I GSK 816/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia NSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędzia del. WSA Małgorzata Kowalska Protokolant starszy asystent sędziego Maja Wiercińska po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2026 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 marca 2023 r. sygn. akt V SA/Wa 1395/22 w sprawie ze skargi M. G. na rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 5 kwietnia 2022 r. nr OR15-65000-OR1531837/20 w przedmiocie pomocy finansowej ze środków unijnych 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od M. G. na rzecz Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 8 marca 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 1395/22, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej: p.p.s.a.), oddalił skargę M. G. (dalej: skarżący) na rozstrzygnięcie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z 5 kwietnia 2022 r. w przedmiocie pomocy finansowej ze środków unijnych. Treść uzasadnienia tego wyroku oraz innych przywołanych w niniejszym orzeczeniu dostępna jest w serwisie internetowym CBOSA (orzeczenia.nsa.gov.pl). Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono: 1. naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie § 4 ust. 4 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21.08.2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty pomocy finansowej na operacje typu "Modernizacja gospodarstw rolnych" w ramach poddziałania "Wsparcie inwestycji w gospodarstwach rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. 2021, poz. 2101 z późn. zm.) przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie; 2. naruszenie art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 20.02.2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich 2014-2020 (Dz.U. 2021, poz. 2137 z późn. zm.) przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie poprzez uznanie, że nie ma podstaw do uwzględnienia wniosku; 3. naruszenie art. 27 ust. 1 ustawy PROW polegające na tym, iż organ wydał rozstrzygnięcie na podstawie materiału dowodowego zebranego w sposób dowolny, a mianowicie nie odniósł się merytorycznie do zebranych dowodów oraz nie zastosował fachowej literatury w tym zakresie, co stanowi naruszenie przepisów, a które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy; w tym także organ I instancji, co błędnie zostało zinterpretowane przez Sąd, nie umożliwił stronie czynnego udziału w postępowaniu (brak uprzedzenia o możliwości zapoznania się tym materiałem, uniemożliwienie wypowiedzenia się końcowego w zakresie stanowiska wnioskodawcy), co spowodowało wydanie błędnego orzeczenia. Mając powyższe zarzuty na uwadze skarżący wniósł o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przewidzianych wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa oraz o rozpoznanie sprawy na rozprawie. Pismem z 19 stycznia 2026 r. skarżący przedłożył dodatkowe wyjaśnienia wnosząc o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z artykułu prasowego co do faktu wydajności laktacyjnej krów. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nie skorzystała z możliwości wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę tylko okoliczności uzasadniające nieważność postępowania, a które to okoliczności w tym przypadku nie zachodziły. Tak więc, postępowanie kasacyjne w niniejszej sprawie polegało wyłącznie na badaniu zasadności zarzutów, przytoczonych w ww. skardze kasacyjnej. Na gruncie rozpatrywanej sprawy organ odmówił skarżącemu kasacyjnie przyznania pomocy finansowej na operacje typu "Wsparcie inwestycji w gospodarstwach rolnych, typ operacji "Modernizacja gospodarstw rolnych" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020". Jak wynika z akt, Sąd I instancji zaakceptował stanowisko organu jako prawidłowe. Zarzuty skargi kasacyjnej, które są oparte na obu podstawach kasacyjnych, określonych w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., nie podważają skutecznie tego stanowiska. Należy wskazać w pierwszej kolejności, że zarzuty kasacyjne naruszenia prawa materialnego zostały sformułowane w ten sposób, że strona zarzuca naruszenie przepisów wskazanych w punkcie 1 i 2 petitum poprzez błędną ich wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Z kolei naruszenie prawa procesowego, zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną, polega na: wadliwej i wybiórczej ocenie zgromadzonego materiału dowodowego, braku zebrania i nie rozpatrzenia całości materiału dowodowego oraz nieumożliwienie stronie udziału w postępowaniu (v. punkt 3 petitum). W związku z treścią i sposobem sformułowania wniesionej w niniejszej sprawie skargi kasacyjnej należy przypomnieć postawione przez ustawodawcę wymogi w tym zakresie. W myśl art. 174 p.p.s.a. skarga kasacyjna może być oparta na zarzucie naruszenia prawa materialnego lub naruszenia przepisów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, gdyż zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w jej