora Oddziału do rozpatrzenia wniosku Skarżącego z dnia 25 maja 2016 r. w terminie 30 dni od doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Po uprawomocnieniu się wyroku z dnia 25 marca 2020 r. o sygn. akt I SAB/Sz 8/20, Dyrektor Oddziału wydał w dniu 27 lipca 2020 r. postanowienie którym odmówił wznowienia postępowania zakończonego decyzją własną z dnia 7 maja 2014 r. W uzasadnieniu organ stwierdził, że Skarżący, pomimo wezwania, nie wskazał przesłanki, na której oparł żądanie wznowienia postępowania, wobec czego przyjąć należało, że domaga się wznowienia z uwagi na ujawnienie się nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji, a nieznanych organowi (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.), na co wskazywała treść jego pism. Wobec tego organ uznał, że wniosek Skarżącego z dnia 25 maja 2016 r. był spóźniony. Po rozpatrzeniu zażalenia Skarżącego, zaskarżonym postanowieniem z dnia 15 września 2020 r. Prezes Agencji utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji uznając jego słuszność pod względem faktycznym i prawnym. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie Prezesa Agencji z dnia 15 września 2020 r. Skarżący wniósł o jego uchylenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Skarżący, nie godząc się z ustaleniami Sądu wniósł skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego. W skardze zarzucił mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów postępowania zawartych w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c). PPSA w zw. z art. 3 § 1 PPSA poprzez niewłaściwą kontrolę działalności administracji publicznej poprzez wadliwą wykładnię art. 145 § 1 pkt. 5) KPA w związku z normą art. art. 7 KPA i 75 § 1 KPA. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano argumenty na poparcie podniesionych zarzutów. Ponadto wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że Sąd jest związany podstawami określonymi przez ustawodawcę w art. 174 p.p.s.a. i wnioskami skargi zawartymi w art. 176 p.p.s.a. Zatem to skarżący kasacyjnie w terminie 30 dni od dnia otrzymania wyroku Sądu I instancji wraz z uzasadnieniem zakreśla zarzutami kasacyjnymi zakres tego postępowania. Z urzędu NSA bierze pod uwagę jedynie przesłanki nieważności postępowania, o których mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. W okolicznościach sprawy jednak żadna z tych przesłanek nie zaistniała. Postawione w skardze kasacyjnej zarzuty należało uznać za nieusprawiedliwione. Zarzut skargi kasacyjnej koncentruje się na błędnej interpretacji przez WSA w Warszawie art. 145 § 1 pkt 5 Kpa. Skarżący kasacyjnie nie skarżył jednak naruszenia art. 148 § 1 Kpa, który w zasadzie stał się podstawą oddalenia skargi przez Sąd I instancji, który uznał, że wniosek o wznowienie postępowania został złożony po terminie. W rozpoznawanej sprawie prawidłowe są ustalenia Sądu I instancji oraz organów obu instancji, co do tego, że wniosek o wznowienie postępowania został złożony po upływie terminu określonego w art. 148 § 1 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Jak wynika z akt administracyjnych sprawy, Skarżący zwarł w piśmie z dnia 23 maja 2016 r. (data wpływu do organu 25 maja 2016 r.) wniosek o wznowienie postępowania dotyczącego płatności na rok 2012, w którego treści nie wyartykułował wprost jednej z przesłanek wznowieniowych - enumeratywnie wymienionych w przepisach art. 145-145b k.p.a., ani daty, w której dowiedział się o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania. W związku z tym zasadnie Dyrektor Oddziału wezwał stronę do uzupełnienia braków formalnych wniosku o wznowienie postępowania. Zgodzić należy się także z Sądem I instancji, że również w wyjaśnieniach z dnia 31 lipca 2017 r. Skarżący nie wskazał podstawy wznowieniowej z art. 145-145b k.p.a. oraz daty, w której dowiedział się o okolicznościach ją stanowiących. Wobec tego, analizując posiadane dokumenty, w tym pisma Skarżącego z dnia 23 maja 2016 r. oraz z dnia 31 lipca 2017 r., słusznie przyjęto, że skoro Skarżący powołuje się na wyniki kontroli krzyżowej odnoszące się do faktycznego posiadania gruntów rolnych objętych wnioskiem o płatności na rok 2012, a nadto wskazuje na osoby, które - w jego ocenie – mogłyby posiadać wiedzę w tym zakresie, to upatruje on podstawy wznowieniowej określonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Okoliczność ta nie jest zresztą sporna w sprawie. W tej sytuacji, obowiązkiem