granicach, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Na gruncie art. 176 p.p.s.a. obowiązki autora skargi kasacyjnej związać należy z kilkoma wymogami, spośród których istotne znaczenie ma także przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Należy zatem podać konkretne przepisy prawa, którym, zdaniem skarżącego, uchybił sąd, określić ich charakter na gruncie art. 174 pkt 1 lub pkt 2 p.p.s.a. oraz zamieścić uzasadnienie podstawy kasacyjnej, czyli uzasadnić uchybienia zarzucane sądowi. Przez przytoczenie podstaw kasacyjnych rozumieć należy wskazanie, jaki konkretny i oznaczony indywidualnie przepis prawny, mający charakter bądź materialny bądź procesowy, został w ocenie autora skargi kasacyjnej naruszony. Natomiast uzasadnienie podstaw kasacyjnych polega na wykazaniu przez autora skargi kasacyjnej, że stawiane przez niego zarzuty mają usprawiedliwioną podstawę i zasługują na uwzględnienie. Uzasadniając zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wskazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, iż sąd błędnie określił podstawę orzekania lub stosując wybrany przepis popełnił błąd w subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi ponadto, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia, jaki przepis powinien być zastosowany bądź w jaki sposób przepis powinien być zastosowany ze względu na stan faktyczny sprawy, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu – dlaczego powinien być zastosowany. Uzasadniając natomiast naruszenie przepisów postępowania wykazać ponadto należy, że podnoszone w podstawach skargi kasacyjnej uchybienie, występujące we wskazanej postaci, mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podsumowując, o ile zarzut materialnoprawny można oprzeć na błędnej wykładni prawa lub wadliwym jego zastosowaniu, o tyle art. 174 pkt 2 p.p.s.a. dopuszcza oparcie skargi kasacyjnej na zarzucie procesowym, ale jedynie jeśli uchybienie przepisom postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku zatem zarzutów procesowych obowiązkiem autora skargi kasacyjnej jest wykazanie również tej okoliczności. Przechodząc do oceny zarzutów procesowych postawionych w niniejszej sprawie należy stwierdzić, że autor skargi kasacyjnej nie wskazał, jakie konkretnie dowody pominął Sąd I instancji. Nie wyjaśnił, jakich okoliczności nie uwzględniono. Nie wykazał także, jaki wpływ miały ewentualne uchybienia na wynik sprawy. Wbrew twierdzeniom skarżącego, miał on zapewniony udział w postępowaniu, czynnie zresztą w nim uczestniczył przedkładając istotne, jego zdaniem dowody w sprawie. Z kolei uzasadnienie zarzutów kasacyjnych w tej części stanowi powielenie wcześniejszego stanowiska Beneficjenta. Według Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji słusznie uczynił aprobując, jako zgodny z prawem, przebieg postępowania w zakresie zbierania i oceny dowodów zebranych w sprawie. Obszerny materiał dowodowy został przeanalizowany przez organ, a wnioski z niego wyciągnięte nie są z nim sprzeczne. Mając to na uwadze należy uznać, że zarzuty skargi kasacyjnej naruszenia przepisów postępowania nie zasługują na uwzględnienie. Podobnie należy ocenić zarzuty naruszenia prawa materialnego. Jak już powiedziano, dla podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewidziano dwie formy naruszenia prawa materialnego, które mogą stanowić przedmiot zarzutu kasacyjnego: błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. Z art. 176 p.p.s.a. wynika, że skarga kasacyjna poza tym, że ma czynić zadość wymaganiom przypisanym dla każdego pisma procesowego, powinna zawierać przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Przez przytoczenie podstaw kasacyjnych należy rozumieć dokładne wskazanie takiej podstawy oraz określenie tych przepisów prawa, które zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną zostały naruszone przez sąd wydający zaskarżone orzeczenie. Uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno zaś zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie na czym naruszenie polegało i przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni przepisu niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu, umotywowanie niewłaściwego zastosowania przepisu, zaś w odniesieniu do uchybień przepisom procesowym wykazanie, że zarzucane uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Autor skargi kasacyjnej wniesionej w rozpatrywanej sprawie nie sprostał powyżej przedstawionym wymaganiom, ponieważ nie przedstawił ani wykładni przepisów ani argumentów przeciwnych do stanowiska Sądu. Wskazane wadliwości rozpoznawanej skargi kasacyjnej, spowodowały znaczne ograniczenie kontroli zaskarżonego wyroku przez Naczelny Sąd Administracyjny. Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną. O zasądzeniu kosztów postępowania kasacyjnego w wysokości 240 zł Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 i art. art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) i § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1860).