organu było zbadanie w pierwszej kolejności, czy Skarżący wystąpił z wnioskiem o wznowienie w terminie określonym w art. 148 § 1 Kpa. Niewątpliwie bowiem to termin wynikający z § 1 omawianego przepisu był terminem adekwatnym dla przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. i stał się przedmiotem badania przez organy i Sąd. Zdaniem Sądu, prawidłowo przyjęto po pierwsze to, że w odniesieniu do przesłanki z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. termin jednego miesiąca biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania, a po drugie to, że Skarżący dowiedział się o tego rodzaju okoliczności z uzasadnienia decyzji z dnia 7 maja 2014 r., w którym wskazano z jakich względów organ uznał, że po dniu złożenia wniosku o płatności na rok 2012 Skarżący utracił posiadanie zadeklarowanych do płatności gruntów na rzecz Agencji Rynku Rolnego. Wbrew temu, co twierdzi Skarżący nie można tutaj mówić o arbitralnym poglądzie organu. Należy bowiem zauważyć, że we wniosku o wznowienie postępowania Skarżący niewątpliwie powołuje i opisuje zaistniały w sprawie konflikt kontroli krzyżowej z Agencją Nieruchomości Rolnej, zatem okoliczności mające miejsce w 2012 r. i stwierdzone najpóźniej w dacie wydania decyzji z dnia 7 maja 2014 r. Z kolei w piśmie z dnia 31 lipca 2017 r. wskazuje na świadków, którzy mogliby według niego posiadać wiedzę co do stanu faktycznego posiadania spornych gruntów rolnych w 2012 r. wbrew wynikom kontroli krzyżowej. Słusznie zatem Dyrektor Oddziału zauważył, że to właśnie decyzją z dnia 7 maja 2014 r. Skarżący został poinformowany o wystąpieniu konfliktu z kontroli krzyżowej, a więc o zdarzeniu, którego zaistnienie ostatecznie doprowadziło do wydania decyzji odmownej w zakresie płatności na rok 2012. Tym samym zasadnie przyjął, że wiedzę na temat ewentualnych okoliczności przeczących wynikom kontroli krzyżowej (nowych i nieznanych organowi w dniu wydania decyzji) Skarżący winien posiadać od dnia odbioru wskazanej decyzji, tj. od dnia 13 maja 2014 r., co oznacza, że miał czas jednego miesiąca od tej daty, aby złożyć wniosek o wznowienie postępowania. Z kolei w odniesieniu do nowych dowodów, to nie można przyjąć, by zostały one w ogóle przedstawione przez Skarżącego. Ani do wniosku z dnia 23 maja 2016 r., ani do wyjaśnień z dnia 31 lipca 2017 r. Skarżący nie załączył żadnych nowych dowodów, np. w postaci oświadczeń, czy zeznań wskazanych świadków. Tym samym organ nie mógł przyjąć, że dniem, w którym Skarżący dowiedział się o ewentualnych nowych dowodach był 10 maja 2017 r. - wskazany w piśmie z dnia 31 lipca 2017 r. Wyjaśnić należy Skarżącemu, że przez "nowe dowody" rozumie się dowody, które istniały w dacie wydania decyzji ostatecznej (w tej sprawie - decyzji z dnia 7 maja 2014 r.), a jedynie nie były one znane organowi w tej dacie. Tym samym nie mogą być to dowody, które zostają wytworzone dopiero po złożeniu wniosku o wznowienie postępowania. Jak się można natomiast domyślać, intencją Skarżącego miałoby być przesłuchanie przez organ wskazanych we wniosku świadków, którzy mogliby posiadać wiedzę na temat nowych okoliczności sprawy i tym samym zeznania takie stanowiłyby "nowe dowody". Takie stanowisko nie jest jednak uprawnione na gruncie wykładni art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., co jest jednolicie przyjmowane w doktrynie i orzecznictwie. Z tych względów zasadnie WSA w Warszawie uznał, że wydane w sprawie postanowienia odpowiadają prawu, a skarga i podniesione w niej zarzuty nie mogą zostać uwzględnione. W szczególności mylne jest bowiem założenie Skarżącego, że organy obliczyły bieg terminu do złożenia wniosku w sposób określony w art. 148 § 2 k.p.a. Sytuacja, że dniem, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania - jest jednocześnie dzień, w którym strona dowiedziała się o decyzji nie oznacza, że organy przyjęły dla obliczenia biegu regulację z art. 148 § 2 k.p.a. Natomiast niewątpliwie w świetle art. 148 § 1 k.p.a. nie można wykluczyć tego, że "dniem, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia" będzie dzień doręczenia decyzji administracyjnej. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego w wysokości 480 zł orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 zw. z art. 207 § 1 ppsa w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. b rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r., w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